Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гегельдің 3 лекциясы, 1822–1830 жылдар.
3 lectures by Hegel, 1822 1830
Тарих философиясы туралы лекциялар, сондай-ақ Әлем тарихы философиясы туралы лекциялар (LPH; Vorlesungen über die Philosophie der Weltgeschichte, VPW) – Георг Вильгельм Фридрих Гегельдің (1770–1831) маңызды еңбегі. Бұл лекциялар бастапқыда 1822, 1828 және 1830 жылдары Берлин университетінде оқылған. Онда әлем тарихы Гегель философиясы тұрғысынан қарастырылады, тарихтың ақыл-ойының қағидаларына бағынуын және тарихтың табиғи дамуының абсолютті рухтың іс-әрекетіне байланысты екенін көрсету мақсатында жазылған. Алғашқы рет бұл мәтін 1837 жылы, Гегельдің қайтыс болғаннан кейін алты жыл өткен соң, редактор Эдуард Ганс Гегельдің өзінің лекция жазбаларымен қатар, оның шәкірттері түсірген жазбаларды пайдаланып жариялады. 1840 жылы Гегельдің ұлы Карл екінші неміс тіліндегі басылымын дайындады. Үшінші неміс тіліндегі басылымды Георг Лассон 1917 жылы жарыққа шығарды.
Lectures on the Philosophy of History, also translated as Lectures on the Philosophy of World History (LPH; Vorlesungen über die Philosophie der Weltgeschichte, VPW), is a major work by Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770–1831), originally given as lectures at the University of Berlin in 1822, 1828, and 1830. It presents world history in terms of the Hegelian philosophy in order to show that history follows the dictates of reason and that the natural progress of history is due to the outworking of absolute spirit. The text was originally published in 1837 by the editor Eduard Gans, six years after Hegel's death, utilizing Hegel's own lecture notes as well as those found that were written by his students. A second German edition was compiled by Hegel's son, Karl, in 1840. A third German edition, edited by Georg Lasson, was published in 1917.
Жазбаша тарих
Гегель тарихты жасаудың үш әдісін немесе тәсілін ажыратудан бастайды: Түпнұсқа Тарих, Ойландыратын Тарих және Философиялық Тарих. Бастапқы және Философиялық тарихтарға Гегель бір ғана анықтама береді; ал Ойландыратын Тарих бойынша Гегель төрт кіші анықтама ұсынады. Түпнұсқа тарих – Геродот пен Фукидидтің тарихтары сияқты, олар дерлік бір замандас жазбалар болып табылады және олар өз көздерімен көрген, сондай-ақ олардың мәдениетін бөліскен іс-әрекеттер, оқиғалар және қоғамның жай-күйімен шектелген. Гегель Түпнұсқа тарихтың мақсаты – «айналасындағы әлемде болып жатқандарды өкілдік интеллект аясына» көшіру екенін айтады. Осылайша, сыртқы құбылыс ішкі түсінікке аударылады. Сол сияқты, ақын да өз сезімдерімен ұсынылған материалды пайдаланады, оны түсіну қабілеті үшін бейнеге айналдырады. Ойландыратын тарих – қарастырылып отырған оқиғалардан немесе тарихтан белгілі бір уақыт өткен соң жазылады. Алайда, Гегель үшін тарихтың бұл түрі тарихшының дәуірінің мәдени көзқарастары мен идеяларын тарихшы ой жүгірткен тарихқа таңуға бейім. Гегель үшін Философиялық тарих – нағыз жол. Гегельдің пікірінше, философиялық тарихта тарихшы өзінің алдын ала түсініктерін жинақтап, қарастырылып отырған тарихтың жалпы мағынасын және жетекші идеяларын табуы керек. Лекцияларында Гегель Geist-тің мәдени санасы ежелгі иудаизмде пайда болғанын мәлімдейді; осылайша ол Geist тарихын құлшылықтан айырылу және топтық политеизмнің құлдырауы туралы әңгімемен байланыстырады. Мәтіннің тағы бір маңызды тақырыбы – аймақтық немесе мемлекеттік тарихқа емес, әлемдік тарихқа назар аудару. Иоганн Готфрид Хердер (1744–1803) және Иоганн Готлиб Фихте (1762–1814) сияқты ойшылдар әлемдік тарих пен ұлтшылдықтың ұғымы мен маңыздылығы туралы жазған, ал Гегельдің философиясы осы үрдісті жалғастырады, бірақ ұлтшылдыққа баса назар аудармай, адамның мәдени және интеллектуалды тарихының толық көлемін рухтың көрінісі ретінде түсінуге ұмтылады.
