Кіріспе

Нарықтық портфель – нарықтағы барлық активтердің салмақталған қосындысынан теориялық тұрғыда тұратын инвестициялық портфель, мұндағы салмақтар нарықтағы олардың үлесіне пропорционал болады, бұл активтердің шексіз бөліне алатыны ескеріледі. Бұл түсінік активтерді таратқанмен байланысты және кейбір экономистер тарапынан сынға ұшырады. Іс жүзінде, индекс провайдерлері және биржалық инвестициялық қорлар (ETF) провайдерлері биржаларда қолжетімді бағалы қағаздарды олардың салмағына пропорционал түрде пайдаланып, нарықтық портфельдің шамамен алғандағы нұсқасын жасайды.

Сын-пікірлер

Ричард Роллдың сын-тегесі бойынша бұл тек теориялық тұжырымдама, өйткені инвестициялық мақсаттар үшін нарықтық портфельді құру іс жүзінде барлық мүмкін болатын активтерді, соның ішінде жылжымайтын мүлікті, қымбат металдарды, мөрлер коллекцияларын, зергерлік бұйымдарды және кез келген құнды нәрсені қамтуды талап етеді, себебі теориялық нарық – әлемдік нарық болып табылады. Нарықтық портфель үшін не пайдаланылатынының маңыздылығы туралы сұрақ туындайды. Кейбір авторлар бұл үлкен айырмашылық жасамасы, кез келген өкілдік индексті қолданып, ұқсас нәтижелерге қол жеткізуге болатынын айтады. Ролл түрлі индекстердің әртүрлі нәтижелер беретінін және индекс таңдау арқылы қалаған рейтингке қол жеткізуге болатынын мысал келтірді. Brown and Brown (1987) бұл мәселені тек акциялар, акциялар мен облигациялар, акциялар, облигациялар және жылжымайтын мүлік сияқты әртүрлі индекстерді пайдалана отырып қарастырды. Олар жылжымайтын мүлікті қамтитын нарықты пайдаланудың нәтижелерінің өзгеше екенін анықтады. Мысалы, бір өлшем бойынша көптеген өзара инвестициялық қорлардың альфасы нөлге жуық, ал екінші өлшем бойынша көпшілігінің альфасы айтарлықтай теріс. Көптеген индекс провайдерлері тек акциялар, тек облигациялар және т.б. сияқты әртүрлі компоненттерге арналған индекстер ұсынады. Осының салдарынан, инвесторлар тәжірибеде нарықтың прокси-индекстерін (мысалы, Ұлыбританиядағы FTSE 100, Германиядағы DAX немесе АҚШ-тағы S&P 500) пайдаланады. Роллдың пікірінше, бұл проксилер бүкіл нарықтың нақты бейнесін бере алмайды. Нарықтық портфель тұжырымы көптеген қаржылық теориялар мен модельдерде, соның ішінде капитал активтерін бағалау моделінде маңызды рөл атқарады, онда ол инвесторларға қажетті жалғыз қор болып табылады және тек тәуекелсіз активпен толықтырылады, бұл әрбір инвестордың тәуекелге қатысты көзқарасына байланысты. Sharpe (2010) көптеген инвесторлар кем дегенде белгілі бір пропорцияны (мысалы, 60% акциялар, 40% облигациялар) мақсат ететінін атап өтеді. Ол мұның қарама-қайшылық екенін айтады. Барлық инвесторлардың портфелі теңдеу бойынша капиталдандырылған пропорцияда болуы керек. Осы стратегияны ұстанатын көптеген инвесторлар, басқа инвесторлардың «жоғарыдан сатып алып, төменде сату» (трендті ұстану) стратегиясын ұстануын білдіреді. Ол содан кейін оған ұнамайтынын және адамдардың нарықтық пропорцияларды түзетуді пайдалануы керек екенін айтады. Орташа инвестордың портфелі стратегиялық активтерді бөлу мақсатында маңызды ақпаратты қамтиды. Бұл портфель нарық тобының бағалауынша барлық активтердің салыстырмалы құнын көрсетеді, оны орташа инвестор үшін бенчмарк ретінде қарастыруға болады. Бірнеше авторлар 1960 жылдан бері әлемдік нарық портфелінің құрамын анықтау үшін деректер жинады. Нарықтық портфельдің кірісі 1960 жылдан 2017 жылға дейін 11,2% стандартты ауытқумен 4,43% жинақталған нақты кіріс көрсетті. 1960 жылдан 1979 жылға дейінгі инфляциялық кезеңде GMP-ның жинақталған нақты кірісі 3,24% құрады, ал 1980 жылдан 2017 жылға дейінгі дефляциялық кезеңде бұл көрсеткіш 6,01% болды. Орташа инвестор үшін сыйақы тәуекелсіз ставкадан 3,39 пайыздық тармаққа артық жинақталған кіріс құрайды.