Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кейінгі геондық/алғашқы ришоникалық Талмудшы Хананел бен Хушиел немесе Хананел бен Хушиел, 11 ғасырдағы Кайруан раввині және Талмуд ғалымы, соңғы Геонимдермен тығыз байланыста болды. Ол Талмудқа жазған түсіндірмелерімен ең көп танылды. Хананелді көбінесе Раббину Хананел деп атайды – еврей тілінде "біздің ұстазымыз, Хананел" (ивритте רבנו חננאל, немесе қысқартылған түрі ר"ח).
Late Geonic/Early Rishonic Talmudist
Chananel ben Chushiel or Ḥananel ben Ḥushiel , an 11th century Kairouanan rabbi and Talmudist, was in close contact with the last Geonim. He is best known for his commentary on the Talmud. Chananel is often referred to as Rabbeinu Chananel – Hebrew for "our teacher, Chananel" (in Hebrew, רבנו חננאל, or abbreviated, ר"ח).
Өмірбаян
Раббину Хананел (шамамен 980–1055) Оңтүстік Италияда, мүмкін Бариде, геон дәуірінің соңындағы маңызды раввиндік орталықта дүниеге келген. Шамамен 1005 жылы оның әкесі Чушиел Солтүстік Африкаға сапар шегіп, Мысырға жетуді жоспарлаған. Ұлының қосылуын күтіп отырғанда, Чушиел сол кезде Фатимидтерден Зирид әмірлерінің билігінде болған Кайруанға (қазіргі Тунис) қоныстанды. Р. Хананел әкесінің басшылығымен оқыды, ол Кайруан ешивасының басшысы болды, сондай-ақ Хай Гаонмен хат алмасып білім алды. Ол Нисим Бен Якобпен рабби және Кайруан ешивасының Рош ретінде жақын қарым-қатынаста болды. Оның ең белгілі шәкірті – Исаак Альфаси. Р. Ибраһим ибн Дәуіттің сөзіне қарағанда, Р. Хананел іскерлікте де табысқа жеткен, өте бай болған және тоғыз қызы болған.
Rabbeinu Chananel (c. 980–1055) was probably born in Southern Italy, likely Bari, an important rabbinic center in the late geonic period. Around the year 1005, his father Chushiel travelled to North Africa with the intention of making his way to Egypt. While waiting for his son to join him, Chushiel settled instead in Kairouan (modern Tunisia), at the time under the rule of Zirid Emirs on behalf of the Fatimids. R. Chananel studied under his father, who became head of the Kairouan yeshiva, and through correspondence with Hai Gaon. He is closely associated with Nissim Ben Jacob in the capacity of rabbi and Rosh yeshiva of Kairouan. His most famous student is Isaac Alfasi. According to R. Abraham Ibn Daud, R. Chananel was also successful in business and was said to be very wealthy and had nine daughters.
Шығармалары
Р. Шананел Талмудқа арналған алғашқы жүйелі түсіндірме жазды, ол бүгінде Вильна басылымындағы Талмудтың белгілі бір трактаттарының беттеріне енгізілген. Түсіндірмесінің тек бір бөлігі ғана сақталған, онда заңдық тәжірибеге қатысты Талмудтың бөлімдері талқыланады: Моэд, Наши́м және Незикин бұйрықтары. Кейбір фрагменттері Каир генизасынан табылып, Б.М. Левиннің «Оцар ха-Геоним» еңбегінде жарияланды. Алайда, кейбір фрагменттер Р. Шананел көшірген геондық материалды, әсіресе Хай Гаонның еңбектерін көрсетеді. Р. Шананелдің түсіндірмесі гемарадағы негізгі аргументтердің мазмұнын және түсіндірмесін береді, заңдық емес бөлімдердің (Аггада) көп бөлігін және Р. Шананелдің қосымша түсіндіруді қажет етпейтіндей қарапайым деп санайтын бөлімдерін қысқартады. Түсіндірмелердің ерекшелігі – Иерусалим Талмудынан алынған параллель үзінділердің ұсынылуы. Ол Раши, Тосафот және Риф сияқты барлық ришонимдердің ең көп сілтеме жасайтын түсіндірмешілерінің бірі. Оның пікірі халахада жоғары бағаланады және Маймонидтің және көптеген басқа халахик биліктердің негізі ретінде қолданылатын мәтіндердің дұрыс нұсқаларында маңызды. Оның түсіндірмесі жоқ жерлерде оның пікірі көбінесе басқа көздерден белгілі, өйткені барлық ришонимдер оны кеңінен келтіреді. Вагшал басылымында Берахот трактаты және Моэд бұйрығы бойынша түсіндірмелер жарық көрді, сонымен қатар оның әріптесі Ниссим Гаонның «Сефер ха-Мафтеах» кітабы да кірді. Р. Шананел сонымен қатар Тораға түсіндірме жазды, оны көптеген кейінгі Киелі кітаптарды түсіндірушілер, әсіресе Бахья бен Ашер сілтеме жасайды. Бұл түсіндірме шамалы дәрежеде караиттерге қарсы бағытталған. Бұл еңбектің толық көшірмесі сақталмаса да, оның көптеген фрагменттері бізге белгілі; жақында Мосад Ха-Рав Кук оны жеке еңбек ретінде, сондай-ақ «Торат Хайим» Тора басылымында түсіндірмелермен бірге жариялады. Раббину Шананелдің басқа еңбектеріне жауаптар кіреді; көптеген ришонимдер оған анонимді «Сефер ха-Микцзоот» кітабын, діни заң бойынша шешімдерді жатқызады.
R. Chananel wrote the first extant systematic commentary on the Talmud, today included in the Vilna edition Talmud page on certain tractates. The commentary, only parts of which survive, addresses sections of the Talmud relevant to legal practice at the time of writing: the orders Moed, Nashim, and Nezikin. Some fragments have been recovered from the Cairo Genizah and are published in B. M. Levin's Otzar ha Geonim, though certain fragments may in fact represent geonic material from which R. Chananel copied, in particular the work of Hai Gaon. R. Chananel's commentary presents a paraphrased summary and explanation of the main arguments in the gemara, omitting most of the non legal sections (Aggada) as well as sections that R. Chananel considered too simple to warrant further explanation. A distinctive feature of the commentary is the presentation of the parallel passages from the Jerusalem Talmud. He is one of the most widely quoted commentaries by all the rishonim including Rashi, Tosafot and the Rif. His opinion is highly regarded in halacha and correct versions of the texts which is used as a basis for Maimonides and many other later halachic authorities. In places where we don't have his commentary, his opinion is usually known from other sources due to mass quotation from all the Rishonim. An edition of the commentary published by Vagshal covers tractate Berachot and order Moed, which also includes the Sefer ha Mafteaḥ of his colleague Nissim Gaon. R. Chananel also authored a commentary on the Torah, cited by many later Biblical commentators, chiefly Bahya ben Asher. This commentary is to some extent directed against the Karaites. While no full copy of this work survives, we possess many fragments of it; it has recently been published by the Mosad Ha Rav Kook as a separate work, as well as in the Torat Hayyim Torah edition with commentaries. Other works by Rabbeinu Chananel include responsa; a number of Rishonim attribute to him the anonymous "Sefer ha Miktzo'ot," decisions on ritual law.