Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық жазушы Роберт Филлип Нунан (17 сәуір 1870 – 3 ақпан 1911), туғанда Роберт Крокер аталған, және Роберт Тресселл атты псевдониммен әйгілі, «Жыртық шалбар киген қайырымдастар» романымен танымал ирландиялық жазушы. Тресселл өмірінің жас кезеңін Оңтүстік Африкада жұмыс істей отырып өткізді. Йоханнесбургте ол еңбек ұйымдары мен социалистік саясатқа тартылды. Сондай-ақ Йоханнесбургте ирланд ұлтшылдығының көрнекті қайраткерлерімен байланыс жасады. Ол Англияға оралып, Гастингсте суретші және әрлеуші болып жұмыс істеді, ал «Жыртық шалбар киген қайырымдастар» романын шамамен 1906-1910 жылдар аралығында, «ешқандай әлеуметтік қорғаудың жоқ, тек қайырымдылық, жұмыс үйі және қабір бар кездегі қанаушылық еңбек туралы» жазды. Джордж Оруэлл оны тамаша кітап деп бағалады.
Irish writer
Robert Phillipe Noonan (17 April 1870 – 3 February 1911), born Robert Croker, and best known by the pen name Robert Tressell, was an Irish writer best known for his novel The Ragged Trousered Philanthropists. Tressell spent his early adult working life in South Africa. It was in Johannesburg that he was drawn into labour organisation and socialist politics. In Johannesburg, he was also involved with some of the leading protagonists of Irish nationalism. He returned to England where he continued to work as a painter and decorator in Hastings and wrote his novel The Ragged Trousered Philanthropists, probably between 1906 and 1910, 'about exploitative employment when the only safety nets are charity, workhouse and grave.' George Orwell appraised it as a wonderful book.
Ерте өмір
Нунэн Ирландияның Дублин қаласында, 37 Вексфорд көшесінде дүниеге келді. Ол бұрынғы Корольдік Ирландия полициясының инспекторы және зейнеткерлік сот судьясы болған Сэмюэл Крокердің заңды емес ұлы еді. 1875 жылға қарай Нунэн Лондон қаласында тұрып жатқан. 1881 жылғы Англия халық санағында ол әкесі Себастьян Зумбюльдің тегімен, Лондон қаласы, Ислингтон ауданы, Ельмор көшесі, 27 мекенжайында тіркелген. Оның қызы Кэтлиннің айтуынша, ол "өте жақсы білім алған" және көптеген тілдерді білген. Ол Дублин Тринити колледжіне қабылдану мүмкіндігіне ие болған болуы мүмкін. Он алты жасқа келгенде ол радикалды саяси сананың белгілерін көрсетті және "көптеп жерді жалға алып, одан түскен табысқа қанағаттанбаймын" деп отбасын тастап кетті. Осы шамада ол тегін анасының бойындағы есіміне өзгертіп алды.
Noonan was born in 37 Wexford Street, Dublin, Ireland, the illegitimate son of Samuel Croker, a former Inspector of the Royal Irish Constabulary, who was by the time of the birth a retired Resident Magistrate. By 1875 Noonan was living in London. He was recorded on the 1881 England census, under his step father Sebastian Zumbühl's surname, living at 27 Elmore Street, Islington, London. In the words of his daughter, Kathleen, he had "a very good education" and could speak a variety of languages. It seems he may have had the opportunity of entering Trinity College Dublin. By the time he reached sixteen, he showed signs of a radical political consciousness, and left his family, declaring he "would not live on the family income derived largely from absentee landlordism". It was around this time that he changed his surname to his mother's maiden name.
