Кіріспе

Италиялық композитор (шамамен 1536/1537–1592)
Алессандро Стриджио (шамамен 1536/1537 – 29 ақпан 1592) – итальян композиторы, музыкант және Ренессанс дәуірінің дипломаты. Ол көптеген мадригалдар мен драмалық музыка шығарды, оларды біріктіру арқылы мадригалдық комедияны ойлап тапты. Оның ұлы, сондай-ақ Алессандро Стриджио, Монтевердидің «Орфео» операсының либреттосын жазды.

Өмір

Стриджио аға Мантуяда, әрине, ақсүйек отбасында дүниеге келген. Оның ерте өмірі туралы мәліметтер аз, бірақ ол жас кезінде Флоренцияға барған болуы керек. Ол Козимо де Медичи үшін 1559 жылдың 1 наурызында музыкант ретінде жұмыс істей бастады, кейіннен Франческо Кортеччианы Медичи сарайының бас музыканты ретінде алмастырды. 1560 жылы ол Венецияға сапар шегіп, онда естіген музыкалық стильдерге жауап ретінде мадригалдардың екі кітабын жазды. 1567 жылы Медичи оны Англияға дипломатиялық миссиямен жіберді. 1560 жылдары Стриджио Медичилер үшін көптеген интермедиялар жазды, олар тойларға, сапарларға және басқа да мемлекеттік шараларға арналған. 1570 жылдары ол Медичи үшін жұмыс істеуді жалғастырды, бірақ Флоренциядан алыстауға ұмтылғанына қатысты белгілі бір дәлелдер бар. Ол Мюнхендегі Бавария сарайымен байланыста болды және бірнеше рет сонда барған болуы мүмкін (мүмкін, ол ондағы патшалық үйлену тойына арналған 40 дауысты мотеті «Ecce beatam lucem»-ді орындаған). 1570 жылдары ол астрономның әкесі Винченцо Галилеймен дос болды; Флоренция Камератасының мүшесі болды ма, жоқ па, белгісіз. 1580 жылдары Феррарадағы Эсте сарайымен байланыс орнатты. Феррара 1580 және 1590 жылдары Италияның музыкалық композицияның авангардтық орталықтарының бірі болды, ал Стриджио онда естіген прогрессивті мадригал стилінде музыка жазды, бұл Медичи тапсырысымен жасалған болуы мүмкін. Өкінішке орай, бұл музыка жоғалып кетті. 1586 жылы Стриджио Мантуяға көшіп, өмірінің соңына дейін онда тұрды, бірақ Медичилермен тығыз байланысын сақтап, олар үшін кем дегенде 1589 жылға дейін музыка жазды.

