Кіріспе

Оңтүстік Таранаки шығанағы – Жаңа Зеландияның батыс жағалауындағы ірі шығанақ. Таранакидің оңтүстігінде, Манаватудың батысында, Кук бұғазының батыс кіреберісінің солтүстігінде және батысында, ал Оңтүстік аралдың солтүстігінде орналасқан. Шамамен 18 000 жыл бұрын, соңғы мұздық максимум кезінде, теңіз деңгейі қазіргі деңгейден 100 метрден астам төмен болғанда, Оңтүстік Таранаки шығанағы Солтүстік және Оңтүстік аралдарды жалғастырған жағалау жазығы болды. Оның оңтүстік-шығысында Кук бұғазына (сол кездегі портына) құятын өзендер ағып жатты. Теңіз деңгейі 7 000 жыл бұрын көтеріле бастады, нәтижесінде аралдар бөлініп, Кук бұғазы Тасман теңізімен байланысты. Бұл шығанақ бұрын қыс және көктем айларында оңтүстік жұмсақ киттердің төлдеу орны болған. Жаңа Зеландиядағы алғашқы еуропалықтар оны аналық киттердің көптігіне байланысты «Аналық шығанақ» деп атаған. Бірақ киттерді аулау салдарынан жұмсақ киттердің саны күрт азайды, қазір тек бірнеше аналық киттер ғана тұрақты түрде келіп тұрады. 2007 жылы Эгмонт мүйісінің жанынан пигмей көк киттері табылды, ал 2014 жылы Оңтүстік Таранаки шығанағы Жаңа Зеландиядағы көк киттердің тамақтану және іздеу орны екені расталды, онда өзіне тән ерекше популяция мекендейді. Көк киттер жақын орналасқан Оңтүстік аралдың солтүстік жағалауындағы Кахуранги нүктесінің маңында да жиі кездеседі. 2023 жылы Ұлттық су және атмосфералық зерттеулер институты жүргізген теңіз түбін зерттеу нәтижесінде шығанақта «кельп ормандары, макробалдыр шалғындары және 39 түрлі губкалардың бақтары» бар, мол тіршілікке толы 14 тас жартас анықталды. Балықтардың арасында көк балық (төрт жердегі шабақтар қоса алғанда), қызыл балық, көбелек балық, былғары жакеттер және таракихи басымдық құрайды, сондай-ақ шұбар балық, тревалли, патша балық және кахавай да кездеседі. Австралиялық Trans Tasman Resources компаниясы шығанақтан темір құмын өндіруді жоспарлап отыр.