Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландия мифологиясындағы әлемнен тыс әйел, Ирандағы ауыл.
Otherworldly woman in Irish mythology
the village in Iran
Фанд ("жас", "сұлулықтың тамшысы") немесе Фанн ("әлсіз, қорғансыз адам") – Ирландия мифологиясындағы әлемнен тыс әйел. Оның атының екі түрі фонетикалық өзгерістер емес, екі түрлі мағынасы бар екі бөлек сөз, және оның атының тарихы пікірталас тудырады.
Fand ("tear", "teardrop of beauty") or Fann ("weak, helpless person'") is an otherworldly woman in Irish mythology. The two forms of her name are not phonetic variants, but two different words of different meaning and the history of her name is debated.
Сергильге Кон Кулайннге келу
Фанд ең көрнекті болып көрінеді Ольстер циклы әңгімесінде, «Кучуланның науқас төсегі» деген «Серглидж Кон Кулайн» шығармасында. Ол Аэд Абраттың қызы, Ли Банның және бір Ангустың қарындасы, сондай-ақ Мананнанның әйелі. Ол оқиғаға басқа дүниелік теңіз құсы түрінде кіреді. Теңіз құсы түрінде ол сиқырланған құстардың үйірімен бірге ұшады, әр жұп күміс тізбекпен біріктірілген. Фанд, оның әпкесі Ли Банмен бірге ұшып бара жатқанда, қалғандарынан ерекшеленеді, себебі олар алтын тізбекпен байланысқан. Батыр Кучуланн теңіз құстарына тас лақтырады, соның бірі Фандтың қанатының қауырсынынан өтеді. Кейін Фанд пен Ли Бан «басқа дүниелік әйелдер» түрінде қайта оралып, көл жағасында оған қарсы тұрады. Олар Кучулинді аттың қамшысымен ұрып, бір жыл бойы төсекте жатып, тұра алмай ауырып қалады. Кучуланн ақырында Фандтың көмегімен денсаулығын қалпына келтіреді, онда келіссөзшілер (Ли Бан және Кучуланнның күймешісі Лейг) арқылы Кучуланн Фандтың басқа дүниедегі аралына барып, оның жауына қарсы шайқаста көмектесуге келіседі. Кучулан мен Фанд ғашық болады. Алайда, бұл қарым-қатынас ұзаққа созылмайды, өйткені Кучуланнның әйелі Эмер қатты қызғанышпен толығып, пышақпен қаруланған әйелдер тобымен оларға шабуыл жасайды. Фанд Эмердің Кучуланға лайық екенін көреді және олардың қарым-қатынасынан қатты ренжіді, сондықтан Фанд оны тастап кетуге шешім қабылдайды. Ол өлең айтады, содан кейін күйеуі Мананнанға қайта оралады, ол өзінің сиқырлы тұманды жамылғысын Фанд пен Кучуланнның арасында серпіп, олар ешқашан кездеспеуі үшін жасайды. Содан кейін Кучуланн мен Эмер друидтар ұсынған ұмытылу сусынын ішеді.
Fand appears most prominently in the Ulster Cycle tale, Serglige Con Culainn ("The Sickbed of Cúchulainn") as the daughter of Áed Abrat, sister of Lí Ban and one Angus, and wife of Manannán. She enters the story in the form of an otherworldly sea bird. In her sea bird form, she flies with a flock of enchanted birds, with each pair joined together by a silver chain. Fand, flying with her sister Lí Ban, stands out from the rest as they are connected by a gold chain. The hero Cúchulainn hurls stones at the seabirds, one of which passes through Fand's wing feathers. Later, Fand and Lí Ban return in the form of "Otherworldly women" and confront him on the shore of the lake. They beat Cúchulainn with horsewhips until he falls ill and lies abed for a year, unable to rise. Cúchulainn eventually regains his health by the favor of Fand when, via negotiators (Lí Ban, and Cúchulainn's charioteer, Láeg), Cúchulainn reluctantly agrees to travel to the Fand's otherworld island and help her in a battle against her foes. Cúchulainn and Fand then become lovers. The relationship does not last, as Cúchulainn's wife, Emer is very jealous and comes to attack the couple with a troop of women armed with knives. Fand sees that Emer is worthy of Cúchulainn, and obviously upset by their affair, so Fand chooses to leave him. She chants a poem, and then returns to her husband Manannán, who shakes his magical cloak of mists between Fand and Cúchulainn, that they may never meet again. Cúchulainn and Emer then drink a drink of forgetfulness, provided by the druids.
Ерте әдебиеттегі басқа көріністер
Маккиллоптың айтуынша, "оның анасы кейде орман құдайы Флидайс деп есептеледі. Басқа нұсқаларда ол Лабрайдтың Кухулинн жеңген жауы Эохайд Юилдің әйелі ретінде сипатталған". Ал құдай немесе басқа әлемнен келген әйел, Алтын Шашты Ниам, Мананнанның қызы деп айтылады. Ниамх пен Фандтың кейбір қасиеттері ұқсас болғандықтан, Ниамхтың да Фандтың қызы болуы мүмкін. Кейбір дереккөздер Мананнанның тағы бір қызы Клиодна туралы мәлімдейді, бірақ Мананнан көптеген құдайлар мен өлдік әйелдермен байланыс құрғаны белгілі болғандықтан, оның Фандпен байланысы нақты емес.
According to MacKillop, "her mother is sometimes given as Flidais, the woodland deity. In variant texts she is described as the wife of Eochaid Iúil, one of Labraid's enemies vanquished by Cúchulainn". The goddess or otherworldly woman, Niamh of the Golden Hair, is said to be a daughter of Manannán. As Niamh and Fand share some of the same characteristics, it is possible Niamh is also the daughter of Fand. Some sources mention another possible daughter of Manannán, Cliodna, but as Manannán is known to have partnered with a number of goddesses and mortal women, her connection with Fand is unclear.
Қазіргі әдебиеттердегі пайда болуы
Фанд Уильям Ларминидің "Фанд және басқа өлеңдер" (Дублин, 1892) жинағына және Арнольд Бакстың "Фанд бағы" (1916) атты симфониялық поэмасына шабыттандырды. Фанд Кевин Херннің "Темір друид хроникалары" сериясында да қайта-қайта пайда болатын кейіпкер ретінде кездеседі.
Fand inspired William Larminie's Fand and Other Poems (Dublin, 1892) and Arnold Bax's tone poem The Garden of Fand (1916). Fand has also appeared as a recurring character in Kevin Hearne's The Iron Druid Chronicles series.