Хамадриас бабыны: өмір салты мен ерекшеліктері

Кіріспе

Бабуин түрлері

Хамадрия бабуині (Papio hamadryas, /hæməˈdraɪəs/) – Ескі әлем маймылдары тұқымдасына жататын бабуиннің бір түрі. Ол барлық бабуиндердің ең солтүстігіне орналасқан, Африка мүйізі мен Арабия түбегінің оңтүстік-батыс аймақтарында таралған. Бұл аймақтарда осы түр үшін басқа бабуиндер мекендейтін Орталық немесе Оңтүстік Африкаға қарағанда табиғи жаратылыстардың аз болуының артықшылығы бар тіршілік орталары бар. Хамадрия бабуині ежелгі египеттіктер үшін қасиетті жануар болған және ежелгі египет дінінде әртүрлі рөлдерде кездеседі, сондықтан оның "қасиетті бабуин" деген басқаша атауы бар.

Жергілікті және жергілікті атаулар

Тигринья тілінде: ጋውና (gawina). Араб тілінде: الرُبَّاح (Әл Роба).

Мінез-құлық және экология

Хамадрия бабионының ареалы Эритрейдегі Қызыл теңізден Эфиопияға дейін созылады. Хамадрия бабионы құрғақ аймақтарда, саванналарда және тасты жерлерде тіршілік етеді, оларға ұйықтау үшін тік жарлар мен су табу қажет. Барлық бабиондар сияқты, хамадрия бабионы да бәсекелес және құрғақ мекеніне бейімделген. Жаңбырлы маусымдарда бабион гүлдер, тұқымдар, шөптер, жабайы тамырлар, акация ағаштарының қабығы мен жапырақтары сияқты әртүрлі тағамдармен қоректенеді. Құрғақ маусымда бабиондар Dobera glabra және сизал жапырақтарын жейді. Хамадрия бабиондары жәндіктер, құрттар, шаяндар, кесірткелер, құстар және антилопалар сияқты ұсақ сүтқоректілерді де жейді. Екі немесе одан көп гаремдер бірнеше рет бірігіп кландарды құрайды. Клан ішінде еркектер бір-бірімен жақын туыс болып келеді және жасқа байланысты үстемдік иерархиясын құрайды. Келесі деңгей – топтар. Екі-төрт клан 400-ге дейін жететін топтарды құрайды, олар көбінесе бірге саяхаттап, ұйықтайды. Топтар азық-түлік немесе аумақ үшін бір-бірімен шайқасуы мүмкін, ал бұл бірліктердің ересек басшылары әдеттегі жауынгерлер болып табылады. Бірнеше топтар, әдетте ұйықтайтын жарларда, әскер құру үшін бірігеді. Аталар кейде басқа гаремдерден аналықтарды басып алып, оған байланысты агрессивті шайқастар болады. Көптеген аталар басқа біреудің гаремінен аналықты иеленеді, бұл "иелену" деп аталады. Бұл агрессивті шайқастар көбінесе қауіптің визуалды көрсетілімдерімен бірге жүреді, мысалы, тістерді көрсету үшін жылдам қабақты жыпылықтатқанда және аңқыру. Көптеген түрлердегідей, шайқастар кезінде аталар нәресте бабиондарды кепілге алады. Алайда, бір кландағы аталар туыс болып келеді және туысқандық байланыстарды құрметтейді. Сонымен қатар, аналықтар белгілі бір аталарға қатысты айқын қалауларын көрсетеді және бәсекелес аталар осы қалауларды ескереді. Аталар күшпен жас аналықты ұрлап алуы мүмкін. Алайда, кейінгі зерттеулер аналық бабиондар кем дегенде бірнеше аналық туыстарымен тығыз байланыста екенін көрсетеді. Аналықтар басым бөлігін ата-аналық міндеттерді орындайды. Олар нәрестені емшектің сүтімен қоректендіреді және күтіп-баптайды, ал бір топтағы аналық өзінің нәрестесі емес, басқа нәрестеге де күтім жасай алады. Барлық бабиондар сияқты, хамадрия бабиондары нәрестелерге қызығады және оларға көп көңіл бөледі. Үстем ата бабиондары басқа аталардың өз нәрестелерімен тығыз байланысқа түсуіне кедергі жасайды. Олар жастарды хищниктерден де қорғайды. Үстем ата жас балапандарға төзімділік танытады, оларды көтеріп алып, ойнайды. Аталар жасы келгенде, жас нәрестелерге ойыншылдық қызығушылық танытады. Имплантацияланған деректерді тіркеушілерді және шөлдік жағдайларды модельдеуді пайдалана отырып, зерттеушілер су жетіспегенде бабионның дене температурасының айтарлықтай жоғарылағанын анықтады. Хамадрия бабиондары бұл процесті альбумин синтезін арттыру арқылы жүзеге асырады.