Оңтүстік Африка
1891 жылы Нунэн Ұлыбританияның Кейп колониясының астанасы – Кейптаунға көшіп, суретші және әрлеуші болып жұмыс істеді. 1891 жылғы қазан айында Элизабет Хартельге үйленгенде, ол «Роберт Филлип Нунэн, әрлеуші» деп тіркелді. 1892 жылғы 17 қыркүйекте Кэтлин есімді қызы дүниеге келді. 1894 жыл шамасында Нунэн Кэтлинмен бірге Йоханнесбургке көшті, ол пансиондағы монастырь мектебінде білім алды. Йоханнесбургте Нунэн Герберт Эванстың сурет салу және әрлеу фирмасында жұмыс істеді, көбінесе шебер болып жұмыс істеген сияқты. 1890 жылдары британдық және басқа да иммигрант жұмысшылар арасында ұйымдасуға бірнеше әрекеттер жасалды. Олардың бірі – Трансвааль Федерациялық Құрылыс Сауда Кеңесі деп те аталатын Кәсіптік және Еңбек Кеңесі (КЕК) болды. 1890 жылдардың соңында ұйым «Херберт Эванс және компанияның Нунэн мырзасы шақырған құрылыс салаларын ғана» өкілдік етті. Йоханнесбургте ол социалистік саясатқа тартылды. Жаңа құрылған Халықаралық Тәуелсіз Еңбек партиясының комитетіне сайланды. Нунэнмен бірге Джеймс Томпсон Бейн сайланды, және мүмкін Бейн арқылы Нунэн Роберт Блатчфордтың социалистік идеяларымен және Уильям Морристің саяси жазбаларымен танысқан болар. Ол кездегі Йоханнесбургтегі еңбек қозғалысының кейінірек белгілі бір аспектісіне де келіскен болуы мүмкін: нәсілдік бөлінген жұмыс орындарына ұмтылу, бұл саясат сол кездегі Трансвааль үкіметі қолдаған. Нунэн Брюс және Ко, сондай-ақ Бёртон және Ко құрылыс және әрлеу фирмаларында жұмыс істеді. Ол аймақтағы шіркеулерді әрлеумен айналысты. Ол кәсіподаққа қосылмаған сияқты. 1905 жылы полицияға кедергі келтіргені үшін айыппұл төледі, себебі полиция қызметкері оның туысы Артурдың фейерверк қоюына араласты. Осы шамада ол «Дирижабльдің эволюциясы» суреттерін жасады және өзінің жобалаған дирижаблінің моделін Соғыс министрлігіне ұсынды, бірақ олар қабылдамады. 1906 жылы ол Социал-демократиялық федерацияның Хейстингс бөлімшесінің негізін қалаушы мүшесі болды. Бір фотосуретте Нунэн мен оның қызы ашық ауадағы жиынға қатысып жатқандары көрсетілген. Ол «Жырлы шымшықты қайырымдылықшылар» романы бойынша жұмыс істей бастады. Жұмыс берушісімен дауласып, Бёртон және Ко фирмасынан кетіп, Адамс пен Джарретт үшін жұмыс істеді. 1909 жылы Нунэн Лондон-роудтағы пәтерге көшіп, Гастингс қаласындағы SDP (бұрынғы SDF) жергілікті газ және электр компанияларында кеңесшілердің мәмілелеріне қарсы науқан жүргізді. Оның денсаулығы нашарлай бастады және 1910 жылдың тамызында Канадаға көшіп кетуді ұйымдастыру үшін Ливерпульге сапарлады. Қабірінің орны 1970 жылға дейін табылмай қалды. Сол жерге тағы он екі адам жерленген. 1977 жылы жергілікті социалистер кәсіподақтармен бірлесіп, жер учаскесіне барлық жерленгендердің есімдерімен ескерткіш тас орнатты. Жер қазір зират ретінде пайдаланылмайды және Райс Лэйн қалалық фермасына берілді. Бұл жер Уолтон түрмесінің қарама-қарсысында орналасқан. Жақын жердегі көше Нунэн Клоуз деп аталды. 2019 жылы Тресселлдің есімі мыс құбырлы оркестрдің жетекшілігімен оның қабіріне шерумен атап өтілді.
