Кіріспе

Британдық әлеуметтік зерттеуші және қайырымдылық шараларын қолдаушы Чарльз Джеймс Бут (30 наурыз 1840 – 23 қараша 1916) – британдық кеме иесі, конт позитивисі, әлеуметтік зерттеуші және реформатор, ең белгілісі 19-шы ғасырдың соңында Лондондағы жұмысшы табының өміріне арналған жаңаша қайырымдылық зерттеулерімен танымал. 1860 жылдары Бут қазіргі социологияның негізін қалаушы Огюст Конттың философиясына қызығушылық танытып, оның Адамзат Дініне кешіп, Лондон позитивистік қоғамының мүшелерімен байланыс жасады және позитивистік дұғалар жазды. Ол Конттың болашақта ғылыми өнеркәсіпшілер шіркеу қызметкерлерінің орнына қоғамдық басшылықты өз қолына алады деген ойына тәнті болды. Кедейлікке қатысты көзқарасы оны солшыл көзқарастың иесі ретінде көрсеткенімен, Бут өмірінің соңғы жылдары консервативті көзқарасқа ие болды. Оның кейбір зерттеушілері, мысалы Беатрис Вебб, өз зерттеулерінің нәтижесінде социалистерге айналды, ал Бут либералдық үкіметтің 1906 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін кәсіподақтарды қолдағандай көрінгеніне сын көзбен қарады.

Кейінгі өмірі

Бут Уильям Холман Ханттың «Әлемнің жарығы» картинасын сатып алып, 1908 жылы оны Сент-Пол соборының деканы мен тарауына сыйлады. 1912 жылдың басында Бут Альфред Бут пен Компанияның төрағасы қызметінен, немере інісі Альфред Аллен Буттың пайдасына бас тарды, бірақ 1915 жылы жүрек ауруының күшейіп бара жатқан белгілеріне қарамастан, соғыс талабымен жұмыс істеуге ерікті түрде қайта оралды.

Жеке өмір және өлім

1871 жылы 19 сәуірде Чарльз Бут Мэри Маколейге үйленді және жұбайы Лондонға қоныс аударды. Ол тарихшы Томас Бэбингтон Маколейдің қызының немересі болды.

1886 жылы Бут отбасы Лестерширдегі Трингстоун қаласына жақын орналасқан Грейс Диу сарайына көшті, және Чарльз зейнетке осы жерде шықты. Өмірінің соңында ол достары, балалары және немерелерімен бірге болу үшін көптеген отбасылық кездесулер ұйымдастырды.

Тиімділігі мен мұрасы

Лондондағы халықтың өмірі мен еңбегі британдық социологияның негізін қалаушы туындылардың бірі саналады, ол сандық (статистикалық) және сапалық (әсіресе этнографиялық) әдістерді пайдаланады. Ол Джейн Аддамс пен басқа Халл Хаус реформаторларына, В. Э. Б. Дю Буаға, Чикаго социология мектебіне (әсіресе Роберт Э. Парктің еңбектеріне) және Шығыс Лондондағы Қоғамдық зерттеулер институтымен байланысты қауымдық зерттеулерге әсер етті. Буттың кедейлік карталары кедейліктің кеңістіктік сипаты және оның орталық контексті бар екенін көрсетті. Оның карталарынан бұрын кедейліктің орталық себептерін денсаулық сақтау мамандары зерттеген, ал Бут осы мәселелерді эмпирикалық социологиялық зерттеуге енгізді. Буттың социология саласына тигізген әсерінен өзге, ол басқа ғалымдарға да ықпал етті. Сэр Хьюберт Льюэллин Смит Лондондағы келесі зерттеуін Буттың еңбектерінен шабыт алып жүргізді. Буттың жұмысы Сибум Раунтриге (1871–1954) серпін болды, сондай-ақ Беатрис Веббке (1858–1943) және Хелен Босанкеге (1860–1925) әсер етті. Ливерпуль университеті Чарльз Бут атындағы Әлеуметтік ғылымдар кафедрасына ғалымдарды тағайындайды және оның қолжазбалары мен машинаға түсірілген материалдарының жинағын сақтайды. Лондон экономика мектебі оның еңбектерін онлайн іздеуге қолайлы деректер базасында сақтайды, онда Буттың жарияланбаған күнделіктері де бар, олар 2021 жылы BBC радиосындағы оның еңбегіне арналған бағдарлама қатысушылары тарапынан Буттың әдістері мен жаңалықтарға жеке реакциясы туралы толыққанды әңгімелер ретінде ұсынылды, бірақ оның ресми жарияланымдарына енбеді.