Кіріспе
Брайан Форбстың 1965 жылғы соғыс фильмі «Король крысы» — Брайан Форбстың жазған және түсірген 1965 жылғы американдық соғыс фильмі. Басты рөлдерде Джордж Сегал және Джеймс Фокс ойнаған. Олар Сингапурдағы нашар жағдайдағы лагердегі екінші дүниежүзілік соғыстың әскери тұтқындары капрал Кинг және ұшқыш лейтенант Марлоу рөлінде көрінеді. Сонымен қатар, Джон Миллс және Том Куртенэй де түскен. Фильм Джеймс Клавэллдің 1962 жылғы «Король крысы» романы негізінде түсірілген, ал романның өзі Клавэллдің екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңінде Сингапурдағы Чанги түрмесіндегі әскери тұтқын ретінде өткен тәжірибесіне сіңірген.
King Rat is a 1965 American war film written and directed by Bryan Forbes and starring George Segal and James Fox. They play Corporal King and Flight Lieutenant Marlowe, respectively, two World War II prisoners of war in a squalid camp in Singapore. Among the supporting cast are John Mills and Tom Courtenay. The film was adapted from James Clavell's novel King Rat (1962), which in turn is partly based on Clavell's experiences as a POW at Changi Prison in Singapore in the latter part of the Second World War.
Сюжет
Кинг жапондық лагерьдегі ерекшелік. Британдықтар мен австралиялықтардың арасында ол санаулы американдықтардың бірі, ол өзінің қара базардағы іскерлігі арқылы өркендейді, ал басқалары, көбінесе жоғары шенділер, ауру мен аштықтан аман қалу үшін күресіп, әдеттегі өмір салтын сақтауға тырысады. Кинг ағылшын RAF офицері, ұшу лейтенанты Питер Марлоуды аудармашы ретінде жұмысқа алады. Олар танысқан сайын Марлоу оны жақсы көреді және оның тапқырлығын бағалайды. Кинг Марлоуды құрметтейді, бірақ оның ниеті түсініксіз; Марлоу жарақаттанғанда, Кинг оның гангреналық қолын ампутациядан сақтап қалу үшін қымбат дәрі-дәрмек алады, бірақ науқастың жанында отырғанымен, ол оны достықпен жасай ма, әлде Марлоу Кингтің соңғы және ең табысты кәсібінен түскен пайда қайда жасырылғанын білетін жалғыз адам екендігін көрсете ме, белгісіз. Алайда, төменгі топқа жататын, сыбайлас жемқорлыққа төзбейтін британдық проваст лейтенант Грей американдыққа жек көрумен қарайды және оны құлатуға тырысады. Содан кейін Грей басқа да бір қиындыққа тап болады, ол тағайындалған азық-түлік мөлшерін басқаратын жоғары шенді офицердің ұрлық жасап жатқанын кездейсоқ біледі. Ол парадан бас тартып, мәселені полковник Джордж Смедли Тейлорға жеткізеді. Оның қорқынышына орай, Смедли Тейлор оған жемқор офицер мен оның көмекшісі тек қызметінен босатылғанын және оны бұл туралы ұмытуға бұйрық береді. Грей Смедли Тейлорды осы схемаға қатысқан деп айыптайды, бірақ полковникке дәлел ретінде ұсынған салмақ бұрмаланған, сондықтан ол қылмыстың дәлелін жоғалтады. Смедли Тейлор оны капитандыққа көтеруді ұсынады. Күңгірленген Грей жауап бермегенде, Смедли Тейлор оның үндемеуін келісім ретінде қабылдайды. Кинг егеуқұйрықтарды өсіріп, етін британдық офицерлерге елік етіп сата бастайды. Үй жануарлары иттер тауықты өлтіргені үшін өлтірілсе, Кинг оны пісіріп, достарымен жасырын жейді. Олар еттің қайдан алынғанын