Ұлыбританияның «Виктория кресі»нің иегері: Арчибальд Бисет Смит туралы деректер
Archibald Bisset Smith
Арчибальд Бисет Смит – Виктория кресімен марапатталған шотланд теңізшісі. 1917 ж. «Otaki» кемесіндегі қаһармандығы үшін марапатталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс, теңізшілер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арчибальд Биссет Смит (19 желтоқсан 1878 жыл - 10 наурыз 1917 жыл) – шотландтық, Виктория кресімен марапатталған, британдық және Достас әскерлеріне жаудың қарсы тұруындағы батылдығы үшін берілетін ең жоғары және ең беделді награданың иегері. Смит – Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін Виктория кресімен марапатталған Ұлыбритания сауда флотының бар болғаны екі өкілінің бірі.
Scottish recipient of the Victoria Cross
Archibald Bisset Smith VC (19 December 1878 – 10 March 1917) was a Scottish recipient of the Victoria Cross, the highest and most prestigious award for gallantry in the face of the enemy that can be awarded to British and Commonwealth forces. Smith is one of only two members of the UK Merchant Navy to have been awarded the VC for his First World War service.
Бірінші дүниежүзілік соғыс және Викторияның айқасы
Смит бұл марапатты Жаңа Зеландия кеме компаниясының жүк кемесінің капитаны ретінде жасаған ерлігі үшін алды. 1917 жылғы 10 наурызда Атлант мұхитында «Отаки» кемесі, бір 4,7 дюймдік зеңбірекпен қаруланған, төрт 150 мм, бір 105 мм және екі 500 мм торпедалық қаруы бар неміс саудагерлік рейдерін байқады. Рейдер «Отакиге» тоқтауға бұйрық берді, бірақ капитан Смит бас тартты. Содан қақтығыс басталды, оның барысында «Отаки» бірнеше рет дұрыс тиіп, «Мёвеге» елеулі зақым келтірді, бірақ «Отаки» да көп зақымданып, өртке ұшырады. Капитан Смит осыған байланысты экипажына кемені тастап кетуді бұйырды, бірақ өзі кемеде қалып, кемесімен бірге суға батты. Оның марапаттамасы былай делінген: «1917 жылғы 10 наурызда С.С. «Отаки» кемесінің командалық құрамында болғандағы көрнекті ерлігі мен қызметке деген адалдығы үшін». «1917 жылғы 10 наурызда сағат 14:30 шамасында, бір 4,7 дюймдік зеңбірегі бар С.С. «Отаки» кемесі жасырынған неміс рейдері «Мёвені» байқады, ол төрт 5,9 дюймдік, бір 4,1 дюймдік және екі 22 фунттық зеңбірекпен, сондай-ақ екі торпедалық түтікпен қаруланған. «Мёве» «Отакиді» біраз уақыт бақылап тұрды, содан кейін тоқтауға шақырды. Лейтенант Смит бұған бас тартты, және 1900-2000 метр қашықтықта шамамен 20 минутқа созылған қақтығыс басталды. Осы шайқас барысында «Отаки» «Мёвеге» бірнеше рет тиіп, елеулі зақым келтірді және үш күнге созылған өрттің шығуына себеп болды. «Отаки» бірнеше жарақат алды, көп зақымданып, қатты өртке ұшырады. Сондықтан лейтенант Смит экипаждың құтқарылуы үшін қайықтарды түсіруге бұйрық берді. Ол өзі кемеде қалды және кеме британдық туымен әлі де желбіреп тұрғанда батып кетті, бұл оқиға жаудың есебінде «теңіз тарихындағы ең батырлыққа толы қақтығыс» деп сипатталды. Сауда офицері болғандықтан, Смит сол кезде VC-ны ала алмады. 1919 жылы ол қайтыс болғаннан кейін Корольдік теңіз резервінде уақытша лейтенант болып тағайындалды, бұл оған қайтыс болғаннан кейін VC алуға мүмкіндік берді. Британ сауда теңізшісі болғандықтан және қабірі белгісіз болғандықтан, Смит Тауэр-Хилл ескерткішінде мәңгі есте қалды. 2017 жылғы 10 наурызда оның ерлігінің 100 жылдығына арналған ескерткіш тас Абердин қаласындағы Скулхиллде орнатылды. Оның VC-сы Лондондағы P&O Heritage Collection-да сақтаулы.
