Кіріспе
Адамның руханилығына тұқым қуалаушылықтың әсер ететінін ұсынатын гипотеза. Құдай гені гипотезасы адамның руханилығына тұқым қуалаушылықтың әсер ететінін және ВМАТ2 деп аталатын белгілі бір ген адамды рухани немесе мистикалық тәжірибелерге бейімдейтінін жобалайды. Бұл идеяны генетик Дин Хамер 2004 жылы жарық көрген "Құдай гені: Сенімнің біздің гендерімізге қалай енгені" атты кітабында ұсынған. Құдай гені гипотезасы мінез-құлық генетикасы, нейробиология және психология салаларындағы зерттеулердің жиынтығына негізделген. Гипотезаның басты аргументтері: (1) руханилық психометриялық өлшемдер арқылы сандық түрде бағалануы мүмкін; (2) руханилыққа бейімділік ішінара тұқым қуалайды; (3) осы тұқым қуалаудың бір бөлігі ВМАТ2 генімен байланысты; (4) бұл ген моноамин деңгейін өзгерту арқылы әрекет етеді; және (5) руханилық жеке тұлғаға туа біткен оң көзқарас сезімін сыйлап, эволюциялық артықшылықты қамтамасыз етеді.
The God gene hypothesis proposes that human spirituality is influenced by heredity and that a specific gene, called vesicular monoamine transporter 2 (VMAT2), predisposes humans towards spiritual or mystic experiences. The idea has been proposed by geneticist Dean Hamer in the 2004 book called The God Gene: How Faith is Hardwired into our Genes. The God gene hypothesis is based on a combination of behavioral genetic, neurobiological and psychological studies. The major arguments of the hypothesis are: (1) spirituality can be quantified by psychometric measurements; (2) the underlying tendency to spirituality is partially heritable; (3) part of this heritability can be attributed to the gene VMAT2; (4) this gene acts by altering monoamine levels; and (5) spirituality provides an evolutionary advantage by providing individuals with an innate sense of optimism.
Ұсыныс
Құдай гені гипотезасына сәйкес, руханилықтың генетикалық компоненті бар, оның ішінде (VMAT2) мистикалық тәжірибелерге байланысты сезімдерге, соның ішінде Құдайдың болуы мен үлкен ғаламмен байланысты сезімдерге әсер ету арқылы бір компонентті қамтиды. Зерттеу психолог Роберт Клонинджер әзірлеген өзін-өзі асырып тастау шкаласын қолданады, руханилықты өлшеу үшін үш субшкала қолданылады: "өзін-өзі ұмыту" (мысалы, оқу сияқты бір қызметке толығымен бойлауға бейімділік); "трансперсоналды идентификация" (үлкен ғаламмен байланысқандық сезім); және "мистицизм" (ESP сияқты дәлелденбеген нәрселерге сенуге ашықтық). Клонинджердің пікірінше, бұл өлшемдер адамның рухани болуға бейімділігін өлшеудің (қамтамасыз етудің) қолайлы тәсілі болып табылады. Өзін-өзі асырып тастау көрсеткіші Линдон Ивс және Николас Мартин жүргізген классикалық егіздер зерттеулерінде мұрагерлік екені көрсетілді. Олардың жұмысы өзін-өзі асырып тастаудағы өзгерістің шамамен 40% гендерге байланысты екенін көрсетті. Керісінше, нақты діни сенімдердің (мысалы, белгілі бір құдайға сену) генетикалық негізі жоқ екені анықталды және олардың орнына мәдени бірліктер немесе мемдер болып табылады. Бір-біріне ұқсас, бірақ бөлек тәрбиеленген егіздерді зерттеуде де ұқсас қорытындылар жасалды. Өзін-өзі асырып тастауға қатысы бар нақты гендерді анықтау үшін Хамер 1000-нан астам адамның ДНК және жеке тұлғалық деректерін талдады және бір ерекше локус, VMAT2, маңызды корреляцияға ие екенін анықтады. VMAT2 мидағы серотонин, допамин және норадреналин химиялық заттарының деңгейін реттеуде маңызды рөл атқаратын везикулярлық моноамин транспортерін кодтайды. Бұл моноамин берілістері мистикалық сенімдермен байланысты мидың қызметін реттеуде маңызды рөл атқарады деп болжанады. Хамер өзін-өзі асырып тастаудың адам баласына өлімнің сөзсіздігіне қарамастан, өмір сүруге және көбейуге ниеттілік беретін оптимизмнің туа біткен сезімін беру арқылы эволюциялық артықшылықты қамтамасыз етуі мүмкін деген гипотезаны ұсынды, сондай-ақ денсаулықты жақсартуға және аурулардан жазылуға көмектеседі.
Ғылыми жауап
Мида ВМАТ2 ақуыздары синаптық көпіршіктерде орналасқан. VMAT2 моноамин нейротрансмиттерлерін моноамин нейрондарының цитозолынан көпіршіктерге тасымалдайды. Даму биологы және ғылым блогері ПЗ Майерс: "Бұл сорғы. Ми қызметі кезінде экспортталатын нейротрансмиттерді жинауға жауапты өте кішкентай сорғы. Иә, маңызды, тіпті діни ойлау сияқты жоғары деңгейдегі процестерде де белсенді және қажет болуы мүмкін. Бірақ бұл "құдай гені" емес". Танымал ғылым жазушысы Карл Циммер VMAT2 генін өзіндік трансценденция бағаларының айырмашылығының бір пайызынан да аз бөлігін құрайтын ген ретінде сипаттайды. Циммердің сөзіне қарағанда, бұл "жасыл" партияға жататындықтан бастап, ЭСП-ге сенуге дейін кез келген нәрсені білдіруі мүмкін. Циммер сондай-ақ, Құдай гені теориясы жарияланбаған, қайталанбаған бір ғана зерттеуге негізделгенін атап көрсетеді. Дегенмен, Хамер VMAT2 табысының маңыздылығының барлық рухани немесе діни сезімдерді түсіндіруде емес, егер маңызды болса, бір нейробиологиялық жолға бағыт көрсетуде екенін айтады. Қазіргі уақытта деутерабеназин, тетрабеназин және вальбеназин сияқты бірнеше VMAT2 ингибиторлары дәрі ретінде сатылуда. Құдай гені туралы сұраққа тәжірибелік зерттеулер арқылы жауап беруге болады.
Діни жауап
Джон Полкингорн, теориялық физик және англикандық дін қызметкері, Корольдік қоғамның мүшесі және Ливерпуль соборындағы канондық теолог, британдық ұлттық күнделікті газет The Daily Telegraph Хамердің теориясы бойынша оның пікірін сұрады. Ол былай деп жауап берді: "Құдай гендері деген идея менің жеке теологиялық нанымдарыммен келіспейді. Сенімді генетикалық жанданудың ең төменгі ортақ бөлігіне дейін төмендетуге болмайды. Бұл редукционистік ойлаудың шешімсіздігін көрсетеді." Оксфорд университетінің Мэнсфилд колледжінің капелланы және теология ғылымының профессоры Уолтер Хьюстон газетке былай деді: "Діни сенім тек адамның конституциясына ғана байланысты емес, ол қоғамға, дәстүрге, мінезге – барлығына байланысты. Осының бәрін істей алатын геннің болуы маған өте күмәнді көрінеді." Хамер мұндай геннің болуы жеке Құдайдың бар екендігімен қайшы емес екенін айтты: "Діни сенушілер Құдай гендерінің бар екенін жаратушының шеберлігінің тағы бір белгісі деп қарастыра алады – адамдарға құдайлық күшті тануға және қабылдауға көмектесетін даналықтық жол."