Hegel begins by distinguishing three methods or modes of doing history: Original History, Reflective History and Philosophical History. To Original and Philosophic histories, Hegel assigns a single definition; on Reflective History, Hegel offers four sub definitions. Original history is like that of Herodotus and Thucydides, these are almost contemporaneous writings limited to deeds, events and states of society which they had before their very eyes and whose culture they shared. Hegel posits the goal of Original history to transfer "what was passing in the world around them, to the realm of representative intellect. An external phenomenon is thus translated into an internal conception. In the same way, the poet operates upon the material supplied him by his emotions; projecting it into an image for the conceptive faculty." Reflective history is written at some temporal distance from the events or history considered. However, for Hegel, this form of history has a tendency to impose the cultural prejudices and ideas of the historians' era upon the history over which the historian reflects. Philosophical history for Hegel, is the true way. Hegel maintains that with philosophical history the historian must bracket his own preconceptions and go and find the overall sense and the driving ideas out of the very matter of the history considered. In the lectures, Hegel claims that cultural awareness of Geist originated in ancient Judaism; he thus ties his history of Geist to a narrative of disenchantment and a decline in pagan polytheism. Another important theme of the text is the focus on world history, rather than regional or state history. Thinkers such as Johann Gottfried Herder (1744–1803) and Johann Gottlieb Fichte (1762–1814) had written on the concept and importance of world history and nationalism, and Hegel's philosophy continues this trend, while breaking away from an emphasis on nationalism and striving rather to grasp the full sweep of human cultural and intellectual history as a manifestation of spirit.
Теодиция
Гегель өзінің тарих философиясы туралы дәрістерін теодиция, яғни Құдайдың тарихтағы зұлымдықтармен үйлесім табуы ретінде нақты көрсетеді. Бұл Гегельді тарих оқиғаларын жалпыға ортақ сана тұрғысынан қарастыруға жетелейді: «Әлемдік тарихтың түпкі мақсатқа бағынуы, оның ұтымды процесс болуы – бұл шындық деп қабылдауымыз керек; оның дәлелі әлемдік тарихты зерттеуде, ол сананың бейнесі және іс-әрекеті болып табылады». Әлемнің түпкі мақсаты – абсолютті рух, мұнда Құдай түсініледі, тарихтың жеңістері мен қайғылары арқылы өзін тануға және толыққанды өзін-өзі дамытуға жетеді. Гегель тарихтың бақытты тудырмайтынын анық айтады: «Тарих бақыт өсіп-өнім беретін топырақ емес. Ондағы бақытты кезеңдер – тарихтың бос парақтары»; «Тарих – қырғын алаңы» (Geschichte als Schlachtbank) – бірақ сананың мақсаттарына қол жеткізіледі. Гегель былай деп жазады: «Біз ең алдымен әлемнің түпкі мақсатының қандай екенін білуіміз керек, екіншіден, осы мақсаттың іске асырылғанын және зұлымдықтың оған теңдес бола алмағанын көруіміз керек». Тарихтағы себепті көру – оның ішіндегі зұлымдықты түсіну деген сөз. Ол Ранке сияқты сол кездегі «кәсіби тарихшыларға» қарсы шықты. Гегель тарихты түсіну және оны жазу әрқашан белгілі бір құрылымға негізделетінін атап көрсетеді. Гегель көптеген тарихшылар сияқты өз құрылымын жасырудың орнына, оны ашық мойындап, түсіндіруді жөн көрді.
