Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оэйраш (ɔˈɐjɾɐʃ) – Португалияның материктік бөлігіндегі Португалия Ривьерасында орналасқан Лиссабон қалалық агломерациясының батыс бөлігіндегі қала және муниципалитет. Муниципалитет Лиссабонның қалалық жиынтығының бір бөлігі болып табылады, ал Оэйраш қаласы Лиссабон орталығынан шамамен 16 км қашықтықта жатыр. 2011 жылғы халық санағы бойынша, 172 120 адам 45,88 км² аумақта тұрады, бұл муниципалитетті Португалиядағы халық тығыздығы бойынша бесінші орынға қояды. Оэйраш – Португалия мен Еуропаның ең дамыған муниципалитеттерінің бірі, маңызды экономикалық орталық. Елдегі жан басына шаққандағы ЖІӨ ең жоғары, сондай-ақ сатып алу қабілеті бойынша екінші орында (Лиссабоннан кейін) және салық жинау көрсеткіштері бойынша да екінші орында тұр. Бұл экономикалық көрсеткіштер тұрғындардың білім деңгейін де көрсетеді, себебі Оэйраш – елдегі жоғары білім алған халықтың ең көп шоғырланған муниципалитеті, олардың кәсіпкерлік қабілеттері және Оэйраш қоғамының жалпы экономикалық либералды көзқарастары. Бұдан өзге, Лиссабон аймағындағы жұмыссыздық деңгейі осы қалада ең төмен.
Oeiras (ɔˈɐjɾɐʃ) is a town and municipality in the western part of Lisbon metropolitan area, located within the Portuguese Riviera, in continental Portugal. The municipality is part of the urban agglomeration of Lisbon and the town of Oeiras is about 16 km from Lisbon downtown. The population in 2011 was 172,120 living in an area of 45.88 km2, making the municipality the fifth most densely populated in Portugal. Oeiras is an important economic hub, being one of the most highly developed municipalities of Portugal and Europe. It has the highest GDP per capita in the country, being also the second highest ranking municipality (immediately after Lisbon) in terms of purchasing power as well as the second highest ranking in the country as far as tax collection is concerned. These economic indicators also reflect the education level of its inhabitants, as Oeiras is the municipality with the highest concentration of population by tertiary education attainment in the country, their entrepreneurial prowess and the economically liberal mindset of Oeiras' society in general. It also has the lowest unemployment rate in the Lisbon area.
Тарих
Бұл аймақтың қоңыл климаты, суға қолжетімділігі, топырағының сапасы және Тагус өзенінің сағасындағы географиялық артықшылықты орналасуы осы аймаққа ерте қоныстануды тартты. Ішкі аймақтың тіктеп тұрған төбелері егін шаруашылығына жағдай жасады және аймақ шегінде бірнеше шағын ауылшаруашылық кастроларын орналастыруға мүмкіндік берді, мысалы, Лейсея кастросы (1963 жылы жалпыға пайдалы мүлік ретінде тіркелген). Бұл археологиялық орын халколит дәуірінде дамыған ерте қоныстар мен қорғаныс құрылымдарының куәсі, бірақ Палеолит кезеңінің Gruta da Ponte da Laje сияқты лагерьлері одан да ертерек қоныстардың белгісін көрсетеді. Иберия түбегіндегі римдіктердің қоныстануының іздері муниципалитет аумағында көптеген жерлерде көрініс береді, оның ішінде мозаикалар, әсіресе Руа дас Алкассимас бойында, және римдік көпір. Кейінірек болған арабтардың жаулап алуы аймақта бірнеше топонимдерді қалдырды, соның ішінде араб/мавр жер аттары, мысалы, Alcássimas, Algés, Alpendroado және Quinta da Moura.
