Кіріспе

Оңтүстік-шығыс Корея түбегіндегі протомемлекеттер конфедерациясы.

Цзиньхан (hangul=진한; ) – б.з.б. 1-ші ғасырдан б.з. 4-ші ғасырына дейін Корея түбегінің оңтүстігінде, Накдон өзені аңғарының шығысында, Кёнсан провинциясында болған басшылықтардың әлсіз конфедерациясы. Цзиньхан – Бэёнхан мен Маханмен бірге Самханның (немесе "Үш Ханның") бірі еді. Оңтүстік Кореяның Цзинь мемлекетінен тараған Цзиньхан, кейіннен Кореяның үш патшалығының бірі – Силла мемлекетіне қосылды.

Этимология

"Джинхан (辰韓)" көне корей сөздерінің бірігуі деп саналады. "Джин (진)" корей тілінде "шығыс" деген мағынаны білдірсе, "Хан (한)" – "үлкен" дегенді білдіреді, сондықтан Джинханды "Шығыстың үлкен мемлекеті" деп түсінуге болады. Самханның бір бөлігі ретінде Махан "Оңтүстіктің үлкен мемлекеті", ал Бьонхан "Жарқыраған (немесе сәулелі) мемлекет" дегенді білдіреді.

Тарих

Цзиньхан, басқа Самхан конфедерациялары сияқты, б.з.д. 108 жылы Вимэн Чосон құлағаннан кейін туындаған шатасу мен көші-қонның нәтижесі болды. Қытай жылнамаларындағы «Солтүстік династиялар тарихында» айтылатын мәлімдемеге сәйкес, Леланг аймағынан келген қашқынтар б.з.д. 3 ғасырдың соңында Цинь әулетінің саяси көтерілісінен кейін Цзиньханды тауып, «Цинь/秦» атауын алып келген. Алайда, бұл мәлімдеме Джин мемлекетімен (б.з.д. 4-2 ғасырлар) аралық мерзімге сәйкес келеді және корей тарихи құжаттарымен расталмағандықтан, көбінесе жалған қауесет деп есептеледі. Себебі Самхан мемлекеттері (Цзиньханды қоса алғанда) Джин (辰國) мемлекетінің мұрагері екенін нақты айтқан, ал Цинь әулетіне (秦朝) емес. Осындай қате түсінік Силладан Жапонияға көшіп келген және Хата тайпасы деп белгіленген иммигранттарға әсер етті, олардың Цинь әулетінің ұрпақтары екеніне қателікпен ие болды, себебі олар Силламен байланысты болды. Вэй кітабының 30-томының бір бөлігі Гогурёо-Вэй соғысы мен Гирьён шайқасындағы жеңістен кейін 3 ғасырдың соңында Окчжо және Цзиньханға сапар жасаған Вэй елшісінің қалдырған жазбаларын қамтиды. Осылайша, Цзиньханның 12 елі – Чеомхэ Исагеум дәуірінде Силла жеңілгеннен кейін әлсіреген жартылай тәуелсіз мемлекеттердің тізімі. 3 ғасырға дейін Цзиньхан (辰韓) мен Бьёнхан (弁韓 немесе 弁辰) арасында ешқандай айырмашылық болмаған деп есептелді. Джинхан мен Бьёнхан халқы жиі араласып, көшіп-қонып жүргендіктен (雜居), екі мемлекетті мәдени тұрғыдан ажырату қиын болды.

Мәдениет

Оның Цзинь мемлекетімен бұрынғы байланысы нақты белгісіз, бірақ заманауи қытайлық "Сан Гуо Чжи" жылнамасында Цзиньханның Цзиньмен бір екендігі айтылады (ал тағы бір жазбада Цзинь Самханның барлығына артыққан мемлекет ретінде сипатталған). Цзиньхан мен Бьонхан негізінен бірдей мәдениетке ие болған, діни ғұрыптары әртүрлі болған, және оларды нақты шекара бөліп тұрған жоқ. Осы аймақта табылған көптеген археологиялық деректер көршілес мемлекеттердегі деректерден ерекшеленбейді, бұл мәдениеттердің Корей түбегінің оңтүстік бөлігінде көбінесе ұқсас болғандығын көрсетеді. Цзиньхан халқының күнделікті өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Діні шамандық болғанға ұқсайды, ол саясатта да маңызды рөл атқарды. Егіншілікте күріш басым болды, сонымен қатар жылқы, сиыр және тауық сияқты мал өсіру де кең таралған. Бьонхан сияқты, Цзиньханда туған нәрестелердің бас сүйегін тегіс тасқа басып, жалпақ етіп жасаған. Бұл әдет Гая конфедерациясына дейін сақталған деп есептеледі.

Тіл

Джинхан тілі Силла тілінің алға батушысы деп есептеледі, ал Силла тілі қазіргі корей тілінің тегі деп саналады. Дегенмен, Силла, Бэкже және Когурё мемлекеттері аудармашысыз ұқсас тілдерде сөйлегенін көрсететін көптеген мәліметтерге сүйенсек, Джинхан жерінде қолданылған тілдер сол кездегі Бёхан және Махан сияқты елдердегі тілдерге өте жақын болған деген қорытындыға келуге болады.

Орналасқан жері

Көптеген теориялар Жинханның кейін Силла патшалығы орналасқан аймақта – Кёнджу ойпатында және Жапон теңізінің жағалауында болғандығын көрсетеді. Ол оңтүстік-батыста Бьонхан конфедерациясымен, ал батыста Махан конфедерациясымен, одан әлдеқайда үлкенірек болған, көршілес болған. Солтүстік шекарасында Қытай әкімшілік аймақтары мен Донгьенің шағын жағалау мемлекеті орналасқан. Дегенмен, кейбір ғалымдар Жинханды Хан өзені аңғарында, солтүстікте Маханмен және оңтүстікте Бьонханмен шектесетіндей етіп орналастырады.