Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мүліктік құқықтарды қорғайтын заңдық құқықтар
Legal rights that protect ownership of property
Құқықтар жиынтығы – мүліктік меншік құқығының күрделілігін түсіндіруге арналған метафора. Заң мектептеріндегі мүліктік құқық курстарын оқытатын профессорлар осы тұжырымдаманы жиі қолданады. Бұл тұжырымдамада "толық" меншік құқығы түрлі мүдделі тараптардың әртүрлі құқықтарының бөлігі ретінде қарастырылады. Бұл ұғымды 1913 жылы Уэсли Ньюкомб Хоффельд енгізген, бірақ ол өзі ешқашан "құқықтар жиынтығы" деген сөз тіркесін қолданбаған. Ол кейіннен дамытылып, кең аудиторияға таратылды, осының нәтижесінде 1936 және 1944 жылдар аралығында бес томдық "Мүлік туралы регламент" жарық көрді, себебі регламенттің алғашқы авторы Гарри Бигелоу Хоффельдтің идеяларын жақтаған. Жерге меншік құқығы оған барлық құқықтарды иеленуден әлдеқайда күрделі. Құқықтардың бөлініп, қайта біріктірілуін көзге елестету пайдалы. "Таяқтар жиынтығы" – әр таяқ жеке құқықты білдіреді – құқықтар жиынтығын түсіндіру үшін жиі қолданылатын теңеу. Кез келген мүлік иесі жерге тікелей қатысты "таяқтардың" жиынтығына ие. Мысалы, механиктердің талап ету құқығы иеленушінің жиынтығынан кейбір, бірақ барлық емес, құқықтарды алып тастайды. Осы талап ету құқығын жою осы құқықтарды немесе "таяқтарды" иеленушінің жиынтығына қайтарады. АҚШ-та (және жалпы құқық жүйесінде) жылжымайтын мүлікке толық құқық "абсолютті толық меншік" деп аталады. Тіпті АҚШ федералды үкіметінің жерге меншік құқығы да кейбір жағдайларда мемлекеттік мүлік заңдарымен шектеледі.
The bundle of rights is a metaphor to explain the complexities of property ownership. Law school professors of introductory property law courses frequently use this conceptualization to describe "full" property ownership as a partition of various entitlements of different stakeholders. The concept originated with Wesley Newcomb Hohfeld in 1913, although he himself never used the phrase "bundle of rights". It was further developed and propagated to a broader audience in the form of the first Restatement of Property (published in five volumes between 1936 and 1944), because the Restatement's first reporter, Harry Bigelow, was a fan of Hohfeld's ideas. Ownership of land is a much more complex proposition than simply acquiring all the rights to it. It is useful to imagine a bundle of rights that can be separated and reassembled. A "bundle of sticks" – in which each stick represents an individual right – is a common analogy made for the bundle of rights. Any property owner possesses a set of "sticks" related directly to the land. For example, perfection of a mechanic's lien takes some, but not all, rights out of the bundle held by the owner. Extinguishing that lien returns those rights or "sticks" to the bundle held by the owner. In the United States (and under common law) the fullest possible title to real estate is called "fee simple absolute." Even the US federal government's ownership of land is restricted in some ways by state property law.
Тұжырымдаманың өзгеруі
Әлемде мемлекеттік және жеке меншік пайдаланудың түрлі нұсқалары кездеседі. Құқықтар жиынтығы туралы ұғым ортақ құқықта берік орныққан болса да, азаматтық құқық және діни құқық жүйелерінде де осыған ұқсас идеялар бар. Ұлттық, облыстық және жергілікті заңдар меншік иелерінің меншігін физикалық дамыту тұрғысынан не істей алатынына зор ықпал етеді. Яғни, квазимемлекеттік органдарға (мысалы, пайдалы қызметтерді ұсынатын компанияларға) жеке меншік жерлер арқылы өту құқығын (сервитут) орнатуға рұқсат беріледі. Тарихи тұрғыдан қарағанда, жеке және қоғамдық бақылау деңгейі жылдар бойы өзгеріп келген. Капитализм, деспотизм, социализм, феодализм және дәстүрлі қоғамдар арасындағы айырмашылықтар көбінесе жер меншігіне қатысты әртүрлі талаптарды анықтайды. Құқықтар жиынтығының мағынасы түрлі қоғамдарда қарастырылғанда өте әртүрлі болып көрінеді. Мысалы, еркін нарыққа бағытталған үкімет коммунистік үкіметке қарағанда мүлдем басқа құқықтар жиынтығына мүмкіндік береді.
