Кіріспе

Ежелгі Рим дінінде Ди Пенатес немесе Пенатес (/lang//p///'/n//eɪ//t//iː//z/ pinAYteez) дии фамилиялар, яғни үй құдайларының ішінде ең көп үй ішіндегі рәсімдерде шақырылатындарының бірі еді. Отбасы тамақтанғанда, Пенаттарға арнап ошақтағы отқа бір бөлік тамақтан тастап беретін. Осылайша олар Вестамен, Ларлармен және домның "кішкентай әлемінде" отбасы басшысының (pater familias) Genius-ымен байланысты болды. Басқа үй құдайлары сияқты, Пенаттардың да қоғамдық құдайлары болған.

Функция

Этимологиялық тұрғыдан қарағанда, Пенаттар бастапқыда үйдің ең ішкі бөлігі – қойманың (латын тілінде penus) қамқоршы құдайлары болған, онда олар үйдің азық-түлігін, шарабын, майын және басқа да жабдықталуын сақтап, күзеткен. Олар бастапқыда азық-түлік көзімен байланысты болғандықтан, соңынан отбасының жалғаса берген өмірінің символына айналды. Цицерон оларды "іштен тұрады, сондықтан ақындар оларды "пенетраль" деп атайды" деп түсіндірген. 2-ші ғасырдағы грамматик Фест пенусты "Веста ғибадатханасының ең құпия орны, ол перделермен қоршалған" деп анықтаған. Макробий Варроның теологиялық көзқарасын жеткізе келе, "ақиқатты зейінмен іздегендер Пенаттар – біздің ішкі мәнімізде (пенит) тыныс алатынымыз, денеге ие болатынымыз және саналы ойға ие болатынымыз" деген.

Қоғамдық жазалар

Римдегі Пенаттардың (Penates Publici Populi Romani) Палатинға жақын Велияда ғибадатханасы болған. Дионисий Галикарнасскийдің айтуынша, онда архаикалық стильдегі екі жастың мүсіндері сақталған. Рим халқының ата-бабалық құдайларына арналған жалпыға ортақ құлшылық Лавинийде бастау алды, онда олар Вестамен тығыз байланысты болды. Бір дерек бойынша, қоғамдық Пенаттар – Энейдің Троядан құтқарып, Италияға әкелген қасиетті заттар. Олар, немесе, мүмкін, олардың бәсекелес көшірмелері, ақырында Веста ғибадатханасында орналастырылды. Осылайша, Пенаттар, жергілікті Ларес сияқты емес, көшіріліп жүретін құдайлар. Лавинийден табылған археологиялық дәлелдер ежелгі дәуірде Грекияның күшті ықпалын көрсетеді, ал Эней сол жерде Юпитер Индигес ретінде құрметтелген. 1 наурыздағы Жаңа жылда римдік магистраттар алдымен Римдегі Капитолий Юпитеріне құрбандық шалып, содан кейін Юпитер Индигес және Вестаға құрбандық шалу үшін Лавинийге барып, "Троялық" Пенаттарға салтанатты түрде бас сұққан.