The mild climate, access to water, quality of its soils and geographically advantageous location at the mouth of the Tagus River attracted early settlement to this region. The rugged hilltops of the interior conditioned cultivation and allowed the settlement of several small agricultural castros within the region's limits, such as Castro of Leceia (which was classified in 1963 as a property of public interest). This archaeological site is a witness to the early settlements and defensive structures that developed during the Chalcolithic period, although Paleolithic camps such as Gruta da Ponte da Laje are indicative of earlier settlements. Remnants of the Roman occupation of the Iberian peninsula are evident in many places throughout the municipality, including mosaics, specifically along the Rua das Alcássimas, and a Roman bridge. The later Arab conquest left behind several toponymic markers, including Arab/Moorish place names such as Alcássimas, Algés, Alpendroado and Quinta da Moura.
Патшалық дәуірі
Оейрас поселенісі 1208 жылға дейін жетеді, осы кезде аймақ Португалия Корольдігінің солтүстік жерлерінен келген, Реконкиста процесінде (8-шы ғасырдан бері мұсылман басқыншылары басып алған ежелгі Визиготтар патшалығының аумағын қайта басып алу) жылы ауыл шаруашылығы жерлеріне оңтүстікке көшіп келген христиандар тарапынан жайылды. Ашылыстар дәуірінің басында Оейрас Лиссабонның өнеркәсіптік және сауда қоймасына айналды. Сондықтан Баркаренадағы ұнтақ фабрикасының (Fábrica da Pólvora) дамуы, Пасу-де-Аркуштағы агломерация және кальций оксиді пештерімен қатар, Шығыс португалдық иеліктердің кеңеюіне маңызды үлес қосты. Бұл салалар Лиссабонның оңтүстік жағалауын қоршаған және 16-18 ғасырларда Тежу эстуариясындағы кеме жүруін бақылаған теңіз қорғаныс желісі бойындағы бірнеше бекіністердің салынуымен қолдауға және қорғауға ие болды. Бұл периметрге Сан-Лоуренсу-да-Кабеса-Сека форты (Бужиу маяғы немесе мұнарасы деп те аталады), Тагус өзенінің ортасындағы кішкентай аралдан көтеріліп, сондай-ақ Ренессанс әскери архитектурасының мысалы болған Сан-Жулиан-да-Барра форты кірді. Муниципалитет 1759 жылы Маркиз де Помбал құрды, бұл аудан король Иосиф I тарапынан 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісінен кейін Лиссабонның тарихи орталығын (Байша) қайта құрудағы күш-жігері үшін министріне сыйлық ретінде берілді. 1759 жылдың 7 маусымында жарияланған патша жарлығы Оейрас жерлеріне билікті корольдің адал министріне берді, ол Оейрас графы атанды. Бір айдан кейін шағын ауыл қала мәртебесіне көтеріліп, 1759 жылдың 13 маусымында муниципалдық мәртебеге ие болды. Оейрас бұрын қоныстанған болғанымен, Иосиф I билік еткен кезеңде патшаның министрінің ықпалымен, инновацияларды қолдаған және жергілікті экономикалық белсенділікті демеуші болған экономикалық және әлеуметтік даму гүлдене бастады. 1770 жылы Оейрасте алғашқы ауыл шаруашылығы және өнеркәсіптік жәрмеңкесі құрылды, бұл бірегей ұлттық оқиға болды және балық аулауға арналған паналарын, жаңа кеден үйін және зауытты құруға да үлес қосты. Басты дамудың бірі - Помбал маркизінің саяжайының құрылысы, ол бүгінде бақ, сарай және шарап погребі, амбар және басқа да ғимараттар сияқты ауыл шаруашылығына қатысты құрылыстармен бірге бастапқы түрінде сақталған, қазірде биоғылымдарға жауапты ұлттық институттарға иелік етеді. 1894 жылы муниципалитет таратылды, бірақ төрт жылдан кейін 1898 жылдың 13 қаңтарында қайта құрылды. Ол Каркавелустысыз қайта құрылды, ол Кашкайшқа қосылды, сонымен бірге Бенфика азаматтық приходының құрамына кірді. 17-шы ғасырдың соңы мен 18-шы ғасырдың басында Лиссабонның өсіп келе жатқан нарығын қамтамасыз еткен ауыл шаруашылығы өндірісін, негізінен дәнді дақылдар мен жүзімдіктерді дамыту үшін бірнеше саяжайлар мен сарайлар салына бастады. Алайда, бұл белсенділік 19-шы ғасырда төмендеді және 1889 жылы ашылған Лиссабон-Кашкайш темір жолының арқасында жаңа өнеркәсіппен алмастырылды. Муниципалитетте ірі зауыттар орналаса бастады, олардың ішінде Fábrica do Papel, Fundição de Oeiras, Lusalite және Fermentos Holandeses бар.
