Қалыңдық туралы әңгіме

Кіріспе

Үйленуге дайын әйел

Қалыңдық – үйленуге дайын тұрған немесе жаңадан үйленген әйел. Үйленген кезде, егер қалыңдықтың болашақ күйеуі еркек болса, ол әдетте күйеу жігіт немесе күйеу деп аталады. Батыс мәдениетінде қалыңдыққа қызметші қыз, күйеу жігіттің анасы және бір немесе бірнеше қалыңдықтар көмектеседі. "Қалыңдық" сөзінің түбірі "bryd" деген ежелгі ағылшын сөзіне байланысты, ол басқа герман тілдерімен ортақ. Батыс елдерінде қалыңдықтар көбінесе ақ тойлық киім киеді, бұл дәстүрді Виктория патшайымы бастаған. Ақ киім бұрын нәзік ақ маталарды жуу қиын болғандықтан, сән-салтанаттың символы саналған. Бүгінде Батыс елдерінің қалыңдықтары қанша рет үйленсе де ақ, кремі немесе сүйек түсті киімдерді таңдайды. Батыс емес елдерде қалыңдықтар көбінесе ұлттық киім киеді, ал Азия мәдениетінде ақ тойлық киім сирек кездеседі, себебі ол қайғы мен өлімді білдіреді. Ал қызыл түс – өмірлік күш пен денсаулықты көрсетеді және көптеген Азия мәдениеттерінде қалыңдықтар осы түсті киеді. Кейбір дәстүрлерде, мысалы Жапония, Үндістан және Араб әлемінің кейбір аймақтарында қалыңдықтар бірнеше киім киеді. Той әшекейлері мәдени мағынаға ие, мысалы, Батыс мәдениеттерінде неке сақиналары, панджаби сикх мәдениетінде – чура (қызыл және ақ білезіктер), ал индуизмде – мангалсутра. Қалыңдықтар көбінесе көрімдік киеді және гүл шоқтарын, дұға кітаптарын немесе басқа да естеліктерді алып жүреді. Той дәстүрлері уақыт өте келе өзгеріп, дамыды, соның ішінде тойдың тәттісін жеу және қалыңдықтың тостағаны да символикалық мағынаға ие болды. Христиан дінінде "Мәсіхтің қалыңдығы" термині әдетте Иса Мәсіхке рухани жақындықпен байланысты Шіркеуді білдіреді. Бұл терминнің мағынасы әртүрлі діни ағымдарда әртүрлі болып келеді.

Этимология

Бұл сөз көне ағылшын тіліндегі "bryd" сөзінен келген, бұл сөз басқа герман тілдерімен де ортақ. Оның одан арғы шығу тегі белгісіз.

Киім-кешегі

Еуропа мен Солтүстік Америкада кәләш киімі әдетте салтанатты көйлек пен жамылғыдан тұрады. Көбінесе "ақ той" салтында кәләш көйлегі тойға арнап ғана сатып алынады, оны кейінгі шараларда киюге болмайтын стильде тігіледі. Бұрын, кем дегенде 19 ғасырдың ортасына дейін, кәләш әдетте өзінің ең жақсы киімін киетін, түсіне қарамастан, немесе егер бай болса, сүйікті түсінде жаңа көйлек тігізіп алып, оны қайта киюді күтетін. Батыс елдерінде алғашқы некелерде көбінесе ақ көйлек киеді, бұл дәстүрді королева Виктория бастады – ол өз тойында ақ сарай көйлегін киген еді. 20 ғасырдың басында Батыс әдеп-намысы ақ көйлектерді келесі некелерде киюге тыйым салған, себебі кейбіреулер ақ түсті ежелгі тазалық символы деп қате түсінген. Алайда, ақ түс той дәстүрінде салыстырмалы түрде жақында пайда болды, ал оның пайда болуы нәзік маталарды жуу қиын болған дәуірде ақ көйлектердің сәнділігі мен ысырапшылдығымен байланысты. Бүгінде Батыс елдеріндегі кәләштар көбінесе ақ, кремі немесе слоновая кость түсті көйлектерді кез келген некеде киеді; көйлектің түсі кәләштің жеке өмірі туралы ештеңе көрсетпейді. Батыс елдерінен тыс жерлерде кәләштар көбінесе ұлттық киімдерін киеді. Ақ той көйлектері Азия дәстүрінде сирек кездеседі, себебі ақ түс сол мәдениеттерде аза тұту мен қайтыс болудың түсі саналады. Азияның көптеген мәдениеттерінде кәләштар үшін қызыл түс дәстүрлі, себебі ол өмірлік күш пен денсаулықты білдіреді және уақыт өте келе кәләшпен байланыстырылған. Дегенмен, қазіргі заманда басқа түстерді де киюге болады немесе Батыс стиліне бейімделуге ұмтылады. Түсіне қарамастан, көптеген Азия мәдениеттерінде кәләш киімдері әдемі безендірілген, көбінесе кестемен, мұжылдармен немесе алтынмен әшекейленген. Кейбір дәстүрлерде кәләштар бірнеше киім кие алады, мысалы, Жапонияда, Үндістанның кейбір аймақтарында және бұрынғы араб әлемінде. Әдетте, кәләш киіміне арнайы зергерлік бұйымдар қосылады, мысалы, Батыс мәдениеттерінде неке сақиналары немесе Панджаби сикх мәдениетінде чура (қызыл және ақ білезіктер). Индустар той кезінде кәләшқа мангалсутра сыйлайды, ол әлемнің басқа бөліктеріндегі неке сақинасымен бірдей маңызға ие. Дәстүр бойынша, тойға арналған зергерлік бұйымдар кәләштің құдайына берілген сыйлықтың құндылығын көрсету үшін қолданылады. Көйлектен басқа, кәләштар көбінесе жамылғы киеді және гүл шоғын, сәттілік әкелетін монета, дұға кітабы немесе басқа да естелік заттарды алып жүреді. Батыс елдерінде кәләш "ескі, жаңа, қарыз алынған және көгілдір" нәрсе кие алады; сондай-ақ, кәләш сөмкесі (немесе ақша қапшығы) да кең таралған.

