Кіріспе

Виктория Крестінің иегері, Томас Керри "Дайвер" Деррик (20 наурыз 1914 – 24 мамыр 1945) – австралиялық сарбаз және Виктория Крестінің иегері, британ және Достастық қарулы күштерінің мүшелеріне "жаудың қарсы тұруында" көрсетілген батылдығы үшін берілетін ең жоғары награда. 1943 жылдың қарашасында, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Деррик Жаңа Гвинеядағы Саттельбергтегі қатты қорғалған жапондық позицияға шабуыл жасағаны үшін Виктория Крестімен марапатталды. Ол қатысу кезінде қарқынды атыс астында жартасқа өрлеп, жеті пулеметтік бекетті үнсіздікке мәжбүр етті, содан кейін взводымен бірге тағы үш бекетті жойды. Оңтүстік Австралиядағы Аделаида қаласының Мединди елді мекенінде туған Деррик он төрт жасында мектепті тастап, нан пісіретін орында жұмыс істеді. Ұлы депрессия күшейген кезде жұмысынан айырылып, Берриге көшіп, 1939 жылы үйленгенге дейін жеміс шаруашылығында жұмыс істеді. 1941 жылдың шілдесінде Деррик Екінші Австралия Империялық күштеріне, 2/48-ші батальонға қосылды. Ол Таяу Шығысқа жіберілді, онда Тобрукты қоршауға қатысып, Әскери медальға ұсынылып, капрал шеніне көтерілді. Кейін Эль-Аламейнде Деррик үш неміс пулеметтік бекетін жойғаны, екі танкты қиратқаны және жүз тұтқынды қолға түсіргені үшін "Ерекше көзге түрілген қызметі үшін" медалімен марапатталды. 1943 жылдың ақпанында Деррик батальонымен Австралияға оралды, содан кейін Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты театрына ауысты, онда ол Лэйді басып алу шайқасына қатысты. Келесі ақпанда Австралияға оралғаннан кейін, ол офицерлік курсанттарды даярлау бөліміне жіберілді және 1944 жылдың қарашасында лейтенант болып тағайындалды. 1945 жылдың сәуірінде оның батальоны Тынық мұхитындағы Моротай аралына жіберілді, ол Филиппинге одақтас әскерлердің шабуылына жиналатын орын болды. Келесі айда Таракан аралындағы Фреда төбесіндегі шайқаста Деррик жапон пулеметінен бес оққа қанаудан зардап шекті. 1945 жылдың 24 мамырында алған жарақатынан көз жұмды.

Ерте өмір

Деррик 1914 жылы 20 наурызда Оңтүстік Австралияның Мединди қаласындағы МакБрайд аналар ауруханасында Ирландиядан келген жұмысшы Дэвид Деррик пен оның австралиялық әйелі Аданың (туған аты Уиткомб) отбасында дүниеге келді. Дерриктер кедей болғандықтан, Том көбінесе Штурт-стрит мемлекеттік мектебінде, кейіннен Ле-Февр түбегіндегі мектепке жалаң аяқ жүрді. 1928 жылы он төрт жасында Деррик мектепті тастап, нан пісіру залында жұмыс тапты. Осы уақытқа дейін ол спортқа, әсіресе крикетке, Австралиялық футболға, боксқа және жүзуге қызығушылық танытты; Порт өзенінде суға секіру оған "Суға түсуші" деген лақап ат берді. Ұлы депрессияның басталуымен Деррик нан пісіруші болып жұмыс істеу үшін велосипед жөндеу және газет сату сияқты кездейсоқ жұмыстармен күнкөрісін жасады. 1931 жылы экономикалық жағдай нашарлағанда Деррик нан пісіру цехындағы жұмысынан айырылып, достарымен бірге жұмыс іздеп, велосипедпен алысқа орналасқан Берри қаласына барды. Берриде жұмыс табу қиын болды, сондықтан Деррик екі досымен бірге бірнеше ай бойы Мюррей өзенінің жағалауындағы шатырда тұрды. Сол жылы жыл сайынғы Корольдік Аделаида көрмесі ашылғанда, Деррик бокс павильонына барып, Австралияның бұрынғы жеңіл салмақтағы чемпионымен үш раундқа тік тұруға бәс тікті. Екінші раундта құлағанына қарамастан, ол бірден аяғына тұрып, бәс жеңіп алды; қара көз бен бірнеше көкшіл іздердің құнына түсіп. 1931 жылдың соңында Деррик Берридің жанындағы Винкидегі жүзімдікте жеміс жинайтын жұмыс тапты. Кейіннен ол жақын маңдағы жеміс-жидек фермасында толық жұмыс істеуге кірісіп, онда тоғыз жыл бойы жұмыс істеді. 1939 жылы 24 маусымда Деррик Кларенс Вайолет "Берил" Леслиге үйленді – ол жеті жыл бұрын Аделаидадағы Санкт-Лоуренс католик шіркеуінде өткен биде кездескен "бірден-бір шынайы махаббаты". Ол 26-шы бригаданың 2/48-ші батальонына қарапайым сарбаз ретінде тағайындалды. Деррик алғашқы рет өзінің бөліміне Вейвилл көрме алаңында қосылды, содан кейін Вудсайдтағы негізгі дайындыққа қатысты. Деррик әскери өмірге бейімделді, бірақ тәртіпті қабылдау қиын болды. Қазан айында 2/48-ші батальон Аделаида көшелерімен Митчам теміржол станциясына дейін шеру жасады, содан кейін Таяу Шығысқа аттанды. Батальонның теңіздегі сапары 17 қарашаға дейін кейінге шегерілді, осы кезде бөлім кемеге мінді. Кеме Перт қаласында тоқтады, онда Деррик рұқсатсыз кетіп, көрікті жерлерді тамашалауға тырысқаны үшін кемеде қамалды. Көп ұзамай ол тағы да қиындыққа тап болды, осы оқиғаға байланысты оны келекелеген басқа сарбазды ұрып соққаны үшін айыппұл төледі.

