Кіріспе

Бананнан жасалған чип. Банан чиптері (кейде банан қабыршақтары деп те аталады) – бананның терең майда қуырылған немесе кептірілген, әдетте, қырқырап кесілген бөліктері. Олар көбінесе қатты, крахмалға толы банан сорттарынан ("қайнатылатын банан" немесе платандар) – Саба және Нендран сияқты сорттардан жасалады. Олар тәтті немесе тұзды болуы мүмкін, сонымен қатар қант, бал, тұз немесе әртүрлі дәмдеуіштермен жабылуы мүмкін.

Піскен

Қуырылған банан чиптері әдетте толық піспеген банан тілімдерін күнбағыс майына немесе кокос майына терең қуыру арқылы жасалады. Бұл чипстер құрғақ (картоп чиптері сияқты), құрамында шамамен 4% су бар (кестеде көрсетілгендей) және тұздалған, дәмдеуіштермен, қантпен немесе пата (жаггер) жабынымен болуы мүмкін. Кейде банан хош иісі қосылады. Егер піскен, десерттік банан қолданылса, чипстер жұмсақ болып шығады. Олар құрғақ чиптерге емес, десерттерге қолданылады.

Құрғатылған

Бананның кейбір түрлерін тек тамақты кептіру арқылы жасауға болады. Тек кептірілген банан тілімдері қара сары түсті де, хрустящий емес, қоныр, былғары тәрізді және шайнағыш болады. Олар өте тәтті және бананның айқын дәміне ие. Мұндай банан чиптерін толық піскен банандардан жасаған абзал. Тағы бір түрі пеште пісіру арқылы жасалады, бірақ бұл әдіс бананның сол айқын дәмін бермеуі мүмкін.

Тамақ

Кептірілген банан чиптері 4% су, 58% көмірсулар, 34% май және 2% белоктан тұрады. 100 граммдық порцияда кептірілген банан чиптері 520 калория береді және магнийдің (күнделікті қажеттіліктің 21%) және В6 витаминінің (күнделікті қажеттіліктің 20%) бай көзі болып табылады, сондай-ақ темір, мыс және калийдің орташа мөлшерін қамтиды (күнделікті қажеттіліктің 10-11%) (кесте). Басқа микроэлементтердің мөлшері күнделікті қажеттіліктің аз бөлігін құрайды (қоректік құндылық кестесіне қараңыз).

Филиппин

Филиппин – әлемде банан чиптерін экспорттаудағы ең ірі ел. Ол 30-дан астам елге, соның ішінде АҚШ, Канада, Еуропалық Одақ, Жапония, Австралия, Оңтүстік Корея, Қытай және Ресейге көп мөлшерде экспорттайды. 2009 жылы Филиппиннен банан чиптерін экспорттан түскен жылдық кіріс шамамен 35 миллион долларды құрады. Филиппинде банан чиптерінің көптеген түрлері бар, мысалы, дәстүрлі пинасугбо тағамынан бастап, ірімшік ұнтағымен жабылған заманауи нұсқаларына дейін. Филиппиндегі банан чиптері көбінесе саба немесе кардава банандарынан жасалады, соңғысы үлкен өлшемді болғандықтан коммерциялық өндіріс үшін артықшылыққа ие. Жеке тұтыну үшін және үй жағдайында дайындау үшін, жаңадан кесілген бананды терең майда қуыру арқылы дайындалады. Ал экспорттық нарыққа арналған коммерциялық банан чиптерін өндірудің негізгі әдісі – осмостық дегидратация, одан кейін кокос майында 1 минут бойы терең қуыру. Соның нәтижесінде ашық түсті чиптер шығады.

Үндістан

Кералада нетра кая ооппери немесе важайкка аппери немесе аппери деп аталатын қуырылған банан чипстері кокос майында қуырылады. Бұл чипстерді дайындау үшін піскен және піспеген бананның екеуі де қолданылады. Дәмді және тәтті нұсқаларын жасау үшін чипстер масала немесе жағармен қапталуы мүмкін. Қарапайым банан чипстері пачкая варутату, ал банан чипстері кая уперри деп аталады; тәтті жағармен жасалған банан чипстері шаркара уперри немесе шаркара варатти деп аталады. Шарқара варатти, аппериден қымбат. Ол үйлену тойлары мен Онам сияқты мерекелерде берілетін дәстүрлі Керала тағамы – садияның ажырамас бөлігі болып табылады.

Индонезия

Банан – Теңіз Оңтүстік-Шығыс Азияның туған өсімдігі. Архипелаг халқы оны ғасырлар бойы көптеген мақсаттарда пайдаланған, соның ішінде шағын тағам ретінде де қолданған. Индонезияда банан чипсін "крипик писанг" деп атайды, ол дәстүрлі чип немесе қыртыстың (крипик) бір түрі саналады. Крипик писанг – танымал қыртысты шағын тағам және оны Индонезияда жиі кездестіруге болады, бірақ Жава мен Суматрада оның таралғаны көбірек сезіледі. Солтүстік Малукуда "писанг мулу бебек" – үйрек мүңкісі пішіндес банан чипсі танымал. Оны самбал, қуырылған жержаңғақ және қуырылған анчоустармен бірге береді. Лампунгта банан чипсін шоколад ұнтағымен араластырып, "крипик писанг чоколат" деп атайды. Әдетте, піспеген жасыл банандарды жұқалап кесіп, әк пен тұзды суға малып, майда қуырып чипс жасайды. Піспеген бананның құрамында су мен қант азырақ, ал крахмал көп болғандықтан, оны майда қуыруға өте қолайлы. "Писанг горенг" – тағы бір қуырылған бананнан жасалған шағын тағам, бірақ ол жұқа кесілмейді және ыстық, тәтті тағам ретінде беріледі.

Америка

Чипстер көбінесе мюсли мен жаңғақ қоспаларының құрамына кіреді. Басқа чипстер, мысалы, патаконе, тұзды болады. Бананның түріне жататын банандардан жасалған, chifle деп аталатын ұқсас чипстер де бар. Тропикалық Америка мәдениеттерінде барлық банандарды плантайн деп санайды, бірақ барлық плантайн банандар емес. Бұл қуырылған плантайн чипстері Мексиканың оңтүстік-шығыс бөлігінде, әсіресе Табаско штатында кең таралған.