Бонас Эвентус: ежелгі рим дініндегі сәтті шығудың құдайы. Шаруашылықтан бастау алып, кейін табыс пен жетістіктің символы болған. Рим монеталарында бейнеленген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Bonus Eventus ("Жақсы нәтиже") – ежелгі Рим дініндегі құдайлық бейне. Республиканың соңғы ғалымы Варро оны ауыл шаруашылығымен айналысатын он екі құдайдың бірі деп тізімдеп, сумен жабдықтауға ықпал ететін Лимфа құдайымен жұптастырған. Bonus Eventus-тың бастапқы функциясы ауыл шаруашылығымен байланысты болуы мүмкін, бірақ Империя дәуірінде ол сәттіліктің жалпылама түсінігін білдіріп, римдік монеталарда бейнеленген көптеген абстракциялардың қатарына жатқан.
Bonus Eventus ("Good Outcome") was a divine personification in ancient Roman religion. The Late Republican scholar Varro lists him as one of the twelve deities who presided over agriculture, paired with Lympha, the goddess who influenced the water supply. The original function of Bonus Eventus may have been agricultural, but during the Imperial era, he represents a more general concept of success and was among the numerous abstractions who appeared as icons on Roman coins.
Дін және жазулар
Бонус Эвентустың Марс алаңында белгісіз мерзімде салынған ғибадатханасы болған. Оны тек Аммиан Марцеллин атап өткен, ол 374 жылы қала префекті Клавдий салған жаңа портик (Porticus Boni Eventūs) құрылысымен байланысты айтылған. 19 ғасырда табылған "өте үлкен" бес Коринттік капительдер осы портикке тиесілі болуы мүмкін, ол Агриппа бағында орналасқан. "Жақсы" деген эпитетті Бонус, басқа абстрактілі құдайлармен бірге қолданылған, мысалы, Bona Fortuna ("Жақсы Ұрыс"), Bona Mens ("Жақсы Ой" немесе "Саналы Ақыл") және Bona Spes ("Нақты Үміт", шамасы "Оптимизм" деп аударуға болады"), сондай-ақ құпия және көп мағыналы Бона Деамен де қолданылған, оның ритуалдары әйелдер тарапынан тойланған. Құдайға қатысты жазулар провинциялардың ішінде, бірнеше жерде табылды. Паннониядағы Сирмиум қаласындағы жоғары лауазымды шенеуніктер қала кеңесінің жоғары тұрған мүшелерінің қауіпсіздігі үшін Бонус Эвентусқа арналған киіз үй салған. Римдік Британияда Вудчестердегі вилланың мозаикалық еденінде "Бонус Эвентусты дұрыс құрметтеңіз" деген ескерту жазылған. Бір отбасының Бонус Эвентусқа және Фортунаға арнауы құдайдың ықпал ету аясының егіншіліктен және императорлық қасиеттердің бейнесінен де кеңейгенін көрсетеді. Бонус Эвентустың бейнелері оюлы тастарда жиі кездеседі, ал Снеттишемдегі зергерлердің қоймасында Бонус Эвентус интеглиоларда ең көп кездесетін мотив болды, ол табылған 127 тастың 25 пайызында кездесті. Бұл қолданыстар құдайдың қорғаушы немесе басшылық қызметін, сондай-ақ зергер өнімдерін сатқан діни қауымның бар екенін көрсетеді.
Bonus Eventus had a temple of unknown date in the Campus Martius. It is mentioned only by Ammianus Marcellinus, in connection to a new portico (Porticus Boni Eventūs) built by the urban prefect Claudius in 374 AD. Five Corinthian capitals "of extraordinary size" that were uncovered in the 19th century may have belonged to the portico, which was located in the Gardens of Agrippa. The epithet Bonus, "the Good," is used with other abstract deities such as Bona Fortuna ("Good Fortune"), Bona Mens ("Good Thinking" or "Sound Mind"), and Bona Spes ("Valid Hope," perhaps to be translated as "Optimism"), as well as with the mysterious and multivalent Bona Dea, a goddess whose rites were celebrated by women. Inscriptional evidence for the god is found at several locations, including in the provinces. Senior officials at Sirmium, Pannonia, dedicated a shrine to Bonus Eventus for the wellbeing of high ranking members of the city council. In Roman Britain, the mosaic floor of a villa at Woodchester bore the reminder Worship Bonus Eventus duly. A dedication made by a married couple to Bonus Eventus along with Fortuna indicates that the god's sphere of influence had expanded beyond both agriculture and the embodiment of imperial virtues. Images of Bonus Eventus appear regularly on engraved gems, and in a jeweller's hoard from Snettisham, Bonus Eventus was the most frequent device on intaglios, appearing on 25 percent of the 127 found. These usages point to a protective or tutelary function for the god, as well as the existence of a religious community to which the jeweller marketed his wares.
