Кіріспе

Түрік балмұздағының бір түрі – Дондюрма – түрік мастикалы балмұздағы. Ол әдетте крем, қаймақ, салеп (орхидея түйнегінің ұнтағы), мастика (өсімдік шайыры) және қанттан тұрады. Оның Кахраманмараш қаласы мен аймағынан шыққандығы айтылады, сондықтан оны "мараш дондюрмасы" деп те атайды.

Сипаттама

Түрік балмұздағын ерекшелендіретін екі қасиет бар: қатты текстурасы және ерімейтін қасиеті. Бұл қасиеттер салептің (ерте гүлді орхидеяның тамырынан жасалған ұн) және мастиканың (икемділікті беретін шайыр) қосылуы арқасында пайда болады. Қаһраммараш аймағында maraş dondurması деп аталатын, әдеттегіден гөрі көбірек салеп қосылған бір түрі бар. Ол өте қатты және жабысқақ болғандықтан, кейде пышақ пен шанышпен желінеді.

Тұтыну және мәдениет

Дондурма көшедегі сатушылардың арбаларынан да, дүкендерден де сатылады. Сатушылар көбінесе балмұздақты таяқшаға беріп, тұтынушыға тапсырмастан бұрын таяқшаны айналдырып, дондурманы тартып алады, осылайша ойын-қылық жасайды. Бұл әдетке бейім емес клиенттер арасында жаңсақтық тудыруы мүмкін, бірақ клиент балмұздақты ұстай алмаса, көбінесе өтемақы ретінде оған қосымша балмұздақ береді. Олар көбінесе Осман дәуірінің дәстүрлі киімдерін киеді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, Түркиядағы орташа тұтыну көлемі жылына бір адамға 2,8 литрді құрады (АҚШ-та 14,2 литр, ал әлемдегі ең көп тұтынатын ел – Австралияда 17,9 литр). Кейбір түріктер суық тағамдардың, мысалы, балмұздақтың ауруға, соның ішінде ауыздың қабынуына және суық тиюге себеп болатынына сенеді; олар мұздықты жеген кезде жылы сусын ішудің бұл әсерлерді жеңілдетеді деп есептейді. Салеп қосылған дондурманың танымал болуы аймақтағы жабайы орхидеялардың санының азаюына және салептің экспортына тыйым салуға әкеп соқты. Грекияда, әсіресе елдің солтүстігінде, "дудурмас" немесе "каймаки" деп аталатын дондурманың ерекше түрі де бар.