The settlement of Oeiras dates back to 1208, when the area was colonized by Christians arrived from northern lands of the Kingdom of Portugal who were moving south into warmer agricultural lands during the process of Reconquista (reconquest of ancient Visigothic Kingdom’s territory occupied by Muslim invaders since the 8th century). At the beginning of the Age of Discoveries, Oeiras became the industrial and commercial warehouse of Lisbon. The development of the Gunpowder Factory (Fábrica da Pólvora) in Barcarena was therefore important in the expansion of the Portuguese dominions of the Orient, in addition to the aggregate extraction and calcium oxide furnaces in Paço de Arcos. These industries were supported and guarded by the construction of several fortifications along a maritime defensive line that ringed the southern coast to Lisbon and that controlled navigation in the Tagus estuary from the 16th to 18th centuries. This perimeter included the Fort of São Lourenço da Cabeça Seca (also known as the Lighthouse or Tower of Bugio), rising from a tiny islet in the middle of the Tagus River, as well as the Fort of São Julião da Barra, both examples of Renaissance military architecture. The municipality was founded in 1759 by the Marquis of Pombal on an area granted as a reward by King Joseph I to his minister for his efforts in rebuilding Lisbon's historical downtown (Baixa) after the 1755 Lisbon earthquake. A royal charter, dated 7 June 1759, gave jurisdiction over the lands within Oeiras to the King's loyal minister, who became the first Count of Oeiras. A month later, the small village was elevated to the status of town, and then gained municipal status on 13 June 1759. Although Oeiras had a history of earlier settlement, it was during the reign of Joseph I that economic and social development, conditioned by the influence of the King's Minister, who promoted innovation and supported local economic activities, began to flourish. In 1770, the first agricultural and industrial fair was established in Oeiras, representing a unique national event that also contributed to the creation of fishing shelters and a new customs house and factory, among other projects. One of the principal developments was the construction of the estate of the Marquess of Pombal, which today exists in its original form, with garden, palace and agricultural dependencies, such as the wine cellar, barn and other buildings, today housing the national institutions responsible for bio science. In 1894, the municipality was abolished, but it was reestablished four years later on 13 January 1898. It was reconstituted without Carcavelos, which was annexed to Cascais, while gaining the civil parish of Benfica. In the late 17th and early 18th centuries, several estates and palaces began to be constructed in order to explore agricultural production, principally cereals and vineyards, which supported the growing markets of Lisbon. However, this activity began to decline by the 19th century and was replaced by new industry, supported by the Lisbon Cascais railway link, first inaugurated in 1889. Large factories began to locate in the municipality, among them the Fábrica do Papel, the Fundição de Oeiras, a Lusalite and Fermentos Holandeses.