Smith received this award for his action as Master of the New Zealand Shipping Company cargo ship On 10 March 1917 in the Atlantic Ocean, Otaki, armed with one 4.7 inch gun, sighted the German merchant raider , which was armed with four 150 mm, one 105 mm and two 500 mm torpedo launches guns. The raider ordered Otaki to stop but Captain Smith refused. A duel ensued, during which Otaki secured a number of hits and caused Möwe considerable damage, but Otaki sustained much damage and was on fire. Captain Smith therefore ordered his crew to abandon ship, but he himself stayed aboard and went down with his ship. His citation reads:For most conspicuous gallantry and devotion to duty when in command of the S. S. "Otaki", on the 10th March 1917. "At about 2.30 p. m. on 10th March 1917, the S. S."Otaki", whose armament consisted of one 4.7 in. gun for defensive purposes sighted the disguised German raider "Möwe", which was armed with four 5.9 in., one 4.1 in. and two 22 pdr. guns, and two torpedo tubes. The "Möwe" kept the "Otaki" under observation for some time and finally called upon her to stop. This Lieutenant Smith refused to do, and a duel ensued at ranges of 1,900–2,000 yards and lasted for about 20 minutes. During this action the "Otaki" scored several hits on the "Möwe", causing considerable damage, and starting a fire which lasted for three days. She sustained several casualties and received much damage herself, and was heavily on fire. Lieutenant Smith, therefore, gave orders for the boats to be lowered to allow the crew to be rescued. He remained on the ship himself and went down with her when she sank with the British colours still flying, after what was described in an enemy account as "a duel as gallant as naval history can relate." As a Merchant officer, Smith could not receive the VC at that time. In 1919 he was posthumously commissioned as a temporary lieutenant in the Royal Naval Reserve, which entitled him to receive the VC posthumously. As a British Merchant seafarer with no known grave, Smith is commemorated on the Tower Hill Memorial. On 10 March 2017 a memorial stone was laid at Schoolhill, Aberdeen, to commemorate the centenary of his action. His VC is preserved at the P&O Heritage Collection in London.
Жеке өмір
Смит 1878 жылғы 19 желтоқсанда Калтстағы Кози Брейде дүниеге келді. Ол бухгалтер және көтерме саудагер Уильям Смит пен Энни Смиттен (қыздығы Николь) туған бес баланың бірі болды. Уильям Смит – Кулоден шайқасында қаза тапқан якобит, Батыл Питер Смиттен тараған ұрпақ. Арчибальд 1895 жылы сауда флотына қосылмас бұрын Роберт Гордон колледжінің студенті болды. Ол 1903 жылы «Жаңа Зеландия кеме компаниясында» қызмет етіп жүргенде капитандыққа лайық болды және «Вайкато», «Ракая», «Ваймат» және «Туракина» кемелерінде қызмет етті. 1918 жылғы 11 қарашадағы қарулы келісімнен кейін шайқас туралы толық мәліметтер Ұлыбритания билігіне жетті. «Мёвс» кемесінің капитаны Николаус цу Дохна-Шлодиен Отакидің қарсыласуын «теңіз тарихындағы ең батыл дуэль» деп сипаттады. 1919 жылғы мамыр айында Смит қаза болғаннан кейін Виктория кресімен марапатталды. Георг V патша Смиттің Виктория кресін Эдит пен Альфредке Букингем сарайында табыс етті. Эдит 1951 жылы қайтыс болғаннан кейін Альфред Виктория кресін және Арчибальдтың басқа медальдарын (Британ соғыс медалі, Жеңіс медалі және Сауда флоты медалі) «Жаңа Зеландия кеме компаниясына» 125 фунт стерлингке сатты. 1937 жылы оның отбасы Роберт Гордон колледжіне Отаки қалқанын сыйға тартты, ол «мінез-құлқымен, басшылық қабілетімен және спорттық жетістіктерімен ерекшеленген» ең үлкен студентке жыл сайын берілетін сыйлық ретінде тағайындалды. Қалқанмен бірге алты апталық Отаки стипендиясы да беріледі, оның барысында студент колледждің «жүріп жүрген елшісі» ретінде Жаңа Зеландияның түрлі мектептерін аралайды.
Smith was born at Cosie Brae in Cults on 19 December 1878, one of five children of William Smith, an accountant and wholesale merchant, and Annie Smith (née Nicol), both originally from Rhynie. William Smith was a descendant of Bold Peter Smith, a Jacobite killed at the Battle of Culloden. Archibald was a student at Robert Gordon's College before joining the Merchant Navy in 1895. He gained his Master's ticket in 1903 while serving with the New Zealand Shipping Company, and served on the steamers Waikato, Rakaia, Waimate and Turakina. After the armistice of 11 November 1918 more details of the battle reached the UK authorities. Möwes captain, Nikolaus zu Dohna Schlodien, described Otakis resistance as "a duel as gallant as naval history can relate". In May 1919 Smith was posthumously awarded the Victoria Cross. King George V presented Smith's VC to Edith and Alfred at Buckingham Palace. After Edith's death in 1951, Alfred sold the VC and Archibald's other medals (the British War Medal, Victory Medal, and Mercantile Marine Medal) to the New Zealand Shipping Company for £ 125. In 1937 his family presented the Otaki Shield to Robert Gordon's College, to be an annual award to the senior boy who is judged "pre‐eminent in character, in leadership and in athletics". The shield is accompanied by the prize of six weeks in New Zealand as Otaki Scholar, visiting various schools as a "roving ambassador" for the college.