Hegel explicitly presents his lectures on the philosophy of history as a theodicy, or a reconciliation of divine providence with the evils of history. This leads Hegel to consider the events of history in terms of universal reason: "That world history is governed by an ultimate design, that it is a rational process this is a proposition whose truth we must assume; its proof lies in the study of world history itself, which is the image and enactment of reason." The ultimate design of the world is such that absolute spirit, here understood as God, comes to know itself and fully become itself in and through the triumphs and tragedies of history. Hegel is clear that history does not produce happiness "history is not the soil in which happiness grows. The periods of happiness in it are the blank pages of history"; "History as the slaughter bench" (Geschichte als Schlachtbank) and yet the aims of reason are accomplished. Hegel writes: "we must first of all know what the ultimate design of the world really is, and secondly, we must see that this design has been realized and that evil has not been able to maintain a position of equality beside it." To see the reason in history is to be able to account for the evil within it. He argued against the 'professional historians' of the day such as Ranke. Hegel points out that the understanding and consequently writing of history always relies on a framework. Hegel chose to openly admit and explain his framework rather than hide it as many historians choose to do.
Тарих
Гегельдің пікірінше, "Әлем тарихы – рухтың өз бостандығының санасының дамуы және осы бостандықтың іске асуы". Бұл іске асу мыңжылдықтар бойы қалыптасқан түрлі мәдениеттерді зерттеу және бостандық олар арқылы қалай іске асырылғанын түсіну арқылы көрінеді. Гегельдің тарихқа қатысты еңбегі ежелгі мәдениеттерді зерделеуден басталады. Оның өркениеттерге қатысты жазбалары 19 ғасырғы еуропалық ғылымға негізделген, сондықтан оларда еуропацентризмге бейімділік кездеседі. Алайда, Гегель философиясының дамушыл сипаты, оның ежелгі өркениеттерді және еуропалық емес мәдениеттерді жай ғана сынға алудың орнына, абсолюттік рухтың іске асуындағы қажетті (бірақ толық емес немесе жетілмеген) қадамдар ретінде қарастыруына мүмкіндік берді. Гегельдің тарих философиясы бойынша лекцияларында бостандық ұғымына қатысты оның ең белгілі және даулы тұжырымдары бар:
According to Hegel, "World history represents the development of the spirit's consciousness of its own freedom and of the consequent realization of this freedom.". This realization is seen by studying the various cultures that have developed over the millennia, and trying to understand the way that freedom has worked itself out through them. Hegel's account of history begins with ancient cultures as he understood them. His account of the civilizations relied upon 19th century European scholarship, and contains an unavoidable Eurocentric bias. At the same time, the developmental nature of Hegel's philosophy meant that rather than simply deprecating ancient civilizations and non European cultures, he saw them as necessary (if incomplete or underdeveloped) steps in the outworking of absolute spirit. Hegel's lectures on the philosophy of history contain one of his most well known and controversial claims about the notion of freedom:
