Кіріспе

Рангитото аралы мен Девонпорт түбегі арасындағы жүзуге болатын су жолы – Рангитото арнасы. Бұл Жаңа Зеландияның Солтүстік аралындағы Окленд аймағындағы Хаураки шығанағының бір бөлігі. Арна Уайтемата портының солтүстік-шығысында, Солтүстік жағалау мен Рангитото аралының арасында орналасқан. Арнаның дәстүрлі Ngāi Tai атауы – Te Awanui o Peretū, және ол Окленд порттарына жету үшін маңызды терең сулы кеме қатынасы арнасы болып табылады.

География

Рангитото каналы Окленд қаласында, Солтүстік жағалау мен Рангитото аралының арасында орналасқан. Соңғы мұздық максимум кезінде (жергілікті жерде Отира мұз басуы деп белгілі) бұл аймақ Вайтемата өзенінің аңғары болды. 12 000 мен 7 000 жыл бұрын теңіз деңгейі көтерілген кезде ол Вайтемата шығанағына айналды. Канал – маңызды су жолы, себебі ол контейнерлік жүк тасымалдайтын және жолаушылар круиздік кемелері сияқты ірі кемелер үшін Окленд портына терең сумен жақындауға мүмкіндік беретін жалғыз арна.

Тарих

Рангитото арнасының дәстүрлі Нгай Тай атауы – Те Авануи о Перету немесе «Перетудің Ұлы арнасы», ол Тамаки Макаураудағы ерте атасының атымен аталған, ол Тар мойын аймағында өмір сүрген және Рангитото аралында кака попугайларының қорығын ұстаған. Тамаки Макаурауға келгеннен кейін Тайнуи көшіп келе жатқан каноэі осы каналға кірді. 1880 жылдардағы Ресейден қорқу кезінде Рангитото арнасының бойында жағалау бекіністері салынды, оның ішінде Солтүстік Бас қалашығындағы және Тар мойындағы Форт Котли әскери лагері болды. Бұл бекіністер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жаңартылды, сондай-ақ Кастор шығанағында және солтүстікке қарайғы басқа да Шығыс жағалауларындағы аймақтарда қосымша қару орналастырулар салынды. Канал соңғы рет 2004 жылы екі кезеңде 11,2 метр тереңдіктен 12,5 метрге дейін тереңдетілді. Бірінші кезеңде қатты тау жынысын механикалық түрде қазу жұмыстары жүргізілді. Жарылыс қажет болған жоқ. Одан кейін жұмсақ материалдар алынып тасталды. Қазылған барлық материалдар Фергюсон портының құрғату жұмыстарында қолданылды.