Кіріспе

Bonus Eventus ("Жақсы нәтиже") – ежелгі Рим дініндегі құдайлық бейне. Республиканың соңғы ғалымы Варро оны ауыл шаруашылығымен айналысатын он екі құдайдың бірі деп тізімдеп, сумен жабдықтауға ықпал ететін Лимфа құдайымен жұптастырған. Bonus Eventus-тың бастапқы функциясы ауыл шаруашылығымен байланысты болуы мүмкін, бірақ Империя дәуірінде ол сәттіліктің жалпылама түсінігін білдіріп, римдік монеталарда бейнеленген көптеген абстракциялардың қатарына жатқан.

Дін және жазулар

Бонус Эвентустың Марс алаңында белгісіз мерзімде салынған ғибадатханасы болған. Оны тек Аммиан Марцеллин атап өткен, ол 374 жылы қала префекті Клавдий салған жаңа портик (Porticus Boni Eventūs) құрылысымен байланысты айтылған. 19 ғасырда табылған "өте үлкен" бес Коринттік капительдер осы портикке тиесілі болуы мүмкін, ол Агриппа бағында орналасқан. "Жақсы" деген эпитетті Бонус, басқа абстрактілі құдайлармен бірге қолданылған, мысалы, Bona Fortuna ("Жақсы Ұрыс"), Bona Mens ("Жақсы Ой" немесе "Саналы Ақыл") және Bona Spes ("Нақты Үміт", шамасы "Оптимизм" деп аударуға болады"), сондай-ақ құпия және көп мағыналы Бона Деамен де қолданылған, оның ритуалдары әйелдер тарапынан тойланған. Құдайға қатысты жазулар провинциялардың ішінде, бірнеше жерде табылды. Паннониядағы Сирмиум қаласындағы жоғары лауазымды шенеуніктер қала кеңесінің жоғары тұрған мүшелерінің қауіпсіздігі үшін Бонус Эвентусқа арналған киіз үй салған. Римдік Британияда Вудчестердегі вилланың мозаикалық еденінде "Бонус Эвентусты дұрыс құрметтеңіз" деген ескерту жазылған. Бір отбасының Бонус Эвентусқа және Фортунаға арнауы құдайдың ықпал ету аясының егіншіліктен және императорлық қасиеттердің бейнесінен де кеңейгенін көрсетеді. Бонус Эвентустың бейнелері оюлы тастарда жиі кездеседі, ал Снеттишемдегі зергерлердің қоймасында Бонус Эвентус интеглиоларда ең көп кездесетін мотив болды, ол табылған 127 тастың 25 пайызында кездесті. Бұл қолданыстар құдайдың қорғаушы немесе басшылық қызметін, сондай-ақ зергер өнімдерін сатқан діни қауымның бар екенін көрсетеді.

Иконография

Бонус Эвентус бейнеленген монеталар Төрт император жылының (69 ж.) және Галба, Веспасиан, Тит, Антонин Пий және Септимий Север билігінің тұсында шығарылған. Бұл монеталар мен қымбат тастарда Бонус Эвентус – тік тұрған, жалаңаш ер адам бейнесі, көбінесе бір аяғы бүгілген, ал басы созылып, қолындағы құйрықшаға қарай бұрылған. Кейде ол арқасын жартылай жабатын хитонмен немесе иық үстінен тасталған гимационмен, ұштары денесін айналап тұрады. Мақ пен астық сабақтары – оның жиі кездесетін атрибуттары. Өнер туралы кітабында Плиний грек құдайларының бейнесі ретінде қайта аталған "Бонус Эвентус" есімді екі мүсін туралы айтады. Бірі – Евфранордың қоладан жасаған мүсіні, екіншісі – Праксителдің мәрмәр мүсіні. Соңғысы Капитолийде Бона Фортуна мүсінімен бірге тұрды, ал біріншісі Капитолийдің астындағы Афина мен Конкорд ғибадатханасындағы Летоның арасында орналасқан. Плинийдің сипаттамасынан екі грек мүсіні де бастапқыда бір грек құдайының бейнесі болған-жоқпыны белгісіз. Классикалық өнер тарихшысы Адольф Фуртвенглер Праксителс Агатос Даймонды бейнелегенін болжады, себебі оның жанында "Бона Фортуна" болған, бұл грек тіліндегі Агата Тихенің аудармасы болуы мүмкін. Евфранордың қола мүсіні кейде монеталар мен қымбат тастардағы бейнелердің негізгі үлгісі ретінде қарастырылады, өйткені мүсінде мақ пен астық бейнеленген. Бұл атрибуттар Элевсин құдайлығын көрсетеді, ал грек түпнұсқасы көбінесе Триптолемус ретінде қарастырылса да, Триптолемустың қазіргі кездегі бейнелерінде Деметрге (Римдік Церес) тән мақ пен астықтың бірге келуі көрсетілмейді.