Кіріспе
Грек мифтері мен батырлар жырларының жинағы "Библиотека" (Ежелгі грекше: Βιβλιοθήκη), сондай-ақ Псевдо-Аполлодордың "Библиотекасы" деп белгілі, грек мифтері мен батырлар жырларының жинағы болып табылады және әдетте біздің заманымыздың бірінші немесе екінші ғасырына жатқызылады. Автор дәстүрлі түрде Афиналық Аполлодор екені ойылған, бірақ қазір бұл авторлыққа қатысты пікір жалған деп есептеледі. Осы себепті Аполлодор есіміне "Псевдо" қосымшасы берілді. "Библиотека" ежелгі заманнан жеткен ең құнды мифографиялық еңбек ретінде танылады. Константинопольдің маңызды ғибраткері, Патриарх Фотий I жазған эпиграмма оның мақсатын көрсетеді: "Онда былай деп жазылған көркем эпиграмма бар: Менен өткеннің білімін алыңыз және ежелгі даналардың әңгімелерін оқыңыз. Гомердің беттеріне де, элегияға да, трагедиялық музаға да, эпикалық әуенге де көз салмайсыз. Даңқты цикл өлеңдерін іздемеңіз, маған қараңыз, менде сіз әлемдегі барлық нәрсені таба аласыз." "Библиотекадағы" мифтердің қысқа және әсем баяндалуы кейбір зерттеушілерді оның толық бөлімдерінің жоғалған еңбектің қысқартылған нұсқасы болуы мүмкін деген ойға жетеледі.
The Bibliotheca (Ancient Greek: Βιβλιοθήκη), also known as the Bibliotheca of Pseudo Apollodorus, is a compendium of Greek myths and heroic legends, arranged in three books, generally dated to the first or second century AD. The author was traditionally thought to be Apollodorus of Athens, but that attribution is now regarded as false. As a result "Pseudo " has been affixed to Apollodorus. The Bibliotheca has been called "the most valuable mythographical work which has passed down from ancient times." An epigram recorded by the important intellectual Patriarch Photius I of Constantinople expressed its purpose:
It has the following not ungraceful epigram: 'Draw your knowledge of the past from me and read the ancient tales of learned lore. Look neither at the page of Homer, nor of elegy, nor tragic muse, nor epic strain. Seek not the vaunted verse of the cycle; but look in me and you will find in me all that the world contains'. The brief and unadorned accounts of myth in the Bibliotheca have led some commentators to suggest that even its complete sections are an epitome of a lost work.
Псевдо-Аполлодор
Кейбір қолжазбаларда автор ретінде "Аполлодор" деп көрсетілген. Бұл Аполлодорды Афиналық Аполлодормен (шамамен б.з.д. 180 жылы туған), Самафракиялық Аристархтың шәкірті болғанмен қате айқайдаған, себебі Гомерге қатысты шағын түсіндірмелерде Афиналық Аполлодор мифология бойынша осыған ұқсас толыққанды жинақ қалдырғаны белгілі, ол өлеңмен жазылған жылнама түрінде болған. Дегенмен, қазірге дейін жеткен мәтін Римдік авторды – Цицерон замандасы б.з.д. I ғасырда өмір сүрген Касторды атады. Бұл қате атрибуция Фотидің есімін атаған ғалымдардың қателігінен туды, бірақ Фоти оны афиналық деп атамаған және сол кезде бұл есім жиі қолданылған. Афиналық Аполлодор хронологиялық себептермен бұл кітапты жаза алмағандықтан, "Библиотека" авторы кейде Афиналық Аполлодордан ажырату үшін "Псевдо-Аполлодор" деп аталады. Қазіргі заманғы еңбектерде оны көбінесе жай ғана "Аполлодор" деп атайды. Оның көптеген деректерінің бірі – б.з.д. IV ғасырдағы грек трагедияларындағы мифтерді талдаған Асклепиадтың "Трагодумена" (Трагедиялар тақырыбы) еңбегі, ол грек мифографиясының алғашқы жинағы болып саналады.
