Кіріспе

Жарылғыш теңіз миналарын жою практикасы, жер миналарын жою.

Миналарды жою – жарылғыш теңіз миналарын жою практикасы, әдетте, мина сыпырушы деп аталатын арнайы жасалған кеме арқылы, миналарды ұстау немесе жарылысқа келтіру үшін түрлі шаралар қолданылады, бірақ кейде осы мақсатқа арналған ұшақтар да пайдаланылады. Миналарды жою 1855 жылы Қырым соғысы кезінде теңіз миналарының пайда болуымен бірге басталды. Алғашқы мина сыпырушы кемелер сол соғысқа дейін бар еді және британдық қайықтары миналарды ілге алу үшін арқандарды сүйреп жүрді.

Кемемен

Тарату – судағы жүзуші миналардың сүйрелу сымын кесу үшін бір немесе екі кеме су арқылы сүйрейтін сым, немесе миналарды жарыту үшін кемеге еліктейтін қашықтықтан тазалау. Бұл кемелер арнайы жасақталған әскери кемелер немесе қайта жаңартылған траулерлер болып табылады. Әрбір жүгіруде 200-ден 500 метрге дейін жер қамтиды, ал кемелер тік сызықта баяу қозғалуы керек, бұл оларды жаудың отына осал етеді. Түрік әскері 1915 жылы Галлиполи шайқасында осы мүмкіндікті пайдаланды, мұнда жылдам қозғалмалы гаубицалар британдық және француздық кемелерге мина өрістері арқылы жол ашуға кедергі келтірді. Егер контактілі тарату минаға тисе, тарату сымы минаның сүйреу сымын кесілгенше үйкеледі. Кейде минаның сымын кесу үшін жарылғыш құрылғылар – "cutters" қолданылады, бұл тарату сымына түсетін жүктемені азайтады. Босатылған миналар тіркелді және зерттеу үшін жиналады немесе палубалық зеңбірекпен атылады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Ресейлік теңіз офицері Петр Киткин минаның бекіткіш сымын кесіп тастамас бұрын, тарату сымын тоқтату үшін "мина қорғаушыларын" ойлап тапты. Мина тазалаушылар екінші мина тазалаушының орнына оропеза немесе параванмен қорғанады. Бұл Харви торпедасына ұқсас, торпеда тәрізді сүйретілетін денелер, олар тарату кемесінен ағып шығып, таратуды белгілі бір тереңдікте және орналасуда ұстайды. Кейбір ірі соғыс кемелері қасақана мина өрістеріне кірсе, мина кемеге емес, сым арқылы параванға бұрылатынын қамтамасыз ету үшін қақпақтарының жанында параванмен жабдықталған. Соңғы уақытта ауыр көтергіш тікұшақтар 1991 жылғы Персия шығанағы соғысындағыдай, мина тазалау шаналарын сүйреп жүр. Қашықтықтан тарату кеме дыбысын және магниттік өрісін еліктейді және таратушының артынан тартылады. Онда жүзіп жүретін катушкалар мен үлкен су асты барабандары бар. Бұл – төмен жатқан миналарға қарсы тиімді жалғыз тарату түрі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде RAF жағалау командасы Vickers Wellington бомбалаушыларын, магниттік миналарды іске қосу үшін дегауссинг катушкаларымен жабдықталған Wellington DW. Mk I ұшақтарын қолданды. Қазіргі заманғы ықпалды миналар жалған сигналдарды ажырата білуге арналған және оларды тазалау әлдеқайда қиын. Көбінесе олардың құрамында таратуға қарсы механизмдер болады. Мысалы, олар белгілі бір кеме түрінің ерекше шуына, оның магниттік белгісіне және осындай кеменің қысым өзгерісіне жауап беру үшін бағдарламаланған болуы мүмкін. Нәтижесінде мина тазалаушы жарылыс үшін қажетті нысананың белгісін дәл болжап, еліктеуі керек. Бұл тапсырманы қиындатады, өйткені ықпалды минада оған бір немесе бірнеше жүзден астам әр түрлі нысана белгілері енгізілген болуы мүмкін. Тағы бір таратуға қарсы механизм – минаның сақтандырғышында орналасқан кеме сақтағышы. Қосылған жағдайда, мина сақтандырғышы алдын ала белгіленген санда рет іске қосылғаннан кейін ғана жарылуға мүмкіндік береді. Мәселені одан әрі күрделілендіру үшін, ықпалды миналар алдын ала белгіленген уақыттан кейін өздерін қаруландыруға (немесе автоматты түрде қарусыздандыруға – "өзін-өзі стерильдеу" деп белгілі) бағдарламаланған болуы мүмкін. Алдын ала белгіленген қарулану кешіктірілуі кезінде (бұл күндер немесе апталар болуы мүмкін) мина белсенді емес күйде қалады және кез келген нысаналық стимулды, шынайы немесе жалғанды елемейді. Океандық мина өрісіне ықпалды миналар орналастырылған кезде, олардың сақтандырғыштарының әртүрлі комбинациялары конфигурацияланған болуы мүмкін. Мысалы, кейбір миналар (акустикалық сенсор қосылған) орналастырылғаннан кейін үш сағат ішінде белсендірілуі мүмкін, ал басқалары (акустикалық және магниттік сенсорлар қосылған) екі аптадан кейін белсендірілуі мүмкін, бірақ кеме сақтағыш механизмі алғашқы екі іске қосу оқиғасын елемеуге орнатылған, ал басқалары (магниттік және қысым сенсорлары қосылған) бір мина өрісінде үш апта өткенге дейін қаруланбауы мүмкін. Осы мина өрісіндегі миналар тобының әртүрлі нысана белгілері болуы мүмкін, олар бір-бірімен сәйкес келуі немесе келмеуі мүмкін. Ықпалды миналардағы сақтандырғыштар көптеген әртүрлі нұсқауларға мүмкіндік береді, бұл тазалау процесін қиындатады. Кеме сақтағыштары, қаруланудың кешіктірілуі және мина сақтандырғыштарындағы өте нақты нысана белгілері бар миналар, белгілі бір аймақ миналардан тазартылған немесе тиімді тазартылған деген жалған сенімге соғыс жүргізіп жатқан тарапты көндіре алады, өйткені бірнеше кемелер қауіпсіз өткен.

