Кіріспе

Кокос джемі – кокос сүті, жұмыртқа және қант негізінде жасалған тәтті джем.

Кокос джемі, сондай-ақ кая джемі немесе жай ғана кая деп те аталады, кокос сүті, жұмыртқа, қант және кейде дәм беру үшін пандан жапырақтары қосылып дайындалады. Ол Оңтүстік-Шығыс Азияда кең таралған.

Индонезия, Малайзия және Сингапур

Малай тілінде кокос джемін білдіретін "кая" сөзі, танымал тағамның құрамына сілтеме жасай отырып, "бай" деген мағынаны білдіреді. Оны "срикая" деп те атайды. Малайзия, Индонезия және Сингапурда кая – қаймақты текстуралы, кокос сүтімен (жергілікті "сантан" деп аталады) және қаз немесе тауық жұмыртқасымен жасалады, пандан жапырақтарымен хоштандырылады және қантпен тәттіленеді. Қаяның түсі жұмыртқа сарысының түсіне, панданның мөлшеріне және қанттың қанша қанттанғанына байланысты өзгереді. Көп таралған жергілікті дәм ретінде кая көбінесе тостқа жағылып, таңертең жейді, бірақ күні бойы да тамашалауға болады. Каяны көптеген "копитимдерде" және түнгі базарларда табуға болады. Әртүрлі сорттарына ашық жасыл түсті "ньонья кая" және қара қоңыр түсті, карамельденген қант пен көбінесе бал қосылған "хайнанез кая" жатады. Осы аймақта кая "пулут таитай" немесе "пулут текан" сияқты десерттерге де қосылады, бұл десерт көк түсті, көбелек бұршақ гүлдерімен (bunga telang) боялған тәтті жабысқыш күріштен жасалады, сондай-ақ пандан жапырақтары қосылғандықтан жасыл түсті "пулут сери мука" десертіне де қолданылады. Ол жабысқыш күрішпен бірге "куи сери кая" жасау үшін де пайдаланылады.

Филиппин

Филиппин кокосының джемі matamís sa báo (сондай-ақ matamís na báo немесе minatamís na báo) деп аталады. Бұл атаулар сөзбе-сөз "тәмді кокос" дегенді білдіреді. Ол басқа Оңтүстік-Шығыс Азия нұсқаларынан кокос қаймағын (каканг гата, ұғытылған кокос етінің бірінші және екінші сығылған өнімі) және қамыс қантының экстракты немесе меласса (патока) қолдану арқылы ерекшеленеді. Сондай-ақ, құмырық қолданылмайды, сондықтан ол кремге емес, сиропқа көбірек ұқсайды. Оны көбінесе тостқа немесе пандесалға жағып жейді немесе пан де коконың ішін толтыру үшін пайдаланады. Оны ұнтақталған жабысқак күріш пастасымен араластырғанда, каламай деп аталатын танымал десерт дайындалады. Кокос сүтінен (гата) жасалған азырақ қою нұсқасы латик (ағылшын тілінде "кокос карамелі") деп аталады және көптеген филиппин десерттерінде сироптың орнына қолданылады.

Тайланд

Тайландтың каясын тай тілінде сангкья (สังขยา, ) деп атайды. Тайландта екі негізгі кая түрі бар. Бір түрі екіншісіне қарағанда сұйық, ал тығыздығы аз кая Малайзия мен Индонезияда желетін каяға ұқсас. Адамдар оны буға пісірілген немесе тостаған нанға жағып жейді немесе каяға малып алады. Осы каяның түрін көше сатушылары көбінесе сатады, бірақ соңғы кезде шай және кофеханаларға да енгізді. Екінші түрі - желімсіз, қаймақ тәрізді құрамы бар. Оны кейде ағылшын тілінде "кокос құймасы" деп атайды және сангкья фактонг (สังขยาฟักทอง, ; лао тілінде сангкья мариу), кабақ сангкьясы немесе құйма кабақ, хао ниао сангкья (ข้าวเหนียวสังขยา, ), сангкьямен жабылған жабысқақ күріш, және сангкья мафрау (สังขยามะพร้าว, ), кокос ішінде берілетін сангкья жасау үшін қолданылады.

Самуа

Кокостың джемі Самоада сиаму попо деп аталады. Самоа тіліндегі "сиаму" сөзі ағылшын тіліндегі "jam" сөзінен алынған, ал "попо" піскен кокосқа жатады, оны көбінесе кокос майын алу үшін пайдаланады. Сиаму попо дайындау үшін жұмыртқа қажет емес, қант қарамельдендіріліп, содан соң кокос майы мен цитрус жапырақтары қосылады. Оның консистенциясы сироп пен қарамельдің қоспасына ұқсайды. Сиаму попо көбінесе тостқа жағылып жейді, сондай-ақ десерттерде, әсіресе "неміс буттысы" деп аталатын пончиктерді толтыру үшін қолданылады.