The hamadryas baboon's range extends from the Red Sea in Eritrea to Ethiopia, The hamadryas baboon lives in arid areas, savannas, and rocky areas, requiring cliffs for sleeping and finding water. Like all baboons, the hamadryas baboon is omnivorous and is adapted to its relatively dry habitat. During the wet seasons, the baboon feeds on a variety of foods, including blossoms, seeds, grasses, wild roots, bark and leaves from acacia trees. During the dry season, the baboons eat leaves of the Dobera glabra and sisal leaves. Hamadryas baboons also eat insects, spiders, worms, scorpions, reptiles, birds, and small mammals, including antelope. Two or more harems unite repeatedly to form clans. Within clans, males are close relatives of one another and have an age related dominance hierarchy. Bands are the next level. Two to four clans form bands of up to 400 individuals which usually travel and sleep as a group. Bands may fight with one another over food or territory, and the adult male leaders of the units are the usual combatants. Several bands may come together to form a troop, usually at sleeping cliffs. Males sometimes raid harems for females, resulting in aggressive fights. Many males succeed in taking a female from another's harem, called a "takeover". Visual threats are usually accompanied by these aggressive fights. This would include a quick flashing of the eyelids accompanied by a yawn to show off the teeth. As in many species, infant baboons are taken by the males as hostages during fights. However, males within the same clan tend to be related and respect the social bonds of their kin. In addition, females demonstrate definite preferences for certain males, and rival males heed these preferences. The male may also abduct a young female by force. However, later studies show female baboons retain close associations with at least some female kin. Females do most of the parenting. They nurse and groom the infant and one female in a unit may groom an infant that is not hers. Like all baboons, hamadryas baboons are intrigued by infants and give much attention to them. Dominant male baboons prevent other males from coming into close contact with their infants. They also protect the young from predators. The dominant male tolerates the young and will carry and play with them. When males reach puberty, they show a playful interest in young infants. Using implanted data loggers and simulated desert conditions, researchers found baboon internal temperatures increased significantly with water deprivation. Hamadryas baboons do this by increasing albumin synthesis.

Қауіп-қатерлер мен қорғау

Дала және жайылымдардың өзгеруі хамадрия бабуины үшін ең басты қауіпті құрайды; оның жалғыз табиғи жоралары – жолақты гиена, дақты гиена және сол таралу аймағында әлі де кездесетін, бірақ саны азайып бара жатқан Африка барысы. 2008 жылы IUCN Қызыл тізімі бұл түрді "қауіпсіз" деп санады. Қазіргі таңда кең ауқымды қауіптер жоқ, алайда жергілікті жерлерде ірі ауыл шаруашылығының кеңеюі және суару жобалары салдарынан орта тұру ортасын жоғалту арқасында түр қауіпке ұшырауы мүмкін. Бұл түр ұсынылып отырған Янгюди-Расса ұлттық паркінде, Харар жабайы табиғат қанағаттамасында, Аваш өзенінің төменгі ағысындағы және Солтүстік Эритреядағы бірнеше жабайы табиғат қорықтарында кездеседі.