Әуе кемесімен

Ұшақтар минаны тазарту үшін де қолданылуы мүмкін. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 15 британдық "Викерс Веллингтон" бомбалаушы ұшақтары үлкен магниттік индукциялық контур және электр генераторымен жабдықталды. "Бағытталған сымсыз орнатылым" (DWI) – магниттік контурдың нағыз мақсатын жасырған сылтау, 1940 жылдың 10 мамырында Голландия корольдық отбасының Ұлыбританияға қашуына арналған жол ашу үшін сәтті қолданылды. DWI Жерорта теңізі аймағында, әсіресе Суэц каналы мен Александрия портында ең тиімді пайдаланылды. Олардың қолданылуы техниканың шектеулерін көрсетті, ол негізінен өте жақын тереңдікте (мысалы, каналдар мен порттарда) тиімді жұмыс істейді. 1943 жылдан бастап неміс Junkers Ju 52 көліктері де осылай өзгертілді. Бұл мақсат үшін Blohm & Voss BV 138 MS үш моторлы дирижабльдер де пайдаланылды. MH 53E Sea Dragon тікұшағы АҚШ Әскери-теңіз күштері тарапынан су арқылы әртүрлі мина іздеу немесе минаны тазарту құралдарын сүйреу үшін негізгі түрде қолданылады. Ол Sikorsky CH 53 Sea Stallion тікұшағының RH 53A және RH 53D түрлерін ығыстырды. Мина тазалау тікұшақтарының басқа мысалдарына Sikorsky SH 3 Sea King RH 3A түрі, сондай-ақ Mil Mi 14 Mi 14BT түрі және AgustaWestland AW101 MCH 101 түрі жатады.