Солтүстік Африка

Палестинаға келгеннен кейін 2/48-ші батальон Эль-Кантарада тіктеп, шөлдегі соғысқа жаттығуды бастады. Демалыс үшін батальон спорттық жарыстар ұйымдастырды, ал Деррик көбінесе кросс-контри жарыстарында жеңіске жеткенімен және нәтижелерді тіркеу кітабын жасағанымен танылды. 1941 жылдың наурыз айында бөлім теміржолмен және жүк көлігімен Александрияға, Мысырға, содан кейін Солтүстік Африка жағалауымен Ливиядағы Киренаикаға, 9-шы Австралиялық дивизияға қосылуға барды. Бұл туралы 1943 жылдың 18 ақпанында Лондон газетіне қосымша ретінде хабарланды. 28 шілдеде сержант болып тағайындалған Деррик 3 қазанда алты адамнан тұратын барлау тобын басқарды, бірнеше неміс пулемет позицияларын және бекіністерін табысты анықтады; бұл ақпарат алдағы Эль-Аламейннің екінші шайқасында маңызды болды. Эль-Аламейн шабуылы 23 қазанда басталды, оған 9-шы Австралиялық дивизия қатысты. Он екі күннен кейін 2/48-ші батальон Эль-Аламейннен шығып, Палестинадағы Газаға оралды. Австралияның Саттлбергке шабуылы қарашаның ортасында басталды, жапондықтар баяу жерден шегініп, тік беткейлерге қарай қайта тартылды. Екі тарап та ауыр қатысуларға ұшырады, ал 20 қарашада Деррикке – алдыңғы айда роталық сержант-майоры болған – Б ротасының 11-ші взводына қолбасшылық берілді, өйткені бөлім «басшыларының барлығынан басқа біреуін жоғалтқан». 22 қарашаға қарай 2/23-ші және 2/48-ші батальондар Саттлбергтің оңтүстік беткейіне жетіп, шамамен шыңнан позиция ұстады. Жер сілкінісі жалғыз жолды жапқандықтан, соңғы шабуылды жаяу әскерлер ғана жүргізді, қолдау танктарысыз. 24 қарашада 2/48-ші батальонның B ротасына жартасқа орналасқан жапондықтардың мықты позицияларын айналып өтуге бұйырылды, содан кейін Саттлберг қаласынан нысанаға шабуыл жасау керек болды. Жер бедерінің ерекшелігіне байланысты, жалғыз мүмкін жол – жартастың астындағы, кунай шөбімен жабылған беткеймен көтерілу болатын. Екі сағат бойы австралиялықтар нысанаға жету үшін бірнеше рет беткейге көтерілуге тырысты, бірақ әр жолы қарсылас тараптан қатты пулемет атысы мен граната шабуылдарына тап болды. Күн батқанда, нысанаға жету немесе тіпті алған жерді ұстап тұру мүмкін емес сияқты көрінді, және ротаға кері шегінуге бұйрық берілді. Жауап ретінде Деррик рота командиріне: «Командирге ренжіңіз. Маған тағы 20 минут беріңіз, сонда біз осы жерді аламыз. Мен тұтқындалып, шыға алмаймын десіңіз» деді. Өз взводымен алға жылжыған Деррик, жапондықтардың шабуылды тоқтатып тұрған постына шабуыл жасады. Ол позицияны гранаталармен жойды және екінші бөлімін оң жаққа бұйырды. Көп ұзамай жапондықтардың алты постынан пулеметтен және гранатадан қатты атыс жасалды. Қатты атыс астында жартасқа көтеріліп, бір қолымен ұстап тұрған Деррик, екінші қолымен «баскетболдан гол соғушы сияқты» қару-жарақ орнына гранаталар лақтырды. Жапониялықтардың көз алдында жартастан жоғары көтеріліп, Деррик гранаталармен шабуылдауды жалғастырды. Жиырма минут ішінде ол шыңға жетіп, жеті бекетті тазалады, ал жапондық қорғаушылар өздерінің позицияларынан Саттлберг қаласына қашып кетті. Содан кейін Деррик өз взводына оралды, онда ол бірінші және үшінші бөлімдерін аймақта қалған үш пулемет бекетіне шабуыл жасауға дайындады. Посттарға шабуыл жасаған Деррик төрт рет жеке алға асылып, шамамен 300 метр қашықтықтағы қашықтықта гранаталарын лақтырды, нәтижесінде барлығы үнсіздікке көшті. Дерриктің взводы сол түні өз позициясын ұстады, ал келесі күні таңертең 2/48-ші батальон Саттлбергті қарсылықсыз алды. Батальон командирі Дерриктің қалаға жеке Австралия туын көтеруін талап етті; ол 1943 жылдың 25 қарашасында сағат 10:00-де көтерілді. Саттлбергке соңғы шабуыл 2/48-ші батальонда «Деррик шоуы» деп аталды. Ол 9-шы дивизияда танымал болғанымен, бұл іс-әрекет оны көпшіліктің назарына түсірді.

