Кіріспе

Найзағайдың символы

Найзағай немесе найзағай жарқылы – бұл күркіреумен бірге келетін найзағайдың символдық бейнесі. Индоевропа мифологиясында найзағай «Аспан Әкесімен» теңестірілген; осы байланыс кейінірек гректердің Зевс бейнелерінде және Индра құдайының қолындағы ваджраның Ведалық сипаттамаларында да кездеседі. Ол, Гераклиттің «барлық нәрсенің бағытын басқаратын найзағай» деп сипатталған сөзінде айтылғандай, ғарыштық тәртіптің символы болған болуы мүмкін. Алғашқы қолданысында бұл сөз екі планеталық ғарыш денесінің жақын арақатынасының салдарынан туындаған құбылысты сипаттаған болуы мүмкін, Платонның «Тимей» еңбегінде айтқандай, немесе Виктор Клубтың пікірінше, метеорларды білдірген, бірақ қазіргі уақытта олай емес. Құдайлық көрініс ретінде найзағай тарих бойында күшті символ болып табылып, көптеген мифтерде кездеседі. Осы күшті байланысқа орай, найзағай әскери символизмде және электрдің семиотикалық бейнелерінде жиі қолданылады.

Күн күркірі

"Жарқал" немесе "көк тас" атаулары дәстүрлі түрде белемноидтардың қазбаланған ростраларына қолданылып келген. Бұл оқ пішіндес тастардың пайда болуы түсініксіз болғандықтан, найзағай соққан жерде пайда болатын тастар туралы мифологиялық түсініктер туындаған.

Қазіргі әлемде

Күн күркірі немесе шағын найзағай қазіргі әлемде маңызды символ ретінде сақталып келеді; ол заманауи геральдика мен әскери символикаға енген.

Иконографияда

Найзағай электр символы ретінде қолданылады. Австралиялық хард-рок тобы AC/DC-нің логотипінде найзағай пайдаланылады. Немец автокөлік өндірушісі Opel-дің логотипінде найзағай қолданылады. Сингапурдың Халықтық әрекет партиясының логотипінде де найзағай бейнеленген. Найзағайды басып кіргендер өздерінің таңбасы ретінде қолданады. Schutzstaffel, Ұлыбританиялық фашистер одағы және Болгария Ұлттық легиондары одағы (SBNL) сияқты көптеген фашистік ұйымдар тарихи тұрғысынан найзағайды өздерінің символы ретінде пайдаланған.

Көркем шығармаларда

DC Universe-де найзағай – Shazam, Flash, Lightning Lad, Lightning Lass, Black Lightning және Static киген костюмдердің кеудесінде (немесе бүкіл денесінде) бейнеленетін белгі. Marvel Universe-де найзағай – Electro, Quicksilver, Black Bolt, Speed Demon, Ms. Marvel киген костюмдердің торсындағы белгі, сондай-ақ суперқаһармандар тобының атауы. Найзағай Power Rangers франшизасының логотипінде қолданылады. Гарри Поттер франшизасында Гарридің маңдайындағы із найзағай пішіндес. Гарри Поттер логотипіндегі "P" әрпі де найзағай түрінде безендірілген. "Құдатай" романында "найзағаймен соққыға ұшыру" (colpo di fulmine) – әдемі әйелді көргенде баурап қалатын еркек туралы итальяндық тіркес (бірінші көріскенде ғашықтық сезім секілді). Романның басты кейіпкері осылай әсерге ұшырайды және соңында оған сыртқы түрімен әсер еткен әйелге үйленеді.