20 ғасыр
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында жағалаудағы демалыс мүмкіндіктерінің артуы Оэйрасты өзгертті, ол португал элитасы үшін ең басты жерге айналды. XX ғасырдың басында Оэйрастың көптеген жағажайларын жоғары әлеуметтік топтар басып алды, олар медициналық себептермен (ауа мен жағажай суларының емдік қасиеттеріне сеніп) муниципалитетке келіп-кетіп тұрды. Кейіннен 6-шы ұлттық тас жолдың (EN6) салынуы Лиссабонды Кашкаймен байланыстырып, жаңа саяхатшыларға аймақты зерттеуге мүмкіндік берді, нәтижесінде жаңа тұрғындардың көптеп келуі қалалық орталықтардың кеңеюіне және жағажайлардағы шалелер мен жазғы үйлердің пайда болуына әкелді. Сонымен қатар, экономикалық қызметтің Лиссабонда және оны қоршаған қалалық муниципалитеттерде шоғырлануы Оэйрастың ел астанасына тікелей қол жеткізуін қамтамасыз етті. 1940-50 жылдардан кейін муниципалитет қала маңы және тұрғын үйлер ауданы ретінде жұмыс істей бастады, жағалау бойындағы тұрғын үй құрылысының өсуіне ықпал етті. Бұл 1970-ші жылдары заңсыз қалалық қоныстардың, баспанасыздық пен кедейлік аудандарының пайда болуымен аяқталды. 1980 жылға дейін муниципалитет даму үшін әлдеқайда ірі қалалық орталыққа тәуелді болды. Алайда, 1980-ші жылдардың соңында Оэйрас ғылым, зерттеу, ақпараттық технологиялар және байланыс салаларына байланысты үшінші сектор қызметтеріне дамуын шоғырландыра отырып, Лиссабон агломерациясындағы жеке экономикалық орталыққа айнала бастады. 20-ғасырдың соңында муниципалитет жоғары тұрмыс деңгейімен танымал болды, Лиссабон маңындағы қала ретіндегі бейнесінен арылып, жаңа технологиялармен байланысты орталық ретінде маңызды рөл атқарды (Taguspark және LagoasPark сияқты түрлі технологиялық парктің құрылуымен) және қызмет көрсету салаларында. Тұрмыс деңгейінің жоғары болуы аймаққа бірнеше марапаттар алуға мүмкіндік берді, соның ішінде «Жұмыс істеуге ең жақсы муниципалитет» (Melhor Concelho para Trabalhar), «Үздік муниципалитет» (Município de excelência) сыйлығы, European Enterprise Award және ECOXXI сыйлығы.
In the late 19th and early 20th centuries, the growth of leisure activities along the coast transformed Oeiras, which became a privileged location for the Portuguese elite. By the beginning of the 20th century, many of the beaches in Oeiras were already occupied by the higher social classes, who travelled to the municipality for medical reasons (believing the air and beach waters were therapeutic). The construction of National Roadway 6 (EN6) would later link Lisboa to Cascais, permitting new travellers to experience the area, resulting in an influx of new residents that expanded the urban centres, giving rise to beach "chalets" and summer cottages. Simultaneously, the concentration of economic activities in Lisbon and surrounding urban municipalities meant that Oeiras had direct access to the capital. After 1940–50, the municipality began to function as a suburb and bedroom community, attracting more residential growth along the coast. This culminated in the 1970s with the appearance of illegal urban settlements, squatters and barrios. Until the 1980s, the municipality was dependent on the much larger urban centre for development. By the end of the 1980s, however, Oeiras began to constitute its own economic pole in the Lisbon metropolitan area, concentrating its development on tertiary activities linked to science, investigation, information technology and communications. At the end of the 20th century, the municipality became known for its high standard of living, leaving behind its image as a suburb of Lisbon and assuming an important position as a centre associated with new technologies (with the establishment of various technology parks, such as Taguspark and LagoasPark) and service industries. The elevated standard of living and work allowed the region to obtain several awards, including the Melhor Concelho para Trabalhar ('Best Municipality to Work'), Município de excelência ('Municipal Excellence' Award), European Enterprise Award and the ECOXXI Award.
Климат
Оейрастың климаты Жерорта теңізіне тән, ыстық, құрғақ жаздары және жұмсақ, ылғалды қыстары болады. Жауын-шашын мөлшері аз, ал температураның өзгеруі жақын орналасқан Лиссабон қаласына қарағанда біршама тегіс.
Oeiras has a Mediterranean climate with warm to hot, dry summers and mild, wet winters with less precipitation and slightly smoother variations in temperature than the nearby city of Lisbon.
