Кіріспе

Бүйрек ауруларының бірнеше түрін білдіретін термин – гломерулонефрит (ГН). Гломерулонефрит – әдетте екі бүйрекке де әсер ететін бірнеше бүйрек ауруларын сипаттау үшін қолданылатын термин. Көптеген аурулар гломерулалардың немесе бүйректегі кішкентай қан тамырларының қабынуымен сипатталады, сондықтан осылай аталады, бірақ барлық ауруларда міндетті түрде қабыну болуы керек емес. Бұл жеке ауру емес, сондықтан оның көрінісі нақты ауру түріне байланысты: оқшауланған гематурия және/немесе протеинурия (несепте қан немесе белок болуы) түрінде, немесе нефротикалық синдром, нефрит синдромы, жедел бүйрек зақымдануы немесе созылмалы бүйрек ауруы ретінде көрініс беруі мүмкін. Олар бірнеше патологиялық үлгілерге жіктеледі, олар негізінен пролиферативті емес немесе пролиферативті типтерге бөлінеді. ГН үлгісін анықтау маңызды, себебі әртүрлі типтерде емдеу және ем нәтижесі әртүрлі болады. Біріншілік себептері бүйрекке тән. Екіншілік себептері белгілі бір инфекцияларға (бактериялық, вирустық немесе паразиттік қоздырғыштар), дәрілерге, жүйелік ауруларға (Жүйкелік қызыл жегі, васкулит) немесе қант диабетіне байланысты болуы мүмкін.

Белгілері мен симптомдары

Гломерулонефрит – бүйректегі сүзілуге қатысатын бөлік – гломеруланың қабынуы. Бұл қабыну көбінесе нефротикалық немесе нефриттік синдромдардың бірін немесе екеуін тудырады. Бұл жағдай, қан айналымының төмендеуіне жауап ретінде, бүйрек үсті безінің альдостерон гормонын бөліп шығаруынан нашарлайды, ол натрий мен судың тоқталып қалуына себеп болады. Гиперлипидемия бауырдың күшейген активтілігінің салдары деп есептеледі. Прогнозы үштен бірінің қағидасын сақтайды: бір бөлігі МГН-мен белгісіз мерзімге дейін қалады, бір бөлігі жақсарады, ал үшінші бөлігі бүйрек жеткіліксіздігінің соңғы сатысына жетеді. Гломерулонефрит прогрессірлеген кезде бүйрек түтікшелері зардап шегеді, бұл атрофия мен гиалиндеуге алып келеді. Бүйрек кішірейгендей көрінеді. Ауру прогрессірлесе, кортикостероидтармен емдеу талпырылады. Өте сирек жағдайларда, бұл ауру отбасылық түрде кездеседі, көбінесе әйелдер арқылы беріледі. Осы жағдай да сондай-ақ Отбасылық Мембраналық Гломерулонефрит деп аталады. Әлемде осындай құжатталған жағдайлардың саны шамамен тоғыз ғана.

Жіңішке базалық мембрана ауруы

Жұқа базалық мембрана ауруы – электронды микроскопияда жұқа гломерулярлық базалық мембраналармен сипатталатын аутосомалық-доминантты тұқым қуалайтын ауру. Бұл қатерсіз жағдай, ол тұрақты микроскопиялық гематурияға себеп болады. Сонымен қатар, бұл протеинурияға да алып келуі мүмкін, ол көбінесе жеңіл дәрежеде болады және жалпы алғанда, емделу барысы өте жақсы.

Фибронектинді гломерулопатия

Фибронектиндік гломерулопатия – гломерулопатияның сирек кездесетін түрі, кеңейген бүйрекшелермен және мезангиум мен субэндотелий кеңістігінде шөгінділердің жиналуымен сипатталады. Шөгінділердің фибронектин екені анықталған. Бұл жағдай аутосомалық-доминантты жолмен мұраға беріледі. Жарақтардың шамамен 40% 2 (2q34) хромосомасында орналасқан фибронектин (FN1) генінің мутацияларына байланысты.

Көбейіп өсетін

Пролиферативті гломерулонефрит гломеруладағы жасушалардың санының артуымен сипатталады. Бұл түрлер әдетте несепте қан болу, несеп шығарудың азаюы және гипертония – нефриттік синдромның үш белгісімен бірге көрінеді. Бұл формалар әдетте бірнеше аптадан бірнеше жылға дейін (түріне байланысты) бүйрек жетіспеушілігінің соңғы сатысына (ББЖ) дейін прогрессиялайды.

IgA nefropatiyası

IgA нефропатиясы, сондай-ақ Бергер ауруы деп те аталады, гломерулонефриттің ең көп кездесетін түрі болып табылады және көбінесе оқшауланған көзге көрінетін немесе жасырын гематуриямен, кейде аз дәрежелі протеинуриямен бірге жүреді, сирек жағдайларда протеинуриямен және зәрде көзге көрінетін қанмен сипатталатын нефрит синдромын тудырады. IgA нефропатиясы әдетте жас ересектерде тыныс жолдарының инфекциясынан кейін бірнеше күннен соң өзінен-өзі шешілетін форма ретінде сипатталады. Бұл ауру гломерулярлық капиллярлар арасындағы кеңістікте IgA жинақталуымен ерекшеленеді. Диагноз клиникалық көріністерге немесе қанда табылған антистрептолизин O антиденелеріне сүйене отырып қойылуы мүмкін. Биопсия көбінесе жасалмайды, және ауру балаларда 1–4 апта ішінде өзінен-өзі шешілуі мүмкін, бірақ ересектерге шалдықса немесе ауруға шалдыккан балалар семіз болса, жағдайы нашарлауы мүмкін.

Емдеу

Стрептококк инфекциясын алдын алу үшін антибиотиктермен емдеу (профилактика). Қабынуды басу үшін стероидтар қолдану. Жоғары калориялы, ақуыз, натрий және калий мөлшері төмен диетамен қамтамасыз ету. Бүйрек жеткіліксіздігі, жүрек жеткіліксіздігі және гипертониялық энцефалопатияның белгілерін қадағалау.