Кіріспе

Етрусктың ежелгі құдайы

Етруск дінінде Геркль (Тиния мен Унидің ұлы) грек Гераклының нұсқасы болды, ол мүсінді денелі кейіп ретінде бейнеленген, көбінесе таяқ ұстап, арыстан терісін киген. Ол этруск өнерінде, әсіресе қола айналарда жиі кездесетін тақырып, онда Гераклдың грек мифтерінде немесе римдік және кейінірек классикалық мифтерде белгілі емес ерліктері бейнеленген. Этруск дәстүрінде Уни (Римдік Юнона) Геркльге өзінің сүтін сыйлап, оған өлмейтіндер қатарында өмір сүруге мүмкіндік береді. Геркль өзінің істері арқылы құдайлыққа көтерілген алғашқы адам болды және этруск аристократиясы осы көтерілумен өзін байланыстыруға тырысты, бұл өнер және әдебиетте көрініс тапқан. Геркль грек Гераклынан көп жағынан ерекшеленді. Ол Италияда жалпы ерекше мәртебеге ие болған сияқты. Өнерде ол адамдардың шекарасының арғы жағындағы жаратылыстарға қарсы белгісіз бір құдайды қорғап тұрған ретінде бейнеленеді, бұл оның шекаралық құдай екенін көрсетеді. Этрурияда ол ағын сумен де байланысты болды. Сондай-ақ, ол малдың иесі, отар мен малдың және малшылардың қорғаушысы болды.

Дін

Геркль Грецияға қарағанда Этрурияда көбінесе болашақты болжайтын құдай ретінде құлшылыққа ие болған. 1970 жылдан бері оның құлшылық ғибадатына қатысты бірнеше жазулар табылды. Атап айтқанда, Каэредегі қасиетті орын құдайға арналған көптеген жазуларды сақтап қалған. Толедода Евфрониос жасаған қола салмақ және аттикалық қызыл фигуралы тостаған Геркльге арналған маңызды құлшылықтың куәсі болып табылады.

Этрус өнеріндегі көріністер

Геркль этрус өнерінде оның атрибуттары арқылы танылуы мүмкін, немесе кейде атымен айқындалады. Этрус әдебиеті сақталмағандықтан, ол бейнеленген сахналардың мағынасын грек және рим мифологиясымен салыстыру арқылы, грек және латын әдебиеттерінде сақталған этрус мифтері туралы мәліметтер арқылы, немесе басқа этрус суреттеріне сүйенген шамамен қайта құрулар арқылы түсіндіруге болады.