Негізгі көрікті жерлер
Оейрас түрлі қызығушылық тудыратын орындарды ұсынады, олардың ішінде ерекше және тарихи құндылығы бар ескерткіштер, мысалы, Маркиз де Помбал сарайы және Кашиастағы Корольдік сарай (18 ғасырдан бастап, сәнді бақтармен қоршалған) және өнеркәсіптік тарихы бар орындар, мысалы, Баркарена оқ-дәрі фабрикасы ("Фабрика да Польвора де Баркарена") – демалыс және мәдени мақсаттар үшін пайдаланылатын, қайта жаңартылған қару-жарақ фабрикасы. Бос уақытты өткізуге арналған орындарға Жамор спорт кешені, Оейрас жағажайы (Алжес пен Оейрас және Сан-Жулиан-да-Барраны байланыстырады) және яхта порты, сондай-ақ басқа да жергілікті саябақтар мен жасыл аймақтар кіреді. Португалия ақындары мен жазушыларының мүсіндері орналасқан жасыл кеңістік – қазіргі заманғы "Поэттер паркі" (Parque dos Poetas) Оейрас символының бірі болып табылады. Көптеген бұрынғы қала орталықтары жаңадан қалпына келтірілді, олар ескерткіштерді және демалыс, мәдени, гастрономиялық және әлеуметтік шараларды өткізуге бағытталған туристік орындарды ұсынады (мысалы, Пасу-де-Аркуш қаласы).
Oeiras offers a range of points of interest, ranging from monuments of unique and historical value, such as the Palace of Marquês de Pombal and Palace of the Royal Estate in Caxias (that dates from the 18th century and surrounded by luxurious gardens) to sites with industrial history, like the Fábrica da Pólvora de Barcarena ('Barcarena Gunpowder Factory'), a reclaimed arms factory used for leisure and cultural purposes. Leisure facilities include the sports complex of Jamor, Oeiras' promenade (linking Algés and Oeiras e São Julião da Barra) and the yacht harbour, in addition to other local parks and green spaces. The modern Parque dos Poetas ('Poets' Park'), a green space with statues of Portuguese poets and writers, is also one of the ex libris of Oeiras. Many of the former town centres have been recovered, displaying monuments and tourist oriented venues for leisure, cultural, gastronomic and social events (for example the town of Paço de Arcos).
Спорт
Португалияның ерлер және әйелдер арасындағы ұлттық футбол кубоктарының финалдық матчтары дәстүрлі түрде Жамор кешеніндегі Estádio Nacional стадионында өтеді. Бұл орын Португалия ұлттық құрамасының жаттығу орталығының да орналасқан жері. Португалия ашық турнирі (бұрын Эсторил ашық деп аталған) 1990 жылдан 2014 жылға дейін Жамор спорт кешенінде өткен ATP және WTA теннис турнирі болды.
The final matches of the Portuguese men's and women's national football cups traditionally take place in the Estádio Nacional in the Jamor complex. It is also the location of the training centre for the Portugal national team. The Portugal Open (previously known as Estoril Open) was an ATP and WTA tennis tournament held in the sports complex of Jamor, from 1990 until 2014.
Көлік
A5 автожолы Оэйрас қаласынан өтеді, Каскаис пен Лиссабонға тас жол арқылы байланыс құрады. Бұл муниципалитет Каскаис желісімен қамтамасыз етілген, ол Лиссабоннан батысқа қарай Эсторил жағалауы бойымен жүретін қала маңы темір жол желісі. Муниципалитет аумағында Каскаис желісінде алты темір жол станциясы бар, соның ішінде қалалық орталыққа қызмет көрсететін Оэйрас станциясы да бар. Бұрын Oeiras қаласында Oeiras Parque сауда орталығын Paço de Arcosпен байланыстыратын SATUOeiras жеңілдетілген көлік жүйесі болған. Бұл желі 2004-2015 жылдар аралығында жұмыс істеді.
The A5 motorway passes through Oeiras, providing a highway connection to Cascais and Lisbon. The municipality is served by the Cascais Line, a suburban railway line the runs along the Estoril Coast west from Lisbon. There are six railway stations on the Cascais Line in the municipality, including Oeiras Station that serves the parish centre. Oeiras formerly contained the SATUOeiras people mover that connected Oeiras Parque Shopping Center with Paço de Arcos. The line operated between 2004 and 2015.