Кіріспе
Дәстүрлі ән
балалар өлеңі
the nursery rhyme
"Үш соқыр тышқан" – ағылшын балалар өлеңі және музыкалық ойнау. Оның Roud Folk Song Index нөмірі 3753.
Шығуы мен мәні
Бұл рифмнің музыкамен бірге (минорлық күйде) нұсқасы «Мусик мелодиясының екінші бөлігі» (1609) деп аталатын «Девтермелия» жинағында жарияланды. Авторы – Томас Равенскрофт. Дегенмен, Оксфорд шейіттері Ридли, Латимер және Кранмер тірідей өртеліп өлтірілді, соқыр емес; егер рифмды крипто-католиктер жасаған болса, тышқанның «соқырлығы» олардың протестантизмін білдіруі мүмкін. 1843 жылы былай деп атап өтті: «Бұл ақылға сыймас ескі ән қазіргі уақытта жиі еске түсіріледі, себебі Вайстың аспаптық квартетінде «Үш соқыр тышқан» сөзіне қолданылатын ноталармен кездейсоқ түрде бірдей музыкалық тіркес бар. Олар үшінші төмен түсетін ноталар: До, Си, Ля. Роберт Шуманның «Крейслериана» №7, ықтимал мысық (Мурр) туралы, «Үш соқыр тышқанға» негізделген сияқты, бірақ негізінен минорлық күйде. «Үш соқыр тышқан» 7-ші бөлімнің басты бөлігі болып табылатын фугада кездеседі. Джозеф Холбрук (1878–1958) «Үш соқыр тышқан» негізінде өзінің 37-ші шығармасы «Симфониялық вариациялар» шығармасын жазды. Жозеф Хайдн өзінің 83-ші симфониясының («La Poule») (1785–86) финалында (4-ші бөлімі) оның тақырыбын пайдаланды; бұл 6 Париж симфониясының бірі, ал музыка ағылшын композиторы Эрик Коутстың «Үш адам» сюитасының соңғы бөлімінде де кездеседі. «Three Blind Mice» әні The Three Stooges тобының танысу әні ретінде қолданылды, ал Кёртис Фуллердің аранжировкасы Art Blakey-дің сол аттас концерттік альбомында орын алды. Ән Лерой Андерсонның 1947 жылғы оркестрлік «Fiddle Faddle» шығармасының негізі де болды. Тақырыбын Антонин Дворжактың №9 симфониясының IV бөлімінде («Allegro con fuoco») естіруге болады. Британ композиторы Хавергал Брайан (1876–1972) бұл күйді өзінің оркестрлік «Ескі рифмдегі керемет вариациялар» (1907–1908) шығармасының негізі ретінде пайдаланды. Бұл шығарма бастапқыда балалар өлеңдеріне негізделген сатирикалық «Фантастикалық симфонияның» (№1 симфония) бірінші бөлімі ретінде жоспарланған. Екінші бөлім пиццикато струналарға арналған шекерцо ретінде, көкке бет бұрған тышқандардың жанын бейнелеу үшін, ал үшінші бөлім – өлген тышқандарға арналған ақталу болды. Бұл екі бөлімнің де қазіргі уақытта жоғалып кеткеніне өкінеміз. «Festal Dance» (1908) финальды құрады, онда фермердің әйелінің жеңістің жабайы биін бейнелейді, онда күйге жасалған сілтемелерді естуге болады. 1914 жылы алғашқы және соңғы бөлімдер жеке орындалды. Сергей Рахманиновтың №4 фортепиано концертінің (1926, 1928 және 1941 жылдары қайта қарастырылған) екінші бөлімінің тақырыбы «Үш соқыр тышқанға» ұқсас деп сынға түсті. Монти Норманның жаңа сөздерімен мелодияның калипсо нұсқасын Байрон Ли және Dragonaires тобы «Доктор Но» фильмі үшін жазды, ол «Kingston Calypso» трекінің бөлігі ретінде саундтректе орын алды. Өңделген рифм фильмнің басында Ямайканың Кингстон көшелерінде өлімге ұшыраған үш қара нәсілді саскіннің қадамдарына сілтеме жасайды. Басқа жамайкалық нұсқаларға Josey Wales және Brigadier Jerry сияқты дансхолл әртістері кіреді.
This absurd old round is frequently brought to mind in the present day, from the circumstance of there being an instrumental Quartet by Weiss, through which runs a musical phrase accidentally the same as the notes applied to the word Three Blind Mice. They form a third descending, C, B, A.
Robert Schumann's Kreisleriana #7, which is arguably about a cat (Murr), appears to be based upon "Three Blind Mice", but in a predominantly minor key. "Three Blind Mice" is to be found in the fugue which is the centerpiece of #7. Joseph Holbrooke (1878–1958) composed his Symphonic Variations, opus 37, based on Three Blind Mice. Joseph Haydn used its theme in the Finale (4th Mvt) of his Symphony 83 (La Poule) (1785–86); one of the 6 Paris Symphonies, and the music also appears in the final movement of English composer Eric Coates' suite The Three Men. "Three Blind Mice" was used as a theme song for The Three Stooges and a Curtis Fuller arrangement of the rhyme is featured on the Art Blakey live album of the same name. The song is also the basis for Leroy Anderson's 1947 orchestral "Fiddle Faddle". The theme can be heard in Antonín Dvořák's Symphony No. 9 IV. Allegro con fuoco. The British composer Havergal Brian (1876–1972) used the tune as the basis of his orchestral work "Fantastic Variations on an Old Rhyme" (1907–08). The work was originally intended as the first movement of a satirical "Fantastic Symphony" (Symphony No.1), a programmatic work, based on the nursery rhyme. The second movement was intended as a scherzo for pizzicato strings, depicting the souls of the departed mice going to heaven and the third movement was a Lament for the dead mice. Both these movements are lost. "Festal Dance" (1908) formed the finale, depicting the wild dance of triumph of the farmer's wife in which passing references to the tune can be heard. Having been performed separately, the first and last movements became independent works around 1914. The theme of the second movement of Sergei Rachmaninoff's Piano Concerto No. 4 (1926, revised 1928 and 1941) was criticized as resembling Three Blind Mice. A calypso version of the tune with new lyrics by Monty Norman was recorded by Byron Lee and the Dragonaires for the film Dr. No, and is featured in its soundtrack as part of the track "Kingston Calypso". The reworked rhyme alludes to the three black assassins whose deadly march through the streets of Kingston, Jamaica opens the film. Other Jamaican versions include dancehall artists, like Josey Wales and Brigadier Jerry.
"Толық нұсқасы"
1904 жылы Лондондағы Фредерик Уорн және компаниясы басып шығарған Джон В. Ивимейдің "Соқыр үш тышқанның толық нұсқасы" атты суреттелген балалар кітабында тышқандар оқиға іздеп, көшпелі болады. Ақырында оларды әйелі үйден қуған шаруаның қамқорлығына алады, олар шала-шұла бадал бұтасына кіріп, соқыр болып қалады. Біраз уақыттан кейін "қасаптың әйелі" олардың құйрықтарын кесіп тастайды, себебі толық нұсқада бастапқы өлең қамтылған, алайда 1609 жылғы ең алғашқы нұсқада құйрықтардың кесілуі туралы ештеңе айтылмаған. Оқиға олардың жаңа құйрық өсіру және көру қабілетін қайтару үшін емдік препарат қолдануымен аяқталады, содан кейін олар кәсіп үйренеді (суретте көрсетілгендей, ағаш қыршаларын жасайды), үй сатып алып, бақытты өмір сүреді. Кітап қазір авторлық құқығынан босатылған.