Әлем тарихы – рухтың өзінің мәнін білуге жасаған тыранысының тізімі. Шығыс халықтары рухтың немесе адамның өзінің бостандықта екенін білмейді. Олар мұны білмегендіктен, өздері де бостандыққа ие емес. Олар тек Біреудің ғана бостандыққа ие екенін біледі. Гректер арасында алғаш рет бостандық санасы оянды, сондықтан олар бостандыққа қол жеткізді; бірақ римдіктер сияқты, олар тек кейбір адамдардың, емес, барлық адамдардың бостандыққа ие екенін білді. Германдық халықтар христиандық пайда болғаннан кейін, барлық адамдар табиғатынан бостандыққа ие екенін және рухтың бостандығы – оның мәні екенін бірінші болып түсінді. Басқаша айтқанда, Гегель тарихтағы бостандық санасының деспотизмнен, бостандықтың тек аздың құқығы екенін мойындаудан, адамзаттың өзінің бостандығына жетуге қарай дамитынын айтады. Гегель адам бостандығының рухы конституциялық монархияда ең жақсы дамитынына сенеді, онда монарх басқарылатын халықтың рухын және тілектерін бейнелейді. Оның тарихты түсінуі осындай үкімет формаларының өркендеуін германдық халықтарда, мысалы, Ұлыбритания мен Пруссияда протестанттық реформациядан кейін көрді. Гегельдің "бір, кейбір және барлық" тұжырымы Гегельдің тарих философиясы бойынша қолданылатын негізгі географиялық метафораға сәйкес келеді, атап айтқанда, "Әлем тарихы шығыстан батысқа қарай жүреді; Еуропа – тарихтың абсолюттік соңы, Азия – бастамасы". Шығыс туралы сөз болғанда, Гегель көбінесе Парсының тарихи мәдениеттерін еске алады, бірақ кейде Қытайға да сілтеме жасайды және Үндістан мен үнді діндерін талқылауға көп орын бөледі. Алайда ол тарихқа қатысты көзқарас (оның өзінің де) қол жетімді эмпирикалық деректерге сәйкес өзгеруге дайын болуы керек екенін айтты.
World history is the record of the spirit's efforts to attain knowledge of what it is in itself. The Orientals do not know that the spirit or man as such are free in themselves. And because they do not know that, they are not themselves free. They only know that One is free The consciousness of freedom first awoke among the Greeks, and they were accordingly free; but, like the Romans, they only knew that Some, and not all men as such, are free The Germanic nations, with the rise of Christianity, were the first to realize that All men are by nature free, and that freedom of spirit is his very essence. In other words, Hegel maintains that the consciousness of freedom in history moves from despotism, to a sense that freedom is a privilege of a few, to a robust notion that humanity is free in and of itself. Hegel believes that the spirit of human freedom is best nurtured within a constitutional monarchy in which the monarch embodies the spirit and desires of the governed, and his reading of history locates the rise of such forms of government in the Germanic nations of, for example, the United Kingdom and Prussia after the Protestant Reformation. Hegel's "one, some, and all" proposition follows the basic geographical metaphor Hegel takes throughout his philosophy of history, namely, "World history travels from east to west; for Europe is the absolute end of history, just as Asia is the beginning." When referring to the east, Hegel generally has in mind the historical cultures of Persia, though at times he does reference China and spends a great deal of space discussing India and Indian religions. However he also said that the view of history (including his own) should be open to change based on the 'empirical facts' available.
Неміс тіліндегі басылымдар
Мәтіннің ерекшелігіне байланысты (редакцияланған лекция жазбаларының жинағы болғандықтан) сындық басылымдардың шығуына көп уақыт кетті. Көп жылдар бойы стандартты неміс басылымы – Гегельдің ұлы Карл Гегельдің 1840 жылы жарық көрген қолжазбасы болды. Ева Молденгауэр мен Карл Мишельдің (1986) неміс тіліндегі басылымы негізінен Карл Гегельдің басылымын негізге алған. Лекциялар мәтінінің неміс тіліндегі жалғыз сындық басылымы – Георг Лассонның 4 томдық басылымы (1917–1920). Бұл басылым бірнеше рет қайта басылды (соңғы рет 1980 жылы екі томдық түрінде) Феликс Майнер Верлаг баспасынан, Гамбург қаласында. Ұзақ кіріспе Лассонның басылымы негізінде 1955 жылы Иоганнес Хоффмайстер редакциялап қайта жаңартылды.
