Кіріспе
Мұсылман ғалымы (974–1058) Әли ибн Мұхаммед ибн Хабиб (علي إبن محمد إبن حبيب; шамамен 974–1058), көбінесе әл-Мауарди (الماوردي) деген атпен танымал, суннит ғалымы, шафии мазхабының заңгері, заң теориясының маманы, хадис білгірі, дінтанушы, әлеуметтанушы және саяси ғылымдар сарапшысы. Ол өз заманының көрнекті ғалымы болып есептеледі және көптеген мәселелер бойынша еңбектер жазды, олардың ішінде: Құранды түсіндіру, дін, үкімет, қоғамдық және конституциялық құқық, тіл, этика және көркем әдебиет.
Ali ibn Muhammad ibn Habib (علي إبن محمد إبن حبيب; c. 974–1058), commonly known by the nisba al Mawardi (الماوردي), was a Sunni polymath and a Shafi'i jurist, legal theoretician, muhaddith, theologian, sociologist and an expert in political science. He is considered to be an eminent scholar of his time who wrote on numerous subjects, including Qur'anic interpretations, religion, government, public and constitutional law, language, ethics and belles letters.
Атауы
Гүл суын сатқан адамның ұлы болғандықтан, "маа" (су) және "Варда" (гүл) сөздері бірігіп "Әл Мауарди" есімін құрайды. "Әл Мауарди" атағы оған еңбегімен, шешендігімен және пікірсайыстарда, талқылауларда және сөз өнеріндегі зор талдау қабілеттері үшін берілді. Ол сондай-ақ, кездесетін түрлі жағдайларды мұқият бағалауға құлшынды.
Саяси ахуал
Әл-Мауарди ислам білімінің және мәдениетінің алтын ғасырында, атап айтқанда, Аббасид халифатының құлдырау кезінде өмір сүрді. Әл-Мауарди заманындағы саяси және әлеуметтік ахуал Бағдадтағы орталық биліктің құлдырау және әлсіреу кезеңін көрсетті, билік жүйесін әлсіретіп, 656 жылы хижра бойынша Аббасид әулетінің құлауына әкелді. Бағдад ислам өркениетінің орталығы және қалыптасу кезеңіндегі ислам мемлекетінің негізгі тірегі болғаны мәлім. Ислам өркениетінің дамуын Бағдад басшылары жетекшілік етті. Олар ислам территориясының барлығына билік пен ықпал ететін мемлекет ретінде де танылды. Бірақ уақыт өте келе, бұл жарқындық басқа аймақтарға көшті. Әл-Мауарди дүниеге келген кезде Аббасид әулеті қиын жағдайға тап болды. Дағдарыстың ерекшелігі – әлеуметтік және саяси ыдыраудың біртіндеп нашарлауы болды. Аббасид билігінен бөлініп, оның бақылауынан тыс өздерінің шағын мемлекеттерін құрған бірнеше әулеттердің пайда болуы осының айқын мысалы еді. Дегенмен, Аббасид әулетінің саяси ықпалы төмендесе де, оның билігі кезінде саяси, философиялық және ғылыми жетістіктер жалғасты. Осы кезеңде Әл-Мауарди, Әл-Фараби, Әл-Газали сияқты белгілі тұлғалар пайда болды. Бұл саяси лидерлердің ақпарат алуға деген ұлы қызығушылығының нәтижесі болды, бірақ бұл дәлелсіз мәлімдеме.
Білім
Бағдад өркениет, білім және ғылым орталығы болған кезде әл-Мауарди онда білімін жетілдірді. Серіктерімен бірге ол өте ерте жасынан діни ғылымдарды, әсіресе хадис тануды зерттеуге кірісті. Оның алғашқы оқу жылдары туралы деректерге сәйкес, әл-Мауарди туған жері Басра аймағында білім алған. Ол көптеген белгілі хадис ғалымдарынан хадис саласында тәлім алды. Оның шәкірті әл-Хатиб әл-Бағдади әл-Мауардидің хадистерді жақсы жатқа айтатынын, сенімді және адал екенін куәландырды. Әл-Мауарди Бағдадқа көшіп, Дарб аз-Зафараниде қоныстанғанға дейін білімін толықтыру үшін ауылынан кетті. Сол жерде ол хадис және фиқһты оқыды және әйгілі Әбу Хамид әл-Исфараинидің халақасына (оқу үйірмесіне) қосылды. Бағдадтағы білімін аяқтағаннан кейін әл-Мауарди білімін тарату және пайдалану үшін түрлі аймақтарға сапарлады. Ол біраз уақыт саяхаттағаннан кейін, алған мол білімін бөлісу үшін Бағдадқа қайтып келді.