Кіріспе
Борнео аралындағы Оңтүстік Саравак, Малайзия және Солтүстік Батыс Калимантан, Индонезияда таралған бірнеше түпкілікті халықтардың ұжымдық атауы – бидайюхтар, олар тіл және мәдениет тұрғысынан шамамен ұқсас (төмендегі мәселелерге де қараңыз). Бидайюх сөзі «жердің иелері» деген мағынаны білдіреді. Бұл халықтар бастапқыда Борнеоның батыс бөлігінен шыққан, ал «Даяқ жері» деген ұжымдық атау алғаш рет Саравақтың ақ раджасы Джеймс Брук тұсында қолданысқа енген. Кейде оларды клемантандықтар деп те атайды. Бидайюхтар Саравак және Батыс Калимантанның ірі түпкілікті халықтарының бірі болып табылады және Малайзияның Саравак штатындағы Кучинг және Сериан қалаларының маңындағы елді мекендерде, ал Индонезияның Батыс Калимантан провинциясында негізінен солтүстік Санггау ауданында шоғырланған. Саравақта бидайюхтардың көп бөлігі Кучинг және Сериан бөліміндегі, «Үлкен Кучинг» деп аталатын географиялық аймақтың 40 шақырымдық шеңбері ішінде кездеседі. Олар Саравақтағы ибан тайпасынан кейінгі екінші ірі даяқ этносы және Батыс Калимантандағы маңызды даяқ тайпаларының бірі.
Bidayuh is the collective name for several indigenous groups found in southern Sarawak, Malaysia and northern West Kalimantan, Indonesia, on the island of Borneo, which are broadly similar in language and culture (see also issues below). The name Bidayuh means 'inhabitants of land'. Originally from the western part of Borneo, the collective name Land Dayak was first used during the period of Rajah James Brooke, the White Rajah of Sarawak. At times, they were also lesser referred to as Klemantan people. They constitute one of the main indigenous groups in Sarawak and West Kalimantan and live in towns and villages around Kuching and Serian in the Malaysian state of Sarawak, while in the Indonesian province of West Kalimantan they are mainly concentrated in the northern Sanggau Regency. In Sarawak, most of Bidayuh population can be found within 40 km of the geographical area known as Greater Kuching, within the Kuching and Serian Division. They are the second largest Dayak ethnic group in Sarawak after the Iban and one of the major Dayak tribes in West Kalimantan.
Елді мекендер
Саравактағы бидайу халқының қоныс аумақтары негізінен Лунду, Бау, Пенриссен, Падаван, Сибуран және Сериан аудандары болып табылады. Көптеген бидайу ауылдарын Лунду, Бау, Падаван, Пенриссен және Сериан аудандарының ауылдық жерлерінде кездестіруге болады. Бұл аймақ көршілес Батыс Калимантан шекарасына дейін созылады, онда олар Санггау ауданындағы Кембаян, Ноян, Секаям және Жангканг аудандарында қоныстанған. Олардың мекендейтін жері негізінен Саравак өзенінің алабында және төбелі-таулы орманды аймақтарда орналасқан. Бұрын олар ауыспалы егіншілікпен және қорғаныс мақсатында төбелердегі ата-ана ауылдарынан құралған шаруашылықтардың маңында аң аулаумен айналысқан. Бүгінде дәстүрлі ұзын үйлердің көпшілігі жеке тұрғын үйлермен және жолдармен алмастырылды, сондай-ақ плантациялық шаруашылықтар пайда болды және таулы дақылдар өндірісіне көңіл бөлгені азайды. Жеміс ағаштары, әсіресе дуриан, маңызды меншік белгілері болып саналады. Бидайу халқының ерекше сәулеттік және мәдени ерекшелігі – қазір символдық мәні бар бас үй.