Variations on the division between public and private property use can be found throughout the world. While the bundle of rights concept is strongly rooted in common law, there are comparable ideas in civil law systems and religious law systems. National, sub national, and municipal laws strongly influence what title owners can do with their property in terms of physical development. Quasi governmental bodies (such as utility companies) are also permitted to create easements across private property. Historically the degrees of individual and community control over real property have varied greatly. The differences between capitalism, despotism, socialism, feudalism, and traditional societies often define different standards for land ownership. The bundle of rights concept looks much different when examined by different types of societies. For instance, a laissez faire government would allow a much different bundle of rights than a communist government.
Қолданбалар
Қоғамдық жер қоры мен жер банкілері құқықтар жиынтығын қайта бөлуге жасалған әрекеттердің мысалдары болып табылады. Бұл әдетте меншік және басқару жауапкершілігін мүлікті пайдалану құқығынан бөлу арқылы жасалады. Типик жер қоры стратегиясы – жердің меншік құқығын сақтап, құрылыс нысандарын (тұрғын үйлер немесе басқа ғимараттар) төмен кірісті үй алушыларға сату болып табылады. Бұл адамдарға нарық бағасынан әлдеқайда арзан бағамен үй сатып алуға және мүлік құнының өсуінен пайда көруге мүмкіндік береді. Жылжымайтын мүлік инвестициялық трасттары жылжымайтын мүлікке коммерциялық инвестициялар жасау үшін құқықтар жиынтығын бөледі. Бұл құқықтық құрылымдар дамыған әлемде жиі кездеседі. Жер басып алу құқықтар жиынтығының бір бөлігін берудің экономикалық емес жолы болып табылады. Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, жер басып алушы белгілі бір мерзімге бос жатқан жерді иелену арқылы мүлік құқығын алуы мүмкін. Жер басып алушылар көптеп шоғырланған аймақтар кейде бейресми қоныстар деп есептеледі. Жер басып алушылар мүлік құқығының болмауы және "жамандықты жою" бойынша үкіметтің күш-жігері салдарынан үлкен тұрақсыздыққа тап болады. "Жер басып алу" "кері иеленуге" алып келуі мүмкін, бұл ортақ құқықта, нақты меншік иесінің құқықтарына қайшы келетін тәсілмен мүлікті белгілі бір мерзімге иелену арқылы өтемақысыз мүлік құқығын алу процесі болып табылады. Кері иеленудің жағдайлары кері иеленушінің алған құқығының түрін анықтайды, ол толық меншік құқығы, минералды құқықтар немесе жылжымайтын мүлікке басқа да мүдделер болуы мүмкін.
Community land trusts and land banking are examples of efforts to rearrange the bundle of rights. This is typically done by dividing the responsibilities of ownership and management from the rights to use the property. A typical community land trust strategy is to hold ownership over the land and sell the structural improvements (residential or other buildings) to low income homebuyers. This allows people to buy a home at a price far below the market rate and to realize the benefits of their property value improving. Real Estate Investment Trusts divide up the bundle of rights in order to allow commercial investments in real property. These legal structures are becoming more common throughout the developed world. Squatting presents a non economic way for people to transfer parts of the bundle of rights. Depending on the applicable laws, a squatter can acquire property rights by simply occupying vacant land for an extended period of time. Areas with high concentrations of squatters are sometimes thought of as informal settlements. Squatters face great instability due to their lack of title and governmental efforts at "blight removal". "Squatting" can result in "adverse possession", that in common law, is the process by which title to another's real property is acquired without compensation, by holding the property in a manner that conflicts with the true owner's rights for a specified period of time. Circumstances of the adverse possession determine the type of title acquired by the adverse possessor, which may be fee simple title, mineral rights, or another interest in real property.