Кіріспе

1913 жылы Игорь Сикорскийдің ұшағы – «Русский витязь» (Русский витязь), немесе «Орыс рыцары» (S 21) – бұрынғы төрт қозғалтқышты нұсқасында «Большой Балтийский» (Большой Балтийский) деп аталған, әлемдегі алғашқы төрт қозғалтқышты ұшақ. Оны Игорь Сикорский жобалап, 1913 жылдың басында Санкт-Петербургтегі Ресейлік Балтық теміржол вагондар зауытында (Русско-Балтийский вагонный завод немесе R BVZ) құрастырған.

Даму

Сикорский S 21 конструкциясын 1911 жылы ойлап тапты, сол кезде белгілі ешбір ұшақ одан көп салмақты көтере алмайтын. Көтеру қабілеті бойынша рекорд француз ұшқышы Дюсиге тиесілі еді, ол жүкпен ұшқан. 1913 жылдың басында "Русский Витяз" құрылысы туралы естігенде, әлемдегі сарапшылар мен БАҚ толық сәтсіздікке ұшырайды деп болжады. "Русский Витяз" ұшағының алғашқы сынақ ұшуы 1913 жылдың 10 мамырында сәтті аяқталды. Сол кезде әлемнің көптеген елдерінде оны газеттегі жалған хабар деп есептеп, сенбеді. Көптеген бақылаушылар мұндай үлкен ұшақ жерден көтеріле алмайды деп ойлады.

Дизайн

Русский Витяз – төрт қозғалтқышты, көп бөлімді, қанаттарының ұзындығы әртүрлі екі қабатты ұшақ. Екі тіректі қанаттары тікбұрышты пішіндес және қанаттар арасындағы қашықтық та созылыңқы болды, ал фюзеляжы тікбұрышты қималы арқалықтан жасалып, фанерамен қапталған. Ұшақта екі басқару тірегі бар кабинасы, екі жолаушы кабинасы және қосалқы бөлшектер сақтауға арналған бөлме болды. Сондай-ақ, ұшқыш кабинасының алдында іздеу шамдары мен пулеметтері бар ашық алаң болды. Жоғарғы қанаттардағы элерондар ұшақтың тұрақтылығын қамтамасыз етті. Русский Витяз деп аталған төрт қозғалтқышпен жабдықталған алғашқы нұсқасы, бастапқыда Большой Балтийский (Ұлы Балтық) деп аталды, төрт қозғалтқыш жұптап орнатылған (алғашқыда ол "Le Grand" деп аталған екі қозғалтқышты ұшақ ретінде жобаланған). Русский Витяз Большой Балтийскийдің орналасуынан екі итергіш қозғалтқышын төменгі қанаттың алдыңғы жиегіне, тракторлық конфигурациядағы қозғалтқыштар ретінде, бастапқы ішкі тракторлық конфигурациядағы қозғалтқыштардан тысқары орналастырды. Сикорский ұшақтың аспаптарын былай сипаттады: "Қозғалтқыштар үшін төрт тахометр, екі биіктікөлшегіш, ұшу жылдамдығын көрсету үшін қысым қабылдағышына қосылған спиртті U-түтік, қисық шыны түтік ішіндегі шар және терезеден үш фут шамалы алда орналасқан, инцидентті көрсету бөлімдері бар ұзын ағымдық түтік болды. Соңғы үш аспап "Grand" үшін қолмен жасалған. Олар әсіресе жабық кабинаға байланысты қажет болды."

Пайдалану тарихы

1913 жылы 10-27 мамыр аралығында "Русский Витяз" ұшағының алғашқы сынақ ұшуларынан кейін, жолаушылар кабиналардың ішінде тұрақтылыққа ешқандай мәселе келтірмей жүре алатыны анықталды. Ұшақ ұшып көтерілу үшін қысқа жүгіріс жасады. Бірінші сынақ ұшудан кейін оның серігі және механиктерімен бірге Сикорский: «Қозғалтқыштарды орта сызыққа жақын ұстау үшін, олар фюзеляждың екі жағында екі қатарға орнатылды. Бұл, негізінен, егер сыртқы қозғалтқыштардың бірі тоқтап қалса, ұшақтың теңдессіз итермелеу қаупінен қорғау мақсатында жасалды», - деп жазды. Алайда, бұл конфигурация пропеллердің тиімсіздігіне байланысты ұшып көтерілу және биіктікке көтерілу көрсеткіштерінің нашарлауына әкелді. 1913 жылдың маусым айында ұшақ өзгертілді, екі артқы қозғалтқыш қанаттың алдыңғы жиегіне сыртқа орнатылды, бұл қондырғыны тізбектей төрт қозғалтқышқа айналдырды. Бұл өзгерістер ұшып көтерілуді едәуір жақсартты және биіктікке көтерілуді сәл жақсартты. Рульдер бір жағында екі қозғалтқышы тоқтаған кезде де ұшақты бағыттап тұруға жеткілікті болды. 2 тамызда Сикорский "Гранд" ұшағымен бір сағат елу төрт минут бойы сегіз адаммен ұшты. Сикорский "Гранд" ұшағымен барлығы елу үш рет ұшу жасады, содан кейін ол басқа ұшақтың құлаған бөліктерінен зақымдалды. Сикорский ауыр зақымдалған "Русский Витязды" жөндеуден бас тартып, өзінің келесі жобасы – "Илья Муромец" ұшағына кірісті.