Кіріспе

Лейтенант-полковник сэр Джон Реджинальд Нобл Грэм, 3-ші баронет, (17 қыркүйек 1892 – 6 желтоқсан 1980) – британдық кәсіпкер, әскери шенеунік және Виктория кресінің иегері, британдық және Достас елдерінің қарулы күштеріне жаудың қарсы тұру кезінде көрсетілген батылдығы үшін берілетін ең жоғары награда. Ол 1917 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Самарра шабуылында машиналық бөлімге қолбасшылық еткен кездегі ең көрнекті батылдығы, сабырлылығы және тапқырлығы үшін марапатталды.

Ерте өмір

Грэм 1892 жылдың 17 қыркүйегінде Үндістанның Калькутта қаласында, 2-ші баронет сэр Фредерик Грэмнің үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Итон колледжінде және Кембридж университетінің Тринити колледжінде білім алды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай Грэм британ армиясына қосылды және 9-шы батальонға, Аргилл мен Сазерленд Хайлендгерлеріне (Принцесса Луизаның) жіберілді. 1916 жылы Мезопотамияға жіберілген 136-шы ротаның пулемет корпусына ауыстырылды. Самара шабуылы кезінде лейтенант Грэм 1917 жылдың 22 сәуір күні кешке Истабулат маңында 56-шы Пунджаби атқыштарымен (Шекаралық күш) бірлесіп жұмыс істейтін пулемет бөлімін басқарды. Сол түнгі іс-қимылы үшін Виктория кресімен марапатталды.

«Лейтенант Грэм өз қаруларын ашық жерде, өте қатты мылтық пен пулемет атысының астында алып жүрді, ал оның адамдары жарақаттанғанда, ол оқ-дәрі тасымалдауға көмектесті. Екі рет жараланған болса да, ол алға жылжу кезінде қаруларын бақылауда ұстап, қарсы шабуылға жиналған жауларға бір ғана қарумен дәл ату мүмкіндігін жасады. Бұл қаруды жаудың мылтығынан ату салдарынан істен шығарып, ол тағы да жараланды. Жаудың үдемелі шабуылы оны кері шегінуге мәжбүр етті, бірақ одан бұрын қаруын одан әрі бұзды, оны қолдануға жарамсыз етті. Содан кейін ол барлық оқ-дәрісі біткенше, «Льюис» пулеметін тиімді қолданды. Ол тағы да ауыр жарақат алып, қан жоғалтудан кейін шегінуге мәжбүр болды. Оның батылдығы мен қаруды шеберлікпен қолдануы бригаданың сол жақ флангына қауіп төндірген күшті қарсы шабуылды тоқтатты, осылайша өте қиын жағдайдың алдын алды.»

Кәсіпкерлік бастамалар және кейінгі өмір

Кейін Грэм Үндістанда әкесінің әкесінің әкесі Глазго қаласында құрған отбасылық фирмасы, «Уильям Грэм және Компания» филиалдарында жұмыс істеді. 1920 жылы Грэм, 1-ші баронет сэр Александр Спроттың қызы Рейчел Спротқа үйленді. Олардың бір ұлы болды (ол Сэр Джон Грэм, 4-ші баронет ретінде барондық атағын мұра етті) және Джок Уайкхэм Странг Стилге үйленген Лесли есімді қызы болды. Грэм 1936 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін барондыққа ие болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол уақытша подполковник шеніне ие болды және Шотландия әскерінің құрамында қызмет етті. 1946 жылғы Жаңа жылдық наградалар бойынша Британ империясы орденінің офицері болып тағайындалды және 1949 жылы Хакон VII патшаның Бостандық орденімен марапатталды. 1959 жылдан 1979 жылға дейін Грэм «Сардаға» орденінің Жасыл таяқ ұстаушысы болды және 1962 жылы Эдинбургтегі Сент-Джайлс соборында король Георг VI-ға арналған ескерткіштің ашылуы сияқты көптеген мемлекеттік шараларға қатысты. Ол 88 жасында Эдинбургте қайтыс болды. Ол Мортонхолл крематорийінде өртеліп, күлі шашылды. Леди Грэм 1984 жылы қайтыс болды.

Ескерткіштер

Грэхамның медальдары Стирлинг қамалындағы Аргилл және Сатерленд таушылары мұражайында отбасынан уақытша алынған күйде сақталады. Реджинальд Грэмнің естелік тасы оның батыл ерлігінің 100 жылдығына орай 2017 жылдың 22 сәуірінде Кардрос соғыс ескерткішінде ашылды. Ұлттық естелік саябағында оған арналған тағы бір естелік тас орнатылған, сондай-ақ шетелде туған барлық Виктория кресінің иелеріне арналған естелік тастар да бар.