Луиджи Фажоли: «Абруцци тонаушысы» – Формула-1 тарихындағы ең тәжірибелі жүргізуші
Luigi Fagioli
Луиджи Фажоли – италияндық автожарысшы (1898-1952). Формула-1 тарихындағы ең үлкен жастағы жеңімпаз, 19 ғасырда туған жалғыз чемпион. Автоспорт туралы ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық жарыс жүргізушісі (1898–1952)
Italian racing driver (1898–1952)
Луиджи Кристиано Фагиоли (9 маусым 1898 – 20 маусым 1952), «Абруцци тонаушысы» деген лақап атымен танымал, итальяндық автожарыс жүргізушісі. 53 жасындағы соңғы жарысын жеңіп, Фагиоли Формула-1 тарихында жарысқа жеңіс тұңғыш рет жеткен ең қарт жүргізуші болып табылады. Ол сондай-ақ 19 ғасырда туған жалғыз Формула-1 Гран-при жеңімпазы және AIACR Еуропа чемпионаты мен Әлемдік жүргізушілер чемпионатында чемпиондық жарыста жеңіске жеткен жалғыз Гран-при жүргізушісі.
Luigi Cristiano Fagioli (; 9 June 1898 – 20 June 1952), nicknamed "the Abruzzi robber", was an Italian motor racing driver. Having won his last race at 53 years old, Fagioli holds the record for the oldest Formula One driver to win a race. He is also the only Formula One Grand Prix winner born in the 19th century, and the only Grand Prix racing driver to have won a championship race in both the AIACR European Championship and the World Drivers' Championship.
Гран-при жарыстары
Фаджоли Италияның орталық бөлігіндегі Марке аймағындағы Осимо деген шағын қалада дүниеге келді. Бала кезінде Фаджолиді салыстырмалы түрде жаңа өнертабыс – автомобиль және одан кейінгі жаңа жарыс аренасы қызықтырды. Табиғи жүргізушілік инстинкттерімен жарысқа шыққан жас Фаджоли 1926 жылы Гран-при жарыстарына қатысқанға дейін төбешіктерде және спорттық автомобильдерде жарысқанды бастады. 1930 жылы оған «Мазерати» командасына қосылу мүмкіндігі ұсынылды. Көп ұзамай ол «Coppa Ciano» және «Circuit of Avellino Grand Prix» жарыстарында жеңіске жетіп, өзін күшті қарсылас ретінде таныстырды. Келесі жылдың сәуірінде ол Монако Гран-приінде Луи Широнмен және оның «Bugatti Type 51» машинасымен тікелей бәсекелестікке түсті. Мотор спорты тарихындағы ең әйгілі шайқастардың бірі ретінде танылған бұл жарыста Широн ақырында бірінші болып финиш сызығын кесті, бірақ Фаджоли Монте-Карлоның көшелік трассасына тән тығыз бұрылыстар мен қысқа қашықтықтарға қарамастан, ұзақ дистанцияға арналған машинамен жарысқа шыққан шеберлігі үшін баршаның құрметіне ие болды. Фаджоли бірнеше аптадан кейін Монакодағы жеңілісін қайтарды, Италияның Монца қаласында өткен «Autodromo Nazionale Monza Grand Prix» жарысын Широннан және итальяндық жүргізушілер Ахилл Варци мен Тацио Нуволариден озып жеңіп алды. 1932 жылы Фаджоли «Мазерати» үшін Рим Гран-приін жеңіп алды, бірақ 1933 жылғы маусымда «Scuderia Ferrari» командасының «Alfa Romeo» құрамымен келісімшарт жасады. «Alfa Romeo P3» рулінде Фаджоли сәтті маусым өткізіп, «Coppa Acerbo», «Grand Prix du Comminges» және Италия Гран-присін жеңіп алды. «Coppa Acerbo» жарысындағы жеңіске Нуволари себеп болды, ол жарыстың соңғы кезеңдерінде көшбасшы болған кезде механикалық ақауға байланысты жарыстан шығуға мәжбүр болды. Осы себепті Фаджоли «Абруццидің тонаушысы» («Il ladro degli Abruzzi») атанды. Фаджолидің өзіне сенімділігі кейде оның шаршаңқы мінезіне әсер ететін. Ол трассада басқа жүргізушілердің дұрыс емес әрекеттеріне кек қайтарудан тартынбады, жиі тәуекелге баратын және осылайша бірқатар маңызды апаттардан кейін даулы беделге ие болды. 1934 жылы «Mercedes» Фаджолидің талантын мойындап, оны бас механик Герман Лангпен бірге «Silver Arrows» машинасының бірін жүргізуге шақырды. Бұл қарым-қатынас сәтті болды, бірақ драмасыз емес. «Mercedes» командасының алғашқы жарысында команда менеджері Альфред Нойбауэр оған екінші орынды ұстап, «Mercedes» командасының басқа жүргізушісі Манфред фон Браухичтің жарыста жеңіске жетуіне мүмкіндік беруді бұйырғаннан кейін ашуланған Фаджоли көлігін тастап кетті. Осындай қиын бастамаға қарамастан, Фаджоли екінші рет қатарынан «Coppa Acerbo» жарысын жеңіп алды және Рудольф Караччоламен бірге «Mercedes W25A» машинасымен екінші рет Италия Гран-приін жеңіп алды. Фаджолидің маусымдағы үшінші жеңісі Ласарт трассасында өткен Испания Гран-приі кезінде болды. 