Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1958 1960 АҚШ ғарыш зымыран жүйесі
1958 1960 US space rocket system
Thor Able – 1958 және 1960 жылдар аралығында қайта кіру аппараттарын сынау және спутниктерді ұшыруға пайдаланылған американдық, бір реттік қолданылатын ұшыру жүйесі және зондтау зымыраны. Бұл екі сатылы зымыран, бірінші сатысы Thor IRBM, ал екінші сатысы Vanguard негізінде жасалған Able болды. Кейбір ұшуларда үшінші саты ретінде Altair қатты отынды ракеталық қозғалтқышы қосылды. Ол Thor отбасының мүшесі және Delta зымыранының алғашқы нұсқаларының бірі болды. Able аттамасы, бірлескен армия/флот фонетикалық әліпбиі бойынша, оның сериядағы бірінші орынды алғанын көрсетеді.
The Thor Able was an American expendable launch system and sounding rocket used for a series of re entry vehicle tests and satellite launches between 1958 and 1960. It was a two stage rocket, consisting of a Thor IRBM as a first stage and a Vanguard derived Able second stage. On some flights, an Altair solid rocket motor was added as a third stage. It was a member of the Thor family and an early predecessor of the Delta. The Able upper stage name represents its place as the first in the series, from the Joint Army/Navy Phonetic Alphabet.
Жүгірту
16 Thor Able ұшырылды, 9-ы орбитаға қайта кіру көлігін сынау үшін орбиталық емес ұшуларда, ал 7-і орбиталық спутникті ұшыруға талпыныстарда қолданылды. Алты ұшырылым сәтсіз аяқталды, олардың үшеуі ғарыш аппаратын Айға қарай траекторияға шығару үшін ракетаға қосылған Altair жоғарғы блогының нәтижесінде болды. Барлық он алты ұшырылым Кеп-Канаверал әуе күштері базасының 17А ұшыру алаңынан жасалды.
Sixteen Thor Able were launched, nine on sub orbital re entry vehicle test flights and seven on orbital satellite launch attempts. Six launches resulted in failures, in which three of those failures were the result of an Altair upper stage added to the rocket to allow it to launch the spacecraft onto a trans lunar trajectory. All sixteen launches occurred from Cape Canaveral Air Force Station Launch Complex 17A.
Ұшақтардың қаңқалары
Thor Able құралы стандартты Thor IRBM-нен мықтырақ болды және инерциялық бағыттау жүйесі Able сатыларына орнатылған радиобағыттау жиынтығымен алмастырылды. Ол 1958 жылғы 23 сәуірде алғашқы сынағын өткізді, онда Thor Able 116 LC 17A-дан ұшырылды, мұнда MIA (Mouse In Able) деп аталған тышқан бар биологиялық конус орналасқан. 19:10 EST-де Thor қозғалтқышы тұтанды және Able сатысын және оның жолаушысын аспанға көтерді. Ұшырылғаннан кейін екі минут он бес секунд өткен соң, 80 км биіктікте Thor жарылып, ғарышқа емес, Атлант мұхитына құлады. Ақаудың себебі – турбонасос подшипнигінің босап, насостың тоқтауы және дереу итеру күшінің жоғалуы болды. Бағытты басқару болмағандықтан, Thor төмен қарай құлады және аэродинамикалық жүктемеден LOX резервуары жарылды. 9 шілдеде Thor Able 118 MIA II деп аталған тышқанмен екінші рет ұшырылды. Күшейткіш, оның ішінде сынақтан өтпеген Able сатысы, сәтті жұмыс істеді және биологиялық конус Оңтүстік Атлант мұхитына қону үшін атмосфераға қайта жіберілді, бірақ құтқару тобы капсуланы таба алмады және ол мұхит түбіне шөкті. Үшінші әрекет 23 шілдеде жасалды. Баспасөз тышқанды MIA III деп атаудан бас тартты, сондықтан оған Кейп-Канавералдағы ғарыш бағдарламасын жамылған жергілікті әйел тілшінің құрметіне "Вики" деп ат қойылды. Өкінішке орай, Вики бұрынғыларынан бақыттырақ болған жоқ, өйткені құтқару тобы капсуланы жерге қонғаннан кейін таба алмады, бірақ телеметриялық деректер тышқанның ұшырудан қайта кіруге дейін тірі қалғанын растады және тірі организмдердің ғарыш саяхатын көтере алатынын нақтылады. Назар енді Thor Able 127 және Pioneer 0-ға, әлемдегі алғашқы ай серкесіне ауды. Бұл ұшу 17 тамызда өтті, бірақ Thor ұшырылғаннан 77 секунд өткен соң тағы да турбонасостағы ақаулықтан жарылып, ұятқа қалды. Бір айдан кейін Atlas зымыранының сынағы да турбонасостардың кінәсінен сәтсіз аяқталғаннан кейін, Әуе күштерінің баллистикалық зымырандар бөлімі барлық зымырандарындағы насостарды жылдам ауыстырды және бұл мәселе қайталанбады. 