Иконография
Бонус Эвентус бейнеленген монеталар Төрт император жылының (69 ж.) және Галба, Веспасиан, Тит, Антонин Пий және Септимий Север билігінің тұсында шығарылған. Бұл монеталар мен қымбат тастарда Бонус Эвентус – тік тұрған, жалаңаш ер адам бейнесі, көбінесе бір аяғы бүгілген, ал басы созылып, қолындағы құйрықшаға қарай бұрылған. Кейде ол арқасын жартылай жабатын хитонмен немесе иық үстінен тасталған гимационмен, ұштары денесін айналап тұрады. Мақ пен астық сабақтары – оның жиі кездесетін атрибуттары. Өнер туралы кітабында Плиний грек құдайларының бейнесі ретінде қайта аталған "Бонус Эвентус" есімді екі мүсін туралы айтады. Бірі – Евфранордың қоладан жасаған мүсіні, екіншісі – Праксителдің мәрмәр мүсіні. Соңғысы Капитолийде Бона Фортуна мүсінімен бірге тұрды, ал біріншісі Капитолийдің астындағы Афина мен Конкорд ғибадатханасындағы Летоның арасында орналасқан. Плинийдің сипаттамасынан екі грек мүсіні де бастапқыда бір грек құдайының бейнесі болған-жоқпыны белгісіз. Классикалық өнер тарихшысы Адольф Фуртвенглер Праксителс Агатос Даймонды бейнелегенін болжады, себебі оның жанында "Бона Фортуна" болған, бұл грек тіліндегі Агата Тихенің аудармасы болуы мүмкін. Евфранордың қола мүсіні кейде монеталар мен қымбат тастардағы бейнелердің негізгі үлгісі ретінде қарастырылады, өйткені мүсінде мақ пен астық бейнеленген. Бұл атрибуттар Элевсин құдайлығын көрсетеді, ал грек түпнұсқасы көбінесе Триптолемус ретінде қарастырылса да, Триптолемустың қазіргі кездегі бейнелерінде Деметрге (Римдік Церес) тән мақ пен астықтың бірге келуі көрсетілмейді.
Coins featuring Bonus Eventus were issued during the turmoil of the Year of Four Emperors (69 AD) and the reigns of Galba, Vespasian, Titus, Antoninus Pius, and Septimius Severus. On these coins and on gems, Bonus Eventus is a standing male nude, usually with one leg bent and his head turned away toward a libation bowl in his outstretched hand. Sometimes he is partially clad in a chlamys that covers his back, or in an over the shoulder himation with the ends framing his torso. Poppies and stalks of grain are common attributes. In his book on sculpture, Pliny describes two statues of "Bonus Eventus" which were in fact renamed images of Greek gods. One was a bronze by Euphranor and the other a marble by Praxiteles. The latter stood in the Capitolium with a statue of Bona Fortuna, and the former somewhere between the repurposed Athena below the Capitol and the Leto in the Temple of Concord. It is unclear from Pliny's description whether both Greek statues had originally represented the same Greek deity. The classical art historian Adolf Furtwängler conjectured that Praxiteles had depicted an Agathos Daimon, since he was accompanied by a "Bona Fortuna," presumably a translation of the Greek Agathē Tychē. Euphranor's bronze is sometimes taken as the type on which the iconography of coins and gems was based, since the figure held poppies and grain. These attributes suggest an Eleusinian deity, and while the Greek original is most often taken as Triptolemus, no extant depictions of Triptolemus show the combination of poppies and grain, which is associated with Demeter (Roman Ceres).