1935 жылғы жарыс маусымында Фаджолидің «Mercedes» зауыттық машинасы «W25B» моделіне жаңартылды. Ол Монако Гран-приі, «AVUS» және «Penya Rhin Grand Prix» жарыстарында жеңіске жетті. Алайда, командамен қарым-қатынасы нашарлап, ол команданың бұйрықтарын елемей, Рудольф Караччоламен бірнеше рет күресуге тырысты. 1936 жылғы маусымның соңында Фаджоли «Mercedes» командасынан кетіп, «Auto Union» командасына қосылды. Командалық саясатпен шектелмегеннен кейін, оның Караччоламен бәсекелестігі күшейіп, Триполи Гран-приінде екеуінің арасында физикалық қақтығыс болды. Маусымның соңында Фаджолидің жарысқа қатысу қабілетіне ревматизмді қоса алғанда, бірқатар денсаулық проблемалары қатты әсер ете бастады. 1936 жылы «Coppa Acerbo» жарысында ол тек таяқтың көмегімен жүре алды және жарыстан шығуға мәжбүр болды.
Fagioli was born in the small town of Osimo, in the Marche region in central Italy. As a boy Fagioli was fascinated by the relatively new invention of the automobile and the ensuing, newly born racing scene. Blessed with great natural driving instincts, the young Fagioli started racing hillclimbing and sports car before entering Grand Prix racing in 1926. In 1930 he was offered the opportunity to join the Maserati team. He soon established himself as a serious contender, winning the Coppa Ciano and the Circuit of Avellino Grand Prix. In April the following year, he went head to head with Louis Chiron and his Bugatti Type 51 at the Monaco Grand Prix. In what would go down as one of motorsport's most famous battles, Chiron eventually took the chequered flag first but Fagioli received universal praise for the skill he displayed in racing a car set up for long stretches as opposed to the tight twists and short runs that characterize the street circuit of Monte Carlo. Fagioli avenged his defeat in Monaco a few weeks later by winning the Autodromo Nazionale Monza Grand Prix in Monza, Italy ahead of Chiron and fellow Italian drivers Achille Varzi and Tazio Nuvolari. In 1932, Fagioli won the Grand Prix of Rome driving for Maserati but for the 1933 season he signed with the Alfa Romeo team of Scuderia Ferrari. At the wheel of an Alfa Romeo P3, Fagioli ran a successful campaign, winning the Coppa Acerbo, the Grand Prix du Comminges, and the Italian Grand Prix. The win at Coppa Acerbo happened at the expense of Nuvolari, who was forced to retire with a mechanical failure while on the lead during the closing stages of the race. For this reason Fagioli became known as "Il ladro degli Abruzzi" (The Abruzzi Robber). Fagioli's confidence in his abilities would occasionally inform his fiery temper. One not to refrain from retaliating against other drivers when he felt they had done something wrong on the track, he would frequently take chances, and as such developed a somewhat controversial reputation after a string of significant crashes. In 1934 Mercedes, acknowledging Fagioli's talent, hired him to drive one of their Silver Arrows alongside chief mechanic Hermann Lang. The relationship was successful although not without drama. In his very first outing for Mercedes, a furious Fagioli abandoned his car after team manager Alfred Neubauer ordered him to stay put in second place and let fellow Mercedes driver Manfred von Brauchitsch to win the race. Despite such bumpy start, Fagioli went on to win his second consecutive Coppa Acerbo and, together with Rudolf Caracciola in a Mercedes W25A, won his second straight Italian Grand Prix. Fagioli's third win of the season came on the occasion of the Spanish Grand Prix at the Circuito Lasarte. For the 1935 racing season, Fagioli's factory Mercedes was upgraded to a W25B model. He won the Monaco Grand Prix, the AVUS and Penya Rhin Grand Prix. However, his relationship with the team soured after he displayed a blatant disregard for team orders by trying to take on Rudolf Caracciola on multiple occasions. Fagioli left Mercedes at the end of the 1936 season and joined Auto Union. No longer restricted by team politics, his rivalry with Caracciola escalated, culminating in a physical altercation between the two at the Tripoli Grand Prix. Towards the end of the season, a series of health problems, including crippling rheumatism, began to severely affect Fagioli's racing ability. At the 1936 Coppa Acerbo, he could only walk with the aid of a cane and was forced to drop out of the race.