Қолжазба дәстүрі
Бұл еңбек туралы алғашқы айғақ 9 ғасырда Фотийде кездеседі. 13 ғасырда ол жоғалып кетуге шамасы бар еді, бірақ қазір толық емес бір қолжазба сақталған, ол 15 ғасырда кардинал Бессарион үшін көшірілген; қалған қолжазбалар Бессарионның көшірмесінен таратылған. Қолжазбаларда «Библиотека» бөлінбегенмен, оны дәстүр бойынша үш кітапқа бөлу қабылданған. Үшінші кітаптың бір бөлігі, Тесей туралы әңгімесінде күрт аяқталатын бөлігі, жоғалып кеткен. Фотийдің алдында толық нұсқасы болған, себебі ол «оқылған кітаптар туралы есебінде» Троя соғысының батырлары және ностои туралы әңгімелер бар екенін айтқан, бірақ бұл әңгімелер сақталған қолжазбаларда жоқ. Сэр Джеймс Джордж Фрейзер кітаптың қысқаша мазмұнын жариялады, ол үшін мәтіннің екі қолжазбалық тұжырымын біріктірді, соның ішінде жоғалған бөлігі де бар еді.
Баспа басылымдары
Библиотеканың алғашқы баспа басылымы 1555 жылы Римде жарық көрді, оны Споллеттолық Бенедетто Эджио (Бенедикт Агиус) редакциялады, ол мәтінді үш кітапқа бөлді, бірақ өте бұзылған мәтінге көптеген негізсіз түзетулер енгізді. fr 1559 жылы Гейдельбергте жақсартылған мәтінді жариялады. Салыстырмалы қолжазбаларға негізделген алғашқы мәтін – Кристиан Готлоб Хейне, Геттинген, 1782–83 жылдары жарық көрді.
Пайдаланылған әдебиеттер
Диллер, Обри. 1983 жыл. "Псевдо-Аполлодордың кітапханасының мәтіндік тарихы". 199–216 беттер, «Грек қолжазбаларының дәстүрі» атты жинақта, А. Диллердің редакциясымен. Амстердам: А. М. Хаккерт. Доуден, Кен. 1992 жыл. Грек мифологиясының қолданылуы. Лондон: Рутледж. Интернет мұрағаты. Флетчер, К. Ф. Б. 2008 жыл. "Аполлодордың кітапханасындағы жүйелі шежірелер және Римнің грек мифологиясынан тыс қалдырылуы". «Классикалық көнелік» журналы, 27:59–91. Хард, Робин. 1997 жыл. Аполлодор: Грек мифологиясының кітапханасы. Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы. Хигби, Кэролин. 2007 жыл. "Эллиндік мифографтар". 237–54 беттер, Р. Д. Вудардтың редакциясымен «Грек мифологиясына арналған Кембридж жолдасы». Кембридж: Кембридж университетінің баспасы. Хуйс, Марк. 1997 жыл. "Еврипид және Еврипидтен алынған әңгімелер: Аполлодордың кітапханасының дереккөздері?" «Рейн мұражайы» журналы, 140:308–27. Кененс, Ульрика. 2013 жыл. "Пс. Аполлодордың кітапханасының мәтіні және таралуы: болашақ зерттеулерге арналған бағыттар". 95–114 беттер, С. М. Трзаскома және Р. С. Смиттердің редакциясымен «Миф жазу: Ежелгі әлемдегі мифография». Лувен, Бельгия: Питерс. Кененс, Ульрика. 2011 жыл. "Пс. Аполлодордың кітапханасының дереккөздері: кейс-стади". «Quaderni Urbinati di Cultura Classica» журналы, 97:129–46. Скалли, Стивен. 2015 жыл. "Эллиндік және рим дәуіріндегі «Теогония» эхолары". «Гесиодтың «Теогониясы», Таяу Шығыстың жаратылыс мифтерінен «Жоғалған жұмаққа» дейін». Нью-Йорк: Оксфорд университетінің баспасы. Трзаскома, Стивен. 2013 жыл. "Пс. Аполлодордың кітапханасындағы сілтемелер, ұйымдастыру және авторлық қатысу". 75–94 беттер, С. М. Трзаскома және Р. С. Смиттердің редакциясымен «Миф жазу: Ежелгі әлемдегі мифография». Лувен, Бельгия: Питерс. Трзаскома, Стивен М. және Р. Скотт Смит. 2008 жыл. "Аполлодордың кітапханасындағы Хеллас". «Philologus» журналы, 152(1):90–6. Де Грюйтердегі онлайн нұсқасы.