Because of the nature of the text (collections of edited lecture notes), critical editions were slow in forthcoming. The standard German edition for many years was the manuscript of Hegel's son Karl Hegel, published in 1840. The German edition produced by Eva Moldenhauer and Karl Michel (1986) essentially follows Karl Hegel's edition. The only critical edition in German of the text of the lectures is Georg Lasson's 4 vol. edition (1917–1920). This edition was published repeatedly (last in two volumes in 1980) by Felix Meiner Verlag, Hamburg. The long introduction was re edited on the basis of Lasson's publication in 1955, by Johannes Hoffmeister.
Ағылшын тіліндегі басылымдар
Толық лекциялардың толық ағылшын тіліндегі аудармасы ешқашан жасалмаған. Алғашқы ағылшын тіліндегі аударма Карл Гегельдің басылымынан жасалды, онда кейіннен табылған көптеген материалдар қамтылмаған еді. Джон Сибридің (1857) жасаған аудармасы, ендірме ғана емес, сонымен қатар Карл Гегельдің 1840 жылғы қолжазбасына сәйкес лекциялардың қысқартылған мәтінін қамтитын жалғыз ағылшын тіліндегі нұсқа болып табылады. Толық болмаса да, бұл аударма ағылшын тілінде сөйлейтін ғалымдар тарапынан жиі қолданылады және ағылшын тілінде сөйлейтін елдердегі университеттерде кең таралған. Роберт С. Хартман (1953) лекцияларға кіріспе аудармасын жасады, ол кіріспе және қосымша редакторлық түсіндірмелерді қамтыды. Хартман бұл аударманы Хоффмайстердің сындық басылымы жарық көрмес бұрын жасады, және ол өте қысқа, бар болғаны 95 беттен тұрады. 1974 жылы Х. Б. Нисбет Хоффмайстердің сындық басылымының кіріспесіне ағылшын тіліндегі аударма жасады. Бұл басылым Карл Гегельдің кіріспесінің толық мәтінін, сондай-ақ Хоффмайстердің кіріспе басылымына енгізілген барлық кейінгі қосымшаларды ұсынады. Осылайша, бұл ағылшын тілінде қол жетімді лекциялардың кез келген бөлігінің жалғыз сындық басылымы болып табылады. Лассоннан кейінгі лекциялардың толық басылымының аудармасы әлі жасалмаған. 2011 жылы Рубен Альверадо аударған Vorlesungen толық жинағының жаңа аудармасы жарияланды, ол Фридрих Брунстадтың 1907 жылы жарияланған басылымына негізделген. Бұл басылым түпнұсқа Сибри аудармасын, 1961 жылы Штутгарт қаласынан шыққан Филипп Реклам басылымымен және 1970 жылы жарық көрген Suhrkamp Verlag басылымымен салыстырып тексерді.
No full English translation of the complete lectures has ever been produced. The first English translation was made from Karl Hegel's edition, which lacked much material discovered later. This translation, made by John Sibree (1857), is still the only English version which contains not only the Introduction, but the shorter body of the lectures according to Karl Hegel's 1840 manuscript. Though it is incomplete, this translation is often used by English speaking scholars and is prevalent in university classrooms in the English speaking world. An English translation of the Introduction to the lectures was produced by Robert S. Hartman (1953) which included an introduction and additional editorial footnotes. Hartman produced this translation before Hoffmeister's critical edition was published, and it is quite short, only 95 pages. An English translation of Hoffmeister's critical edition of the Introduction was produced in 1974 by H. B. Nisbet. This edition presents the full text of the Introduction to Karl Hegel manuscript, as well as all later additions included in the Hoffmeister edition of the Introduction. As such, it is the only critical edition of any portion of the lectures available in English. No translation of the full edition of the lectures following Lasson has yet been produced. A new translation of the entirety of the Vorlesungen was published in 2011, translated by Ruben Alverado, based on the edition published by Friedrich Brünstad in 1907. This edition makes use of the original Sibree translation, checked against the edition by Philipp Reclam of Stuttgart, published in 1961, and of Suhrkamp Verlag, published in 1970.