Кіріспе

Қаржылық есептеулер

Қаржы саласында Дженсен альфасы (немесе Дженсеннің өнімділік индексі, ex post альфа) бағалы қағаздың немесе бағалы қағаздар портфелінің теориялық күтілетін кірістен асып түсетін қосымша кірісін анықтау үшін қолданылады. Бұл нарықтық индекс емес, теориялық көрсеткішке негізделген стандартты альфаның түрі. Бұл бағалы қағаз акциялар, облигациялар немесе туынды құралдар сияқты кез келген актив болуы мүмкін. Теориялық кіріс нарықтық модель арқылы болжанады, ең көп қолданылатыны – капитал активтерін бағалау моделі (CAPM). Нарықтық модель активтің тәуекелге сәйкес келетін кірісін болжау үшін статистикалық әдістерді пайдаланады. Мысалы, CAPM бета коэффициентін көбейтуші ретінде қолданады.

Тарих

Дженсеннің альфасы алғаш рет 1968 жылы Майкл Дженсен өзара қор менеджерлерін бағалауда өлшем ретінде қолданған. CAPM-нің күтілетін табысы «тәуекелге сәйкес келтірілген» деп есептеледі, яғни ол активтің салыстырмалы тәуекелділігін ескереді. Бұл, тәуекелі жоғары активтер, тәуекелі төмен активтерге қарағанда жоғары күтілетін табысқа ие болуы керек деген қағидаға негізделген. Егер активтің табысы тәуекелге сәйкес келтірілген табыстан жоғары болса, онда ол активтің «оң альфасы» немесе «аномалды табысы» бар деп айтылады. Инвесторлар үнемі жоғары альфасы бар инвестицияларды іздейді. Евгений Фамадан бері көптеген ғалымдар қаржы нарықтары тым тиімді болғандықтан, тек қана кездейсоқ жағдайларда ғана оң альфа табуға болатынына сенеді. Дегенмен, альфа өзара қорлар мен портфель менеджерлерінің нәтижелерін бағалау үшін әлі де кеңінен қолданылады, көбінесе Шарп және Трейнор коэффициенттерімен бірге.

Сандық қаржыда пайдалану

Дженсеннің альфасы – бұл эмпирикалық қаржыда белгілі бір стратегияға бірлік инвестиция салғандағы қосымша табысты бағалау үшін қолданылатын статистикалық көрсеткіш. Аталған анықтаманы көп факторлы модельге кеңейтсек, Дженсеннің альфасы – қолданыстағы факторлармен түсіндірілмейтін, қосымша стратегияның қосымша табысының өлшемі болып табылады. Нарықтың артық табысын жалғыз фактор ретінде қарастырсақ, CAPM альфасын аламыз. Егер Фама-Френч факторларын (мөлшері мен құны) қоссақ, 3 факторлы альфаны аламыз. Егер импульс сияқты қосымша факторларды қоссақ, 4 факторлы альфаны анықтауға болады, және т.б. Дженсеннің альфасы маңызды және оң мәнге ие болса, онда қарастырылып отырған стратегияның басқа факторларға ғана негізделгеннен гөрі артық табыс табу тарихы бар екенін көрсетеді. Мысалы, 3 факторлы модельде импульс факторының табысын 3 факторлы модельдің табысына регрессияласақ, импульс мөлшер, құн және нарық табысынан артық айтарлықтай сыйақы тудыратынын анықтай аламыз.