Шығармалары

Стриджио діни және дінге жат музыка жазды, оның сақталған музыкасының бәрі вокалды, кейде аспаптық сүйемелдемемен. Ол өзінің ең танымал композициясының екі нұсқасына, «Ақыруханадағы әйелдердің сыбырлары» (Il cicalamento delle donne al bucato et la caccia) атты мадригалдық комедиясына қоса, сегіз мадригал кітабын жариялады. Мадригалдық комедия, болсын Стриджио ойлап тапқан, болсын оны танымал еткен, көп уақыт бойы операның алға құрлысы саналды, бірақ қазіргі музыкологиялық зерттеулер оны 16 ғасырдың аяғындағы итальян музыкасының көптеген бағыттарының бірі деп қарастырады. Мадригалдық комедияда актерлік өнер жоқ: «Цикаляменто» мадригалы он бес бөлімнен тұрады және әңгімені тек сөздер мен музыка арқылы баяндайды. Мадригалдық комедия сияқты ойын-сауықтар сол замандағы интермедиода көрінетін басқа музыкалық формалардан көп ерекшеленбеді. Оның ең әсерлі туындыларының бірі және Ренессанс полифониясының маңызды жетістіктерінің бірі – оның қырық тәуелсіз дауысқа арналған «Ecce beatam lucem» мотеті, ол 1568 жылы Мюнхенде орындалған болуы мүмкін. Ол осы шығарманың ноталарын немесе өзінің 40/60 дауыстық «Missa sopra Ecco sì beato giorno» массасын 1567 жылы Лондонға дипломатиялық сапарында алып кеткен болуы мүмкін, себебі Томас Таллис осы шығармадан шабыттанып, оған сынға ұшыраған сияқты, және көп ұзамай өзінің 40 дауыстық шедеврi «Spem in alium» шығармасын жазды, оны Норфолк графы Томас Ховард тапсырыс берген. Таллиспен салыстырғанда, Стриджио дауыстарды аспаптармен екі еселеуді нақты көрсетеді. 1568 жылы Баварияда Стриджионың мотеті орындалғанда, құрамда сегіз флейта, сегіз виола, сегіз тромбон, клавесин және бас лют болды. Мотет – бұл төрт хорға арналған полихоралық композиция, оның құрамында тиісінше он алты, он, сегіз және алты дауыс бар, барлығы кеңістікте бөлінген. Одан да ірі масштабты және ұзақ уақыт бойы жоғалып кеткен деп саналатын туынды – бұл 40 бөлімнен тұратын Стриджионың массасы, оған соңғы «Agnus Dei» бөлімінің 60 дауыстық нұсқасы кіреді. Бұл шығарманы жақында Берклидегі музыколог Дэвитт Морони тауып, оны «Missa sopra Ecco sì beato giorno» пародиялық массасы деп анықтады, ал 17 шілдеде Лондонның «Proms» фестивалі аясында Royal Albert Hall-да BBC Singers және The Tallis Scholars хорлары Морони жетекшілігімен орындады. Бұл шығарма 1565/6 жылдары жазылған болуы мүмкін, және Стриджио оны 1567 жылдың қысқы және көктемгі кезеңінде Еуропаға саяхатқа алып жүрген, Мантуя, Мюнхен және Париж қалаларында орындаған. Британдық I Fagiolini тобының алғашқы коммерциялық жазбасы 2011 жылдың наурыз айында жарық көрді және «Gramophone» сыйлығына және «Diapason D'Or de L'Année» сыйлығына ие болды. 2012 жылы Херве Нике режиссерлік еткен және Доминик Виссе дайындаған екінші жазба жарық көрді. Стриджионың ықпалы зор болды, бұл оның музыкасының 16 ғасырдың аяғында Еуропада кеңінен таралғанынан көрінеді. Оның ықпалы Англияда ерекше үлкен болды, бұл оның 1567 жылғы сапарымен және Альфонсо Феррабосконың қызметімен байланысты болуы мүмкін, ол өмірінің көп бөлігінде Англияда тұрып, итальяндық стильді танымал етуге көмектескен итальяндық мадригалшы.

Анықтамалар және қосымша оқу

Иэн Фенлон: "Алессандро Стриджио", The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ред. Стенли Сейди. 20 томдық. Лондон, Macmillan Publishers Ltd., 1980 жыл. Иэн Фенлон: "Алессандро Стриджио", Grove Music Online, ред. L. Macy (2007 жылдың 21 сәуірінде қарастырылды), (абоненттік қол жеткізілім). Густав Риз, Ренессанс кезеңіндегі музыка. Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 1954 жыл. Иэн Фенлон және Хью Кейти, 'Early Music' журналы, 1980 жылдың шілдесі. Tallis Scholars тобының Spem in Alium атты туындысының CD қаптамасындағы сілтеме, Gimell CDGIM 006. Давит Морони, "Алессандро Стриджионың қырық және алпыс бөлімді мессасы". Америка музыкалық қоғамының журналы, 60 том, 1 нөмір, 1–69 беттер. 2007 жылдың көктемі. ISSN 0003 0139.