By 1891, Noonan had moved to Cape Town, the capital of Britain's Cape Colony where he was a painter and decorator. When he married Elizabeth Hartel in October 1891, he was recorded as "Robert Phillipe Noonan, Decorator". A daughter, Kathleen, was born on 17 September 1892. In about 1894, Noonan moved to Johannesburg, with Kathleen, who lived in a convent boarding school. In Johannesburg, Noonan worked for the painting and decorating firm of Herbert Evans and seems to have had a foreman's job. During the 1890s a number of attempts were made to organise amongst British and other immigrant workers. One of them was the Trades and Labour Council (TLC), also known as the Transvaal Federated Building Trade Council. In the late 1890s, the organisation represented 'only the building trades, called together by Mr Noonan of Mssrs Herbert Evans and co'. It was in Johannesburg that he was drawn into socialist politics. He was elected to the committee of the newly formed International Independent Labour Party. Elected alongside Noonan was James Thompson Bain and it is possible that through Bain, Noonan was introduced to the socialist ideas of Robert Blatchford, and the political writings of William Morris, both thinkers that influenced the writing found in The Ragged Trousered Philanthropists. It is possible that Noonan acquiesced in a later notorious aspect of the labour movement in Johannesburg at this time: its support for movement towards racially segregated workplaces, a policy supported by the Transvaal government at the time. Noonan worked for Bruce & Co and Burton & Co., builders and decorators. He engaged in decorative work in churches in the area. He seems not to have joined a trade union. In 1905 he was fined for obstructing the police when a policeman disrupted his nephew Arthur from setting off fireworks, and around this time also he produced drawings illustrating The Evolution of the Airship, and offered a model airship of his own design to the War Office, but they rejected it. In 1906 he became a founder member of the Hastings branch of the Social Democratic Federation. A photograph exists that shows Noonan and his daughter attending an outdoor meeting. He began work on The Ragged Trousered Philanthropists. After a dispute with his employer, he left Burton & Co. He worked for Adams and Jarrett. In 1909 Noonan moved to a flat in London Road, Hastings and the SDP (formerly SDF) campaigned against councillors' dealings in the local gas and electricity companies. His health began to deteriorate and in August 1910 he travelled to Liverpool to arrange emigration to Canada. The location of the grave was not rediscovered until 1970. Twelve other people were buried in the same plot. In 1977, local socialists in conjunction with trade unions campaigned for and erected a memorial stone over the plot with the names of all buried there. The plot is no longer used as a cemetery and is now used by Rice Lane City Farm. The site is opposite Walton prison. A nearby road is named Noonan Close. In 2019, Tressell was commemorated with a march to his graveside led by a brass band.
Өлгеннен кейін жариялау
Кэтлин жұмыс істейтін үйіне келген қонақ, жазушы Джесси Поуптың қатысуымен әкесінің романы туралы айтты, ол оны өзінің баспасына, Грант Ричардсқа ұсынды. 1914 жылдың сәуір айында баспагер кітаптың құқығын 25 фунт стерлингке сатып алды, және ол сол жылдың соңында Ұлыбританияда, Канадада және АҚШ-та, 1920 жылы КСРО-да, ал 1925 жылы Германияда жарық көрді. Алғашқы басылған нұсқасы Поуппен көп қысқартылды, социалистік идеологияның көп бөлігі алынып тасталды. Кейін Ричардс кітапты «өте шынайы» және «қауіпті түрде радикалды» деп жазды. Поуптың нұсқасы романның басты кейіпкері Франк Оуэннің өзін-өзі өлтіруді ойлап, сол жылы еңбекші партия қолдамаған екі коммунист парламентке сайлануына тікелей себеп болды. Ол мектептер мен университеттерде оқытылады, сахна, теледидар және радиоға бейімделді, сондай-ақ кәсіби одақтардың жиналыстарында оқылып жатыр. Деклан Киберд Падраик О Конайрдың ирланд тіліндегі «Деораиг» романының прогрессивті социализмі Тресселдің «Жыртық шалбарлы қайырымдылар» романымен көптеген ортақ белгілері бар екенін айтады.
Kathleen mentioned her father's novel in the presence of a visitor to the house where she worked, writer Jessie Pope, who recommended it to her publisher, Grant Richards. In April 1914, the publisher bought the rights to the book for £25, and it appeared in Britain, Canada and the United States later that year, in the Soviet Union in 1920, and in Germany in 1925. The version as originally published was heavily abridged by Pope, with much of the socialist ideology removed. In retrospect, Richards wrote of the book being 'extraordinarily real' and 'damnably subversive'. Pope's version ended with the novel's hero, Frank Owen, contemplating suicide. and even for the election of two non Labour endorsed Communist members of Parliament that same year. It has been taught in schools and universities, and adapted for stage, television and radio, and readings have been performed at trade union meetings. Declan Kiberd has argued that Pádraic Ó Conaire's seminal novel in Irish, Deoraíocht, has many parallels in its progressive socialism with Tressell's The Ragged Trousered Philanthropists.