Кіріспе

Кәсіби және әлеуметтік дәреже жүйесі. Дипломатиялық дәреже – дипломатия және халықаралық қатынастар саласында қолданылатын кәсіби және әлеуметтік дәрежелер жүйесі. Дипломаттың дәрежесі көптеген рәсімдік ережелерді анықтайды, мысалы, ресми шерулердегі басымдық ретін, мемлекеттік кештердегі үстелге отыру тәртібін, дипломатиялық сенімхатты кімге табыс ету керектігін және дипломатты қалай атау керектігін.

Әлемде қолданылуы

Әлемдегі көптеген елдерде сыртқы қызметте немесе жалпы мемлекеттік қызметте қолданылатын дипломатиялық шендерге ұқсас ішкі шендердің әр түрлі деңгейі бар. Дегенмен, бұл сәйкестік толық емес, себебі дипломатиялық тәжірибеде барлық елшілер тең дәрежеде болып саналады, бірақ жоғары шенді елшілер көбінесе маңыздырақ елшіліктерге жіберіледі. Кейбір елдер бұл шендерді әскери шендермен байланыстыруы немесе салыстыруы мүмкін.

Австралия

Сыртқы істер және сауда департаментінің (DFAT) қызметкерлері төрт негізгі деңгейге (BB1-ден BB4-ке дейін) жіктеледі, одан кейін жоғары атқарушы қызмет (SES 1-ден SES 3-ке дейін) келеді. Елшілер, жоғары комиссарлар және бас консулдар көбінесе жоғары атқарушы қызметтен тағайындалады, бірақ кішігірім елшіліктерде миссия басшысы BB4 деңгейіндегі қызметкер болуы мүмкін. Жалпы алғанда (лауазымдар мен міндеттер арасында реттілік пен атауларында айырмашылықтар болатынын ескере отырып), кеңесшілер BB4 деңгейіндегі қызметкерлер болып табылады; консулдар мен бірінші және екінші хатшылар BB3 деңгейіндегі қызметкерлер, ал үшінші хатшылар мен вице-консулдар BB2 деңгейіндегі қызметкерлер. DFAT шетелге төменгі деңгейдегі BB1 қызметкерлерін шектеулі ғана жібереді. Австралияның ірі елшіліктерінде миссия басшысы емес SES деңгейіндегі қызметкер министр шенімен тағайындалуы мүмкін.

Германия

Германияның сыртқы қызметі жалпы жалақы кестесі арқылы мемлекеттік басқару және әскери шендер жүйесімен байланысты шендер жүйесін пайдаланады. Барлық шендер әйелдерге де қатысты. Дипломатиялық шендер: Сыртқы істер министрлігі, елшіліктер, консулдықтар. Жалақы тобы Әскери шенге баламасы Консулалық хатшының көмекшісі A 9 Прапорщик Консулалық хатшы A 10 2-ші лейтенант Консулалық хатшы 1-ші класс A 11 1-ші лейтенант Үкіметтік кеңесші, Канцлер A 12 Капитан Кеңесші, Канцлер 1-ші класс A 13 Жоғарғы кеңесші, Канцлер 1-ші класс, Консул Штабс-капитан Attaché көмекшісі Legationsrat A 13 Майор Legationsrat 1-ші класс, Консул 1-ші класс A 14 Подполковник Баяндама жасаушы Legationsrat, Елшілік кеңесшісі A 15 Баяндама жасаушы Legationsrat 1-ші класс, Елшілік кеңесшісі 1-ші класс A 16 B 3 Полковник Бас консул A 16 B 6 маңыздылығына қарай Полковник Бригадты генерал Елші A 15 B 9 маңыздылығына қарай Подполковник Генерал-лейтенант