Соғыстағы қызмет

2/48-ші батальон 1943 жылдың желтоқсан айының соңына дейін Саттельбергте тұрды, содан кейін қайта жинақталу үшін жағалауға қайтып келді. Рождество алдында Деррик күнделігіне келесі күні өзінің "шетелдегі төртінші Рождествосы" екенін және "келесі Рождествоны қайда өткізсем де, тек тірі қалсам болды" деп жазды. 1944 жылдың 7 ақпанында батальон Финшхафеннен Австралияға кемемен аттанды және Брисбенде жағаға түсті.

Мұра

Том Дерриктің қазасына байланысты көңіл көтерілді. Оның жесірі Берил оның өлімін естігенде қайғыдан мүңкіп, құлап кетті; Армияның көптеген өкілдері күйінішті, ал бір сарбаз "түгел соғыс тоқтағандай" сезімде екенін айтты. 30 мамырда Дерриктің қазасы ресми түрде жарияланғанда, Таракандағы көптеген австралиялықтар жаңалықты естіп, ол жеңіл автоматтарынан немесе найзамен жақыннан өлтірілген деген қауесет тарады. Жапондық күштер Дерриктің қазасын біліп, оны насихат мақсатында пайдалануға тырысты. Олар "Таракандағы одақтас күштерінің бас қолбасшысы, генерал-лейтенант Террик Синкинің қазасына қайғырамыз" деп басталатын және кейіннен "Бас қолбасшыңыздың қазасына қалай қарайсыз?" деген сұрақ қойылған жарнама парақшасын басып шығарды. Бұл парақша аз ғана австралиялық сарбаздарға жетті және оларға көп әсер етпеді. "Токио Роуз" да "Терик" қазасы туралы келекелеулер таратты. Дерриктің беделі қазасынан кейін де артып, көптеген австралиялық сарбаздар онымен болған кез келген байланысты, тіпті ең кішкентайын да еске алды. Көптеген австралиялықтар үшін ол "ANZAC рухының" символы болды және ол Екінші дүниежүзілік соғыстағы ең танымал австралиялық сарбаз болып қала береді. Тарихшы Майкл МакКернан кейінірек Дерриктің соғыстағы қызметі үшін "Эль-Аламейнде, Саттельбергте және енді Тараканда VC және екі таяқшаға лайық болғанын" айтты. 2004 жылы телеарнада сұхбат беру кезінде Австралия қорғаныс күштерінің сол кездегі бастығы, генерал Питер Косгроувтан "Барлық уақыттағы ең жақсы сарбаз кім?" деп сұрады. Ұзақ үнсіздіктен кейін ол: "Diver Derrick" деп жауап берді. Бұл пікірді генерал сэр Фрэнсис Хассетт та қолдады. Хассетт – II корпус штабында Финшхафенде лейтенант полковник болып қызмет еткен: Деррик жеке қасиеттерімен де ерекшеленеді. Ол сезімтал және ойлы адам болды. Білімі шектеулі болса да, ол "күшті және логикалық дебатшы, білімге шөлдеген" еді. Деррик күнделік жазып, өлең шығарды, көбелектер жинады және әскери қызметте жүргенде әйеліне жиі хат жазды. Тарихшы Питер Стэнли Дерриктің көшбасшылық қабілеттерін Эдвард "Weary" Dunlop, Ralph Honner және Roden Cutler қабілеттерімен салыстырды. 1947 жылдың 7 мамырында Берил Деррик Аделаидадағы Үкімет үйінде өткен салтанатты рәсімге қатысты, онда Оңтүстік Австралияның губернаторы генерал-лейтенант сэр Чарльз Норри оның күйеуінің Виктория кресі мен Ерекше қызмет медалін табыс етті. Сэр Айвор Хеле салған портретпен бірге. 1995 жылы оның құрметіне Гланвиллдегі Карлайл көшесіндегі қоғамдық саябаққа Деррик еске алу орны деп ат қойылды, ал оның VC туралы ақпарат сол жердегі тақтада көрсетілген. 2008 жылдың маусым айында Порт өзенінің үстінен салынған жаңа көпір Порт өзені экспрес жолында қоғамдық науқаннан кейін Том "Diver" Деррик көпірі деп аталды.