Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұқсас әріптер: γ (грек кіші әріпі (гамма)) ɣ (латын кіші әріпі (гамма)) ɤ (жақын ортаңғы артқы дөңгеленбеген дауысты дыбысы үшін IPA символы)
Similar letters: γ (Greek small letter (gamma))ɣ (Latin small letter (gamma))ɤ (IPA symbol for close mid back unrounded vowel)
Ук (Оу оу; курсив: Оу оу) – ертедегі кириллица әліпбиінің диграфы (вероятно, О және Ѵ (ижица) әріптерінен құралған), бірақ көбінесе бір әріп ретінде қарастырылып, қолданылады. Орынды үнемдеу үшін, ол көбінесе тік лигатура (Ꙋ ꙋ) түрінде жазылған, бұл "монографиялық Ук" деп аталады. Қазіргі заманда ол қарапайым әріппен алмастырылды.
Uk (Оу оу; italics: Оу оу) is a digraph of the early Cyrillic alphabet (likely of the letters О and Ѵ (izhitsa)), although commonly considered and used as a single letter. To save space, it was often written as a vertical ligature (Ꙋ ꙋ), called "monograph Uk". In modern times, has been replaced by the simple .
Ежелгі шығыс славян тілінің дамуы
Диграфты жеңілдету алғаш рет Ежелгі Шығыс славян мәтіндерінде пайда болды және кейіннен Оңтүстік славян тілдеріне көшірілді. Бұл дамуды Новгородтың қайың қабық хаттарынан көруге болады: бұл әріптің қолданылу жиілігі екі жағдайда өзгеше болды: сөздің басында немесе дауыстының алдында (жер әріптерінен басқа) және дауыссыздан кейін. Дауыссыздан кейін, 1100 жылға дейінгі жазбаларда 89% жағдайда қолданылды. 1200 жылы 61% жағдайда қолданылса, екінші әріп 14% жағдайда қолданылды; 1300 жылы «оу» 28%-ға жетті, ал біріншісі 45%-ты басып озды. 14 ғасырдың соңынан бастап, бұл жағдайда «оу» әріпінің қолданылуы тоқтады, ал бірінші әріп 95% жағдайда пайда болды. Дауыссыздан кейін қолданылу жиілігі біртіндеп төмендеді. Бұл позицияда 1200 жылға дейін «оу» әріпінің қолданылуы тіркелмесе де, 1100 жылға дейін 88% болған көрсеткіш 1200 жылға қарай 57%-ға дейін төмендеді. 1400 жылға дейін 47%-тан 44%-қа дейін тұрақты болды, содан кейін тағы 32%-ға дейін азайды. Осы аралықта, 13 ғасырдың басында 4% болған көрсеткіш 13 ғасырдың ортасына қарай 20%-ға, 14 ғасырдың ортасына қарай 38%-ға, ал 15 ғасырдың басына қарай 58%-ға дейін өсті.
The simplification of the digraph to was first brought about in Old East Slavic texts and only later taken over into South Slavic languages. One can see this development in the Novgorod birch bark letters: The degree to which this letter was used here differed in two positions: in word initial position or before a vowel (except for the jers), and after a consonant. Before a consonant, was used 89% of the time in the writings before 1100. By 1200, it was used 61% of the time, with the letter used 14% of the time; by 1300, оу had reached 28%, surpassed by at 45%. From the late 14th century on, there are no more instances of being used in this position, with appearing 95% of the time. The decrease in usage was more gradual after a consonant. Although there are no instances of the use of in this position before c. 1200, gradually decreased from 88% before 1100 to 57% by 1200. The frequency of remained steady between 47% and 44% until 1400, when it experienced another decrease to 32%. Meanwhile, the use of increased from 4% in the early 13th century, to 20% by the mid 13th century, 38% by the mid 14th century, and 58% by the early 15th century.
Чиркесі славян
І әрпіне ұқсас, Uk әрпінің шіркеу славян орфографиясында қолданылуын Мелеций Смотрицкий стандарттады, ол екі түрлі формаға (монограф және диграф) әртүрлі функциялар берді. Алғашқыда оу түрі сөздердің басында (мысалы, оучитель) қолданылса, монографиялық ꙋ түрі сөздердің ортасында және соңында (мысалы, мꙋжъ, комꙋ) қолданылды. І әрпіне арналған ережеге ұқсас, бұл ереже көптеген кириллица тілдерінде азаматтық шрифт қабылдағанға дейін қолданылып келді.