білгенде наразылық білдірсе де, соңында оны дәмді деп табады. Алмазды сатуда тәуекелдер артады. Жапондық командир кітаптан оқып береді, ал кіші офицер аға британдық офицерлерге жапондықтардың бас бергенін және соғыс аяқталғанын түсіндіреді. Тұтқындар тойлайды – Кингтен басқалардың бәрі: ол енді лагердің де-факто билеушісі емес екенін түсінеді. Кинг наразы бірінші сержант Макстың ертерек билігін қайта орнату әрекетін тоқтатуға тырысады, бірақ бұл тек қанауаттандырылмағанды кейінге қалдырады. Уивер, жалғыз британдық десантшы ештен келгендей түрме қақпасына жақындап, әуеге револьверден оқ атып, күзетшілер бас иеді. Уивер тұтқындармен сөйлесуге тырысқанда, олардың көпшілігі шок күйінде болады, тек Кинг ғана оған жауап береді. Кинг сыпайы және құрметпен қараса да, Уивер оның таза және сау келбетіне басқа тұтқындармен салыстырғанда бірден күдікпен қарайды және оны ұмытпауға уәде береді. Марлоу Кинг лагерден кетер алдында онымен сөйлескенде, Кинг олардың достығын төмендете отырып, "сен маған жұмыс істедің, мен саған ақы төледім" дейді. Американдықтарды жүк көлігіне мінгізеді. Марлоу Кингпен қоштасуға асығады, бірақ тым кеш болып, жүк көлігі кетеді. Грей "Черчилльді құлатқан біздің (британдық жұмысшы табы) тағдырымыз" екенін айтады және "Енді біз жағдайды басқарамыз" деп жариялайды, бұл соғыстың аяқталуы жаңа саяси тәртіптің басталуын білдіреді.
Марапаттар
Бернет Гэффи операторлық жұмысы үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылса, Роберт Эммет Смит пен Франк Таттл көркемдік безендірілуі үшін ұсынылды.
Қабылдау
Форбс өзінің ойынша, қате мағлұмат беретін жарнамалық кампанияға наразы болды. Ол фильмнің «Америкада әсері шамалы болды немесе мүлдем болмады, бірақ оған жетекші сыншылар ұзақ және әсерлі пікірлер берді. Бірақ менің сенімімше, оның барлық мүмкіндіктері жалпыға бірдей, тіпті адал емес пайдалану арқылы жойылды. Қазір ол университеттерде культты фильмге айналды, бірақ 1965 жылы тұңғыш рет көрсетілгенде Вьетнамда соғыс әлі де «таза» болып саналды, ал американдық көпшілік көрермендер адам мінез-құлқына осындай циникалық көзқарасқа ыңғайлы қабылданбады. Фильмде бақытты немесе батырлыққа толы соң болған жоқ және американдық арман туралы көпке белгісіз нәрселер айтылды. Нағыз көрермен, оны көруге ниеттенген көрермен, қашып кетті». Кейін ол фильмнің «Америкадан басқа әлемнің барлық жерінде табысқа ие болғанын» айтты, бір кезде ол бір уақытта Елисей даласындағы төрт кинотеатрда көрсетілді. Джон Миллс фильмнің «осы күлкілі ескі істің қаншалықты болжаусыз екенін көрсеткенін» жазды. Бұл керемет сценарий, ұлы актерлік құрам және Брайан Форбстың жасаған ең жақсы режиссерлік жұмыстарының бірі. Менің ойымша, сәнді, әдемі қыздың болмауы және махаббат сызығының жоқтығы себеп болды». Фильм реализмі мен операторлық шеберлігі үшін мақтауға ие болды. Сонымен қатар, Сегалдың ойыны оның мансабындағы ең күшті рөлдердің бірі деп есептеледі. Алайда, Клавэлл кейінірек «Менің ойымша, фильм сәтсіз аяқталды, өйткені Форбс сюжеттік желіні алып тастап, оны кейіпкерлерді зерттеу жинағына айналдырды» деді.