Ұлыбритания

Оның Ұлылығының Дипломатиялық қызметі "Жоғары басқару құрылымындағы" (SMS; Отандық мемлекеттік қызметтегі жоғары мемлекеттік қызмет сыныптарына тең) және "өкілеттік сыныптардағы" офицерлерді ажыратады. SMS қызметкерлері төрт жалақы тобына бөлінеді және Лондондағы Сыртқы істер, одақтастық және даму кеңсесінде (қызмет ету деңгейінің төмендеуімен) тұрақты хатшы (O 10), бас директорлар (O 9), директорлар (O 8) және бөлім басшылары немесе директорлардың орынбасарлары (O 7) болып қызмет етеді. Шетелдегі елшілер мен жоғарғы комиссарлар (Достастық елдерінде) миссияның көлемі мен маңыздылығына байланысты әдетте төрт SMS тобынан (және D7 өкілеттік дәрежесінен) таңдалады, сондай-ақ бас консулдар, миссия басшыларының орынбасарлары және ірі елшіліктердегі кеңесшілер де осылай таңдалады. (Ең маңызды елшіліктердің, мысалы Вашингтон мен Париждегі елшіліктердің миссия басшыларының орынбасарлары министрлер деп аталады.) "Өкілеттік дәрежелерде" офицерлер 1-ден 7-ге дейін нөмірленеді; дәрежелер А-D әріптерімен топтастырылған (A1 және A2; B3; C4 және C5; және D6 және D7). Шетелде А2 дәрежелі офицерлер атташе атағын иеленеді; B3 дәрежелі офицерлер үшінші хатшылар; C4 – екінші хатшылар; ал C5 және D6 – бірінші хатшылар болып табылады. D7 офицерлері әдетте ірі елшіліктерде кеңесшілер, орташа елшіліктерде миссия басшыларының орынбасарлары немесе шағын елшіліктерде миссия басшылары болады.

Консулдық қарсылас

Көптеген елдердің консулдық корпусы мансапты дипломаттардан тұрады, олар жай ғана консулдықтарға/бас консулдықтарға тағайындалады. Мұндай жағдайларда, бұл мансапты дипломаттар консулдық шендерді иеленеді (төмендеу ретімен: бас консул, консул, вице-консул, консулдық агент; ресми актілермен ғана шектелген консулдық иммунитеті бар құрметті бас консул, құрметті консул және құрметті вице-консул. Бұрын «генерал-вице-консул» сияқты басқа да шендер болған.) – әдетте оларға ел тарапынан дипломатиялық шен де беріледі. Консулдық шендер мен міндеттер елден елге өзгеше, және егер адам елшілікке тағайындалған болса, дипломатиялық шендермен бірге қолданылуы мүмкін. Басқа дипломатиялық аккредитациясы жоқ консулдық қызметкерлерге дипломатиялық иммунитет көбінесе шектеулі болады және олардың ресми міндеттеріне қатысты иммунитетке дейін шектеледі. Бұрын консулдық қызметкерлер дипломатияның саяси тұрғысынан сезімтал мәселелерінен көбірек алшақ болса, қазір бұл міндетті түрде осылай болмайды, және консулдықтағы мансапты дипломаттар елшіліктегілермен бірдей міндеттерді орындайды. Кейбір елдер өз елшіліктерінің қызметкерлеріне, тіпті формалды консулдық міндеттері жоқтарға да, әдетте консулдық комиссиялар береді, себебі консулдық комиссия адамға құжаттарды заңдастыруға, белгілі бір құжаттарға қол қоюға және басқа да қажетті функцияларды орындауға мүмкіндік береді. Жеке елдің тәжірибесіне байланысты, «консульдық қызметтер» жіберуші елдің азаматтарына немесе тұрғындарына көрсетілетін қызметтермен ғана шектелуі мүмкін, немесе, мысалы, қабылдаушы елдің азаматтарына визалық қызметтерді қамту үшін кеңейтілуі мүмкін. Жіберуші елдер жеке аккредитациясы, иммунитеті және қол сұғылмаушылығы жоқ, бірақ белгілі бір лауазымдарды атқаратын адамдарды олардың лауазымы бойынша консулдық билікке ие деп тағайындауы мүмкін. Мысалы, 10 U.S.C. §§ 936 және 1044a әскери әкімшілік мақсаты үшін және әскери құқықтық көмекке құқығы бар адамдар үшін АҚШ-тың нотариусы және консулы ретінде жалпы билікті иеленетін әртүрлі АҚШ әскери офицерлерін (және басқаларын анықтауға қызмет хатшыларына өкілеттік береді) анықтайды. Сондай-ақ, мемлекет өзінің белгілі бір шетел портындағы аға сауда теңіз капитанының немесе жалпы сауда теңіз капитандарының сауда теңізшілері үшін консулдық өкілеттікке ие екенін жариялауы мүмкін.