In Europe and North America, the typical attire for a bride is a formal dress, and a veil. Usually, in the "white wedding" model, the bride's dress is bought specifically for the wedding, and is not in a style that could be worn for any subsequent events. Previously, until at least the middle of the 19th century, the bride generally wore her best dress, whatever color it was, or if the bride was well off, she ordered a new dress in her favorite color and expected to wear it again. For first marriages in Western countries, a white wedding dress is usually worn, a tradition started by Queen Victoria, who wore a white court dress for her wedding. Through the earlier parts of the 20th century, Western etiquette prescribed that a white dress should not be worn for subsequent marriages, since the wearing of white was mistakenly regarded by some as an ancient symbol of virginity, despite the fact that wearing white is a fairly recent development in wedding traditions, and its origin has more to do with conspicuous consumption from an era when a white dress was luxurious, even prodigal, because of difficulties with laundering delicate clothes. Today, Western brides frequently wear white, cream, or ivory dresses for any number of marriages; the color of the dress is not a comment on the bride's sexual history. Outside of Western countries, brides most commonly wear national dress. White wedding dresses are particularly uncommon in Asian traditions, because white is the color of mourning and death in those cultures. In many Asian cultures, red is usual for brides, as this colour indicates vibrance and health and has over time been associated with brides. However, in modern times other colours may be worn, or Western styles preferred. Regardless of colour in most Asian cultures bridal clothes are highly decorative, often covered with embroidery, beading or gold. In some traditions brides may wear more than one outfit; this is true, for example, in Japan, parts of India, and, archaically, in parts of the Arab world. Particular styles of jewelry are often associated with bridal wear; for example wedding rings in most Western cultures, or chura (red and white bangles) in Punjabi Sikh culture. Hindu brides are presented with a mangalsutra during the wedding ceremony, which has much of the same significance as a wedding ring in other parts of the world. Wedding jewelry has traditionally been used to demonstrate the value of the bride's dowry. In addition to the gown, brides often wear a veil and carry a bouquet of flowers, a small heirloom such as a lucky coin, a prayer book, or other token. In Western countries, a bride may wear "something old, something new, something borrowed, and something blue"; a bridal purse (or money bag) is also common.

