Кіріспе

Сахарадағы таулы аймақ, қазіргі Чад мемлекетінің солтүстік бөлігінде, 2012 және 2016 жылдары Тибестиде де осындай нәтижеге қол жеткізу мүмкіндігіне деген үміттерді жаңартты.

Тас және қабырғалы сурет

Тибесті таулары тас және жартас суреттерімен әйгілі. 200-ге жуық өрнектелген орындар мен 100 сурет салу орны анықталған. Олардың көптегені б.з.д. 6 мыңжылдыққа дейін, тубулар келгенге дейін жасалған. Сурет өнерi уақыттың әсерінен, соның ішінде желмен келген құмның әсерінен зардап шеккен. Ең ерте туындыларда көбінесе климаттың өзгеруі салдарынан аймақтан жойылған жануарлар бейнеленген, олардың ішінде пілдер, мүйізқұйрықтар, бегемоттар және жирафтар бар. Жақындағы суреттерде страустар, антилопалар, газельдер, бабуиндер және қойлар бейнеленген. 2000 жылдан кем уақыт бұрын жасалған кейінгі туындыларда өгіздер мен түйелер сияқты үй жануарлары бейнеленген. Басқа өрнектерде қауырсынмен немесе тікпе-тікпе оюлармен безендірілген, садақ, қалқан, ассегай немесе дәстүрлі пышақпен қаруланған жауынгерлер бейнеленген. Тағы да басқаларында мерекелер мен күнделікті өмірден көріністер бейнеленген. Бардайға жақын каньон қабырғаларында биіктігі зор өрнектелген суреттер бар, олардың ішінде "Гонаа адамы" бейнеленген, ал Гонаа – аңғар арқылы өтетін еннеридің аты. Бұл суреттер негізінен аң аулау көріністерін көрсетеді. Тибесті өнерінің Сахарадағы ерекшелігі – жазулардың жоқтығы, соғыс машиналарынң салыстырмалы түрде аз болуы және салыстырмалы түрде жақында ғана түйелер мен жылқылардың бейнеленуі.

Басқа жұмыстар

Тибесті таулары бірнеше заманауи өнер туындылары мен әдебиетке шабыт берді. Тибестінің жанартаулық биіктері және стильделген қой басы 1962 жылы Чад Республикасы басып шығарған 20 CFA франк номиналындағы пошта маркасында бейнеленген.