Формула бірінші
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда Фагиолидің денсаулығы жақсарды және 52 жасында ол 1950 жылы Alfa Romeo компаниясының Формула-1 құрамына қосылды, FIA әлем чемпионаттарының алғашқы маусымында. Фагиоли 158/159 Alfetta көлігімен алты жарыста бес рет жүлделі үштікке енді және соңғы кезеңде титул үшін таласатын үш пилоттың бірі болды. Гюзеппе Фарина ақырында чемпионатты жеңіп алды, Хуан Мануэль Фанхио екінші, ал Фагиоли үшінші орынды иеленді. 1951 жылы Фагиоли Хуан Мануэль Фанхиомен бірге Франция Гран-присінде жеңіске жетіп, Формула-1 жарысында жеңіс туған ең үлкен жастағы пилот атағын алды. Жарыс кезінде Alfa Romeo командасының басшысы оған өзінің жақсы жағдайдағы көлігін Фанхиоға беруді бұйырды, ал Фагиоли Фанхионың қозғалтқыштарында ақаулары бар көлігін жүргізді. Бұл 1957 жылға дейін Гран-при жарыстарында кең таралған тәжірибе болды – Энцо Феррари да осылай істеді, Хосе Фройлан Гонсалеске жылдам және тәжірибелі Альберто Аскариге көлігін беруге бұйырды; Фагиоли осы жағдайға соншалықты көңілі қалды, сол жерде және сол сәтте Формула-1 жарысынан зейнетке шықты.
By the end of World War II, Fagioli's health had improved and at 52 year old he joined Alfa Romeo's 1950 Formula One squad for the first ever FIA World Championship. Fagioli drove the 158/159 Alfetta, and managed to score five podium finishes in six races, entering the final round as one of three drivers in contention for the title. Giuseppe Farina eventually won the championship, with Juan Manuel Fangio finishing second and Fagioli third. In 1951 Fagioli won the French Grand Prix with Juan Manuel Fangio, earning the distinction of being the oldest person to ever win a Formula One race. During the race, the Alfa Romeo team manager ordered him to hand over his healthy car to Fangio while Fagioli would drive Fangio's car, which was plagued with engine problems. This was common practice in Grand Prix racing before 1957 – Enzo Ferrari had done the same, ordering José Froilán González to hand over to the quicker and more experienced Alberto Ascari; Fagioli was allegedly so disappointed with this arrangement that he elected to retire from Formula One racing there and then.
Соңғы жылдар
1952 жылы Фаджоли Ланчиямен спорттық автомобильдерді жүргізу үшін келісім шарт жасасты. Ол 1952 жылғы Mille Miglia жарысында өзінің басты қарсыласы Караччоладан озасып үшінші орынды жеңіп алды. Маусым айында, сол жылы спорттық автомобильдер жарысы болған Монако Гран-приіне дайындалып жатқанда, Фаджоли жаттығу барысында туннельде апатқа ұшырады. Алғашқыда жеңіл жарақат деп есептелген жарақаттары бірнеше күннен кейін нашарлап кетті. Фаджоли үш аптадан кейін Монте-Карло ауруханасында қайтыс болды. Луиджи Фаджоли Италияның ең ұлы жарыс жүргізушілерінің қатарында саналады. 1950 жылғы Монако Гран-приінен басқа, онда бірінші айналымда жеті автомобиль қатысқан соққыдан оны жарыстан шығаруға мәжбүр етті, ол қатысқан барлық Формула-1 жарыстарында марапаттау тұғырына көтерілді. Бұл оған Формула-1 әлем чемпионатындағы марапаттау тұғырына көтерілудің екінші ең жоғары көрсеткішін (85.71%) сыйлады, тек бір рет жарқылдаған "ғажайып" Дорино Серафиниден кейін, ол 100% нәтиже көрсеткен.
For 1952, Fagioli signed with Lancia to drive sports cars. He finished in third place at the 1952 edition of the Mille Miglia ahead of arch rival Caracciola. In June, while practising for the Monaco Grand Prix, which was a sport cars event that year, Fagioli crashed during practice in the tunnel. His injuries, initially believed to be minor, worsened after a few days. Fagioli died in a Monte Carlo hospital three weeks later. Luigi Fagioli ranks as one of Italy's greatest race car drivers. With the exception of the 1950 Monaco Grand Prix, where a pile up on the opening lap involving seven cars forced him to retire, he managed to finish on the podium of every single Formula One race he entered. That gives him the second highest percentage of podium finishes in the Formula One World Championship (85.71%), after "one time wonder" Dorino Serafini who has a perfect 100%.