Кіріспе

Ирланд мифологиясында Элата, Элота, Элиер немесе Элада (қазіргі заманғы жазуы: Ealadha) – фоморлықтардың патшасы және Туатха Де Дананнанның Эриуінен Брестің, сондай-ақ Дельбеттің, Огманың, Элоттың (Мананнан мак Лирдің әкесі Лирдің тағы бір аты) және белгісіз анасынан Дагданың әкесі болған. Онымен байланысты бейнелер оның жарық және жарық көздерімен, мысалы, күнмен байланысты болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Шолу

Элата "алтын шашы бар, сұлу қараңғылық патшасы" деп сипатталады. Ол Делбеттің ұлы, Фоморлардың патшасы, ал Брестің Туата Де Дананнан әйелі Эриуден туған әкесі. Ол күміс ыдыста теңізден келді, өзі сары шашты, жас жігіттей көрініп, алтын киім мен бес алтын білезік киген еді. Ол Магх Туирхтың екінші шайқасына қатысқан Фоморлардың бірі болды. Екінші Магх Туирх шайқасында Элата ұлы Дагданың сиқырлы арфасы Уаитнеге қарауылдық жасады, оны кейде "Екі гүлдің емені" – Дур да Бла, ал кейде "Төрт бұрышты музыка" – Коир цетар чуин деп атады. Оның юмор сезімі мен асыл мінезі бар екені айтылады. Эоху Брестің Фомор әкесі саналғанмен, Элата (Элада) Дагданың, Огманың, Дельбет есімді ұлының және Лирдің (Мананан мак Лирдің әкесі) әкесі болды. Lebor Gabála Érenn бойынша, осы Туата Де Данан басшыларының анасы Лугтың анасы Этне болуы мүмкін, себебі Огма жиі айтылатын тегі "мак Этлиу" деп көрсетілген. Этне Фоморлық болғандықтан, олардың бәрі Фоморлар болып табылады. Бұл жағдайды түсіну қиын, бірақ бұл шайқас екі топ арасындағы ескі құдайларды жаңа құдайлардың ығыстыруы туралы екенін көрсетеді.

Элата мен Брес

Ол оған әкесі Элатаның фоморлықтардың патшаларының бірі екенін айтты. Ол бірде оған күмістен жасалған үлкен кемемен теңізден келгенін, кемесі күміс сияқты жарқыраған екенін айтты. Ол жас жігіттей көрінген, сары шашы бар, ал киімдері алтынмен әшекейленген, мойнында бес алтын жүзік болған. Ол өз халқының барлық жігіттерінің махаббатын қабылдамай, оған ғана сезім білдірген, ол кеткенде жылаған. Кетпес бұрын ол оған өз саусағынан бір жүзік сыйлап, оны тек оның саусағына дәл келетін адамға беруді бұйырған. Эри жүзікті алып келіп, Брестің саусағына кигізді, жүзік оған жақсы сайды. Ол, Брес және олардың бірнеше ізбасарлары фоморлықтардың жерінен жолға шықты. Соңғы аяқтамада олар сол алыс елге жетті. Жергілікті патша Элата Брестің қолындағы жүзікті көріп, одан барлық оқиғаны сұрады, сосын Брес өзінің ұлы екенін айтты. Элата Бреске өз елінен және патшалығынан неге кетіп қалғанын сұрады. Брес шындықты айтты: "Менің әділетсіздігім мен қаталдығымнан басқа ешкім де қуған жоқ. Мен халықтан олардың қазыналарын, зергерлік бұйымдарын, тіпті тамақтарын да алып қойдым. Мен патша болғанға дейін оларға ешқандай салық салынбаған. Бірақ қазір Ирландияны күшпен басып алу үшін жауынгерлерді іздеп келдім". Элата мұны тыңдап, оны фоморлықтардың бас патшасы, Зұлым Көзді Баларға жіберді.