Кіріспе

Ирланд мифологиясының Ольстер циклындағы кейіпкер Скатах немесе Сгатах (Sgàthach an Eilean Sgitheanach) – Ирланд мифологиясының Ольстер циклындағы кейіпкер. Ол – шотланд аңызындағы батыр әйел және соғыс өнерін үйретуші, ол аңызға айналған Ұлыстер батыры Ку Хулайнды жекпе-жекке дайындайды. Мәтіндер оның туған жерін Шотландия (Альпек) деп сипаттайды; ол әсіресе Скай аралымен байланысты, онда оның резиденциясы – Дун Скайт ("Көлеңке бекінісі") орналасқан. Оны "Көлеңке" және "Жауынгер қыз" деп атайды, ол Летраның Ард Греймненің қызы Аифенің қарсыласы және қарындасы болып табылады.

Көріністер

Скатхачтың жас батыр Ку Кулайнға берген нұсқауы, әсіресе, Тохмарк Эмиреде (Эмердің құдайы) көрінеді. Бұл жерде Ку Кулайн өзінің сүйіктісі Эмерге, бас батыр Форгалл Монахтың қызына үйленуге лайық деп табылғанға дейін бірқатар міндеттерді орындауға міндетті. Бұл ертегі екі нұсқада сақталған: қысқа нұсқасы негізінен көне ирланд тілінде жазылған және кейінгі, кеңейтілген нұсқасы Орта Ирландия кезеңінде жазылған. Екі нұсқада да Ку Кулайн Алпае деп аталатын жерге жіберіледі, бұл сөздің мағынасы тікелей "Альп" дегенді білдіреді, бірақ бұл жерде Шотландияны (ирланд тілінде Альбу деп те аталады) білдіреді. Ку Кулайн Льогеар және Конхобормен бірге, ал кейінірек Конэлл Сернахпен бірге соғысшы Домналдан білім алу үшін жіберіледі (оның қорқынышты қызы батырға ғашық болып, одан бас тартқаннан кейін, кейіннен сиқырлы алдау арқылы оны серіктерінен бөліп, кек алады). Біраз уақыттан кейін Домнал оларды Скатахқа қосымша оқу үшін тапсырады. Ку Кулайн және оның серігі Фердиад Дун Скайтқа сапар шегеді, онда Скатах оларға қару-жарақ өнерін үйретеді және Ку Кулайнға өлімге себеп болатын Гае Булг найзасын сыйлайды. Ку Кулайн Скатахтың қызы Уатахпен махаббатқа түседі, бірақ қазақстандық түрде оның саусақтарын сындырып алады.