Тарих

"Күйеу" сөзі көптеген сөздермен қолданылады, олардың кейбіреулері қазір қолданылмайды. Сонымен, "күйеу жігіт" – жаңа үйленген ер адам, ал "келіншек қоңырауы", "келіншек дастарқаны" – бұрынғы үйлену тойының хабаршысы, той таңғы асы. "Бридал" (Bride ale) сөзі бастапқыда тойдың өзін білдірген, кейін қалыңдық тойының сипаттамалық атауына айналды. Келіншек торттың тамыры римдік "конфарреация" ғұрпына дейін барып жетеді, ол – жоғары топтағы неке рәсімі. Оның ең маңызды белгілері – жұбайлардың тұз, су және бидай ұнынан жасалған тортты жеуі және келіншектің қолындағы үш бидай басы, ол – молшылықтың символы. Торт жеу әдеттен шығып, бірақ бидай басы сақталды. Орта ғасырларда келіншек оларды киіп немесе алып жүрген. Соңынан қыздар шіркеу алдына жиналып, келіншекке бидай шашып, кейін оны алу үшін таласатын болды. Уақыт өте келе бидай дәндерінен жұқа, құрғақ печенье жасалып, бүгінгі Шотландиядағы дәстүр бойынша келіншектің басына шашылатын болды, оған ашытқыдан жасалған торт қосылады. Елизавета I тұсында бұл печеньелер жұмыртқа, сүт, қант, кішміш және дәмдеуіштерден жасалған кішкентай төртбұрышты торттарға айналды. Әр қонақ одан кем дегенде біреуін алып, үйдің табалдырығын атқанда, олардың бәрі келіншекке лақтырылатын. Басына немесе иығына түскендері ең бағалы саналатын. Соңында бұл торттар бірігіп, Карл II тұсында миндаль пастасымен және әшекейлермен безендірілген үлкен тортқа айналды. Бірақ бүгінгі күнге дейін ауылдық жерлерде, мысалы, солтүстік Ноттс аймағында, жас жұпқа бидай шашып, "Өмір үшін нан, мәңгілікке пудинг!" деп айтылады, бұл жаңа үйленгендердің әрқашан бай болуын тілейді. Тағам шашу дәстүрі бидайдан бұрынғы, бірақ одан да көне ғұрып. Келіншек кубогы – күйеу жігіт келіншекке, ал ол күйеу жігітке ақ пейіл тілеген сүйіспеншілік кубогы. "Күйеулік сандық" – Венгрияда үйлену тойына қажетті барлық заттарды жинауға арналған келіншектің ыдысы. Барлық іш киімдері мен киімдері тігіліп біткен соң, қыз үйленуге дайын болды.

The term bride appears in combination with many words, some of which are obsolete. Thus, "bridegroom" is a newly married man, and "bride bell," "bride banquet" are old equivalents of wedding bells, wedding breakfast. "Bridal" (from Bride ale), originally the wedding feast itself, has grown into a general descriptive adjective, the bridal ceremony. The bride cake had its origin in the Roman confarreatio, an upper class form of marriage, the essential features of whose ceremony were the eating by the couple of a cake made of salt, water and spelt flour, and the holding by the bride of three wheat ears, a symbol of plenty. The cake eating went out of fashion, but the wheat ears survived. In the Middle Ages, they were either worn or carried by the bride. Eventually it became the custom for the young girls to assemble outside the church porch and throw grains of wheat over the bride, and afterwards a scramble for the grains took place. In time the wheat grains came to be cooked into thin dry biscuits, which were broken over the bride's head, as is the custom in Scotland today, an oatmeal cake being used. In Elizabeth I's reign these biscuits began to take the form of small rectangular cakes made of eggs, milk, sugar, currants and spices. Every wedding guest had one at least, and the whole collection were thrown at the bride the instant she crossed the threshold. Those that lighted on her head or shoulders were most prized by the scramblers. At last these cakes became amalgamated into a large one that took on its full glories of almond paste and ornaments during Charles II's time. But even today in rural parishes, e. g. north Notts, wheat is thrown over the bridal couple with the cry "Bread for life and pudding for ever," expressive of a wish that the newly wed may be always affluent. The throwing of rice, a very ancient custom but one later than the wheat, is symbolical of the wish that the bridal may be fruitful. The bride cup was the bowl or loving cup in which the bridegroom pledged the bride, and she him. The "bride's crate" was the bride's container to gather all the things for the wedding in Hungary. Once all the underwear and clothes were finished, the girl was ready for marriage.

Христиандық

Христиандықta, қалыңдық, Қошқардың әйелі немесе Мәсіхтің қалыңдығы – бұл Иса Мәсіхке рухани жақындықпен байланысқан шіркеуді (Мәсіхтің ізбасарларын) сипаттайтын термин. Бұл термин Киелі кітапта әйел туралы айтылатын, Ілтебіл хабарларда, Аян кітабында, Хабарламаларда және Ескі өсиеттегі ұқсас аяттарда кездеседі. Кейде қалыңдық Иса Мәсіхті шіркеуге күйеу ретінде тағайындау арқылы білдіріледі. 1500 жылдан бері шіркеу Мәсіхке берілген қалыңдық ретінде танылып келеді. Дегенмен, әртүрлі шіркеулерде осы терминнің мағынасы әртүрлі түсіндіріледі. Көпшілігі бұл әрқашан шіркеуге қатысты екеніне сенеді. Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі Әулиелер шіркеуінде үйлену салтанатында қалыңдық міндетті түрде ақ көйлек киюі керек, басқа түс рұқсат етілмейді.