10 қазанда Pioneer 1 Thor Able 130 зымыранымен ұшырылды. Екінші саты тым ерте тоқтады және зондтың Жердің тартылысынан қашу үшін жеткілікті жылдамдығы болмады. Ол атмосфераға қайта кіріп, ұшырылғаннан кейін 43 сағаттан соң жанып кетті. Pioneer 2 8 қарашада (Thor Able 129) ұшырылды және үшінші сатының тұтанбауынан кейін ұшырылғаннан кейін бір сағаттан кем уақыт өткенде атмосфераға қайта кірді. Келесі алты Thor Able ұшуы Әуе күштері үшін суборбитальдық сынақтар болды (1959 жылғы 23 қаңтар, 28 ақпан, 21 наурыз, 8 сәуір, 20 мамыр және 11 маусым). Олардың барлығы сәтті аяқталды, бірақ біріншісі электрлік проблемаға байланысты орындалмады және Атлант мұхитына құлады. 7 тамызда ғылыми спутниктік Explorer 6 Thor Able 134 зымыранымен ұшырылды және сәтті орбитаға шығарылды. 17 қыркүйекте Thor Able 136 зымыранымен ұшырылған Transit 1A үшінші сатының тағы да тұтанбауына байланысты орбитаға шыға алмады. 3 қарашада Pioneer 5 Thor Able 219 зымыранымен сәтті ұшырылды. Бастапқыда Венераға зонд ретінде жоспарланған, техникалық кешігулер 1959 жылғы Венера терезесі жабылғаннан кейін оны ұшыруға себеп болды, сондықтан ол гелиоцентрлік орбитаға жіберілді. Соңғы Thor Able ұшырылымы Thor Able 148 болды, ол 1960 жылғы 1 сәуірде Tiros 1 спутнигін орбитаға шығарды.
The Thor Able vehicle had a stronger airframe than the standard Thor IRBM and had the inertial guidance system replaced by a radio guidance package mounted on the Able stages. It saw its first test on 23 April 1958 when Thor Able 116 was launched from LC 17A with a biological nose cone containing a mouse named MIA (Mouse In Able). At 19:10 EST, the Thor's engine ignited and drove the Able stage and its passenger into the sky. Two minutes and fifteen seconds after launch, at an altitude of 50 miles (80 km), the Thor exploded and sent the hapless rodent into the Atlantic Ocean instead of space. The cause of the failure was traced to a turbopump bearing coming loose and resulting in pump shutdown and instant loss of thrust. With no attitude control, the Thor pitched down and its LOX tank ruptured from aerodynamic loads. On 9 July, Thor Able 118 lifted off for a second attempt with a mouse named MIA II. The booster, including the unproven Able stage, performed successfully and the biological nose cone was driven back into the atmosphere for a splashdown in the South Atlantic, but recovery crews failed to locate the capsule and it sank into the ocean. A third attempt was made on 23 July. The press refused to call the mouse by the name of MIA III, so she was instead christened "Wickie", after a local female news reporter who had covered the space program at Cape Canaveral. Unfortunately, Wickie was no luckier than her predecessors when recovery crews once again failed to locate the capsule after splashdown, but telemetry data confirmed the mouse's survival from liftoff through reentry and proved comprehensively that living organisms could survive space travel. Attention now turned to Thor Able 127 and Pioneer 0, the world's first lunar probe. This flight took place on 17 August, but ended embarrassingly when the Thor exploded 77 seconds into the launch due to another turbopump malfunction. After an Atlas missile test a month later also failed due to the turbopumps, the Air Force Ballistic Missile Division quickly replaced the pumps in all of their missiles and this problem did not repeat itself again. On 10 October, Pioneer 1 was launched on Thor Able 130. The second stage shut down too early and the probe did not have sufficient velocity to escape Earth's gravity. It re entered the atmosphere and burned up 43 hours after launch. Pioneer 2 was launched on 8 November (Thor Able 129) and reentered the atmosphere less than an hour after launch when the third stage failed to ignite. The next six Thor Able flights were suborbital tests for the Air Force (23 January, 28 February, 21 March, 8 April, 20 May, and 11 June 1959). All of these were successful except the first one, which failed to stage due to an electrical problem and fell into the Atlantic Ocean. On 7 August, Explorer 6 (a scientific satellite) was launched on Thor Able 134 and successfully orbited. On 17 September, Transit 1A on Thor Able 136 failed to orbit due to the third stage again failing to ignite. On 3 November, Pioneer 5 was successfully launched on Thor Able 219. Intended originally as a Venus probe, technical delays caused it to be launched after the 1959 Venus window had closed so that it was instead sent into a heliocentric orbit. The final Thor Able launch was Thor Able 148, orbiting Tiros 1 on 1 April 1960.