Similarly to the letter І, the usage of Uk in Church Slavonic orthography was standardised by Meletius Smotrytsky, who assigned the two different forms (monograph and digraph) different functions. The original оу form was to be used at the beginning of words (for example, оучитель) while the monograph ꙋ was to be used in the middle and end of words (for example, мꙋжъ, комꙋ). Similarly to the rule for і, this would be used in most Cyrillic languages until the adoption of the Civil script.
Компьютердегі бейнелеу
Uk әрпі Unicode 1.1.0 нұсқасында алғаш рет 0479 кодымен көрсетілген, CYRILLIC CAPITAL/SMALL LETTER UK (Ѹ ѹ). Кейіннен әріп үшін қолданылатын глифтің жеткілікті түрде нақты көрсетілмегендігі анықталды және ол әртүрлі шрифтерде диграф немесе монографиялық әріп түрінде бейнеленген. Сондай-ақ, жазба мәтіндерде әріп кішкентай әріппен (оу), үлкен әріппен (Оу) немесе толық үлкен әріптермен (ОУ) кездесуі мүмкін, соңғысы тақырыптарда қолданылуы мүмкін. Осы екіұштылықты жою үшін Unicode 5.1 бастапқы кодтық нүктелерді қолдануды тоқтатты, U+A64A және A64B, CYRILLIC CAPITAL/SMALL LETTER MONOGRAPH UK (Ꙋ ꙋ) енгізіп, диграфты екі жеке таңбадан (+) құрастыруды ұсынды. Unicode 9.0 сонымен қатар U+1C82 CYRILLIC SMALL LETTER NARROW O әрпін енгізді, оны диграфты (+) құрастыру үшін де қолдануға болады, ал U+1C88 CYRILLIC SMALL LETTER UNBLENDED UK (ᲈ) әрпін монографиялық түрінің нұсқасы ретінде ұсынды. Дегенмен, ұсынылған әдіс мәтінді көрсетуде кейбір қиындықтар тудыруы мүмкін. У әрпі ежелгі шіркеу славян әліпбиінде бастапқыда жеке қолданылмаған, сондықтан оның кодтық нүктесі әртүрлі ежелгі славян компьютерлік шрифтерінде Uk әрпінің диграф немесе монографиялық түрлерімен немесе Ижица әрпінің құйрықты түрімен алмастырылған. Құйрықты Ижица диграфтың бір бөлігі ретінде қолданылуы мүмкін, бірақ монографиялық Uk әрпінің (оꙋ) пішінін диграфтың бөлігі ретінде пайдалану дұрыс емес. Кішкентай монографиялық Uk әрпі румындық ауысу әліпбиінде қолданылған, бірақ шрифт шектеулеріне байланысты Ȣ лигатурасы немесе латын гаммасы кейде оның орнына қолданылған.
The letter Uk was first represented in Unicode 1.1.0 as and 0479, CYRILLIC CAPITAL/SMALL LETTER UK (Ѹ ѹ). It was later recognized that the glyph to be used for the letter had not been adequately specified, and it had been represented as either a digraph or monograph letter in different released fonts. There was also the difficulty that in written texts the letter may appear in lowercase (оу), uppercase (Оу), or in all caps (ОУ), which is possible to be used for heading. To resolve this ambiguity, Unicode 5.1 has deprecated the use of the original code points, introduced U+A64A and A64B, CYRILLIC CAPITAL/SMALL LETTER MONOGRAPH UK (Ꙋ ꙋ), and recommends composing the digraph with two individual characters +. Unicode 9.0 has also introduced U+1C82 CYRILLIC SMALL LETTER NARROW O which can also be used for composing the digraph form (+) and U+1C88 CYRILLIC SMALL LETTER UNBLENDED UK (ᲈ) as a variant of monograph form. However, the recommended method may cause some text representation problems. The letter У did not originally appear alone in the Old Church Slavonic orthography, and thus its code point was replaced in different Old Slavonic computer fonts with digraph or monograph forms of the Uk or with the tailed form of Izhitsa. Tailed Izhitsa may be used as a part of the digraph, but using the shape of the monograph Uk as a part of the digraph Uk (оꙋ) is incorrect. The minuscule monograph Uk was used in the Romanian Transitional Alphabet to represent , but due to font restrictions, the Ȣ ligature or Latin gamma are occasionally used instead.