Кліторомегалия: себептері, түрлері және диагностикасы
Clitoromegaly
Кліторомегалия – қалыптан тыс үлкейген қызылша безі. Туа пайда болады немесе гормоналды өзгерістер, гендерлік транзиция салдарынан дамуы мүмкін. Аз кездесетін жағдай.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Клитордың ерекше ірілігі Клитормегалия (немесе макроклитор) – клитордың қалыпты көлемнен тыс үлкейіп өсуі. Көбінесе туа біткен, ал кейде анаболикалық стероидтар, оның ішінде тестостерон қолдану сияқты дене өзгерту арқылы қасақана түрде үлкейтіледі. Бұл гендерлік транзиция процесінде де кездесуі мүмкін. Бұл, жыныстық қозбалыс кезінде байқалатын клитордың қалыпты үлкейюінен өзгеше.
Unusually large clitoris
Clitoromegaly (or macroclitoris) is an abnormal enlargement of the clitoris that is mostly congenital; it is otherwise acquired through deliberately induced clitoral enlargement e. g. body modification by use of anabolic steroids, including testosterone. It can happen as part of a gender transition. It is not the same as normal enlargement of the clitoris seen during sexual arousal.
Презентация
Жыныстық мүшелердің екіұштылығының дәрежесі көбінесе Прадер жіктелімі арқылы өлшенді, ол еркексіздендіру деңгейінің артуымен 1-ден: клиторегомалиясы бар әйел сыртқы жыныс мүшелерінен бастап 5-ке дейін: қалыпты еркек сыртқы жыныс мүшелеріне ұқсайтын псевдофалусқа дейін ауқымды.
Degree of genital ambiguity is commonly measured by the Prader classification, which ranges, in ascending order of masculinisation, from 1: female external genitalia with clitoromegaly through 5: pseudo phallus looking like normal male external genitalia.
Себептер
Клиторегалия – сирек кездесетін жағдай, ол туған кезде немесе өмір бойында кейін пайда болуы мүмкін. Туған кезде байқалса, себептерінің бірі туа біткен бүйрек үсті безі гиперплазиясы болуы мүмкін, себебі бұл жағдайда әйел ұрығының бүйрек үсті безі қосымша андрогендерді өндіреді және нәрестеде жыныс мүшелерінің анық емес дамуы байқалады – олар еркек те, әйел де емес. Жүктілік кезінде норетистерон қабылдаған әйелдерде ұрықтың еркелеуі жүреді, нәтижесінде клитор гипертрофиясына алып келеді; алайда, қазіргі кезде қауіпсіз прогестогендердің қолданылуына байланысты мұндай жағдай сирек кездеседі. Бұл Фрейзер синдромы деп аталатын аутосомдық рецессивті туа біткен аурудың салдарынан да болуы мүмкін. Алынған клиторегалияның басты себебі – ересек адамдардағы эндокриндік гормоналды тепе-теңдіктің бұзылуы, оның ішінде поликистоздық жұмыртқа безі синдромы (ПЖБС) және гипертекоз. Клитордың ірілеуіне жұмыртқалықтар мен басқа да эндокринді бездерге әсер ететін патологиялар да себеп болуы мүмкін. Осы патологиялардың қатарында қатерлі (мысалы, арренобластома) және нейрофиброматоздық ісіктер бар. Клиторлық кисталар да себеп болуы мүмкін. Кейде клиникалық немесе гормоналды себептер анықталмайды. Бұлшықеттердің өсуін, күшін және сыртқы түрін жақсарту үшін андрогендерді қолданатын әйел бодибилдерлер мен спортшыларда клитордың айқын ірілеуі және либидоның жоғарылауы байқалуы мүмкін. Тестостеронды терапиялық мақсатта қолданатын әйелдерде (либидоның төмендеуін емдеу, остеопороздың алдын алу, антидепрессанттар курсының бөлігі ретінде және т.б.) клитордың шамалы ірілеуі мүмкін, бірақ бұл жағдайларда қолданылатын дозалар әлдеқайда төмен. Гормоналды алмастыру терапиясының бөлігі ретінде тестостерон қабылдайтын трансгендер ерлер үшін клитордың еркелеуі қаланған нәтиже болуы мүмкін. Кейбіреулер осы жыныс мүшесін фаллорис немесе диклит деп атайды.
Clitoromegaly is a rare condition and can be either present by birth or acquired later in life. If present at birth, congenital adrenal hyperplasia can be one of the causes, since in this condition the adrenal gland of the female fetus produces additional androgens and the newborn baby has ambiguous genitalia which are not clearly male or female. In pregnant women who received norethisterone during pregnancy, masculinization of the fetus occurs, resulting in hypertrophy of the clitoris; however, this is rarely seen nowadays due to use of safer progestogens. It can also be caused by the autosomal recessive congenital disorder known as Fraser syndrome. In acquired clitoromegaly, the main cause is endocrine hormonal imbalance affecting the adult person, including polycystic ovarian syndrome (PCOS) and hyperthecosis. Acquired clitoromegaly may also be caused by pathologies affecting the ovaries and other endocrine glands. These pathologies may include virulent (such as arrhenoblastoma) and neurofibromatosic tumors. Another cause is clitoral cysts. Sometimes there may be no obvious clinical or hormonal reason. Female bodybuilders and athletes who use androgens, primarily to enhance muscular growth, strength and appearance, may also experience clearly evident enlargement of the clitoris and increases in libido. Women who use testosterone for therapeutic reasons (treating low libido, averting osteoporosis, as part of an anti depressant regimen, etc.) may experience some enlargement of the clitoris, although the dosages warranted for these conditions are much lower. For transgender men, taking testosterone as part of hormone replacement therapy, masculinization of the clitoris may be a desired effect. Some call their sexual organ a phalloris or a dicklit.
Анатомия
Роберт Лату Дикинсонның 1949 жылғы «Адам жынысы анатомиясының атласы» кітабында, қалыпты клитордың көлденеңі 3–4 мм (0,12–0,16 дюйм), ал ұзындығы 4–5 мм (0,16–0,20 дюйм) деп анықталған. Ал акушерлік және гинекология салаларындағы медициналық әдебиеттерде клиторегомалия жиі клиторалдық индекстің (ұзындық және көлденең өлшемдерінің көбейтіндісі) 35 мм²-ден (0,05 дюйм²) асып кеткен жағдайда анықталады. Бұл орташа өлшемдегі клитор үшін жоғарыда көрсетілген өлшемнен шамамен екі есе үлкен.
In Atlas of Human Sex Anatomy (1949) by Robert Latou Dickinson, the typical clitoris is defined as having a crosswise measurement of 3 to 4 mm (0.12 0.16 inches) and a lengthwise measurement of 4 to 5 mm (0.16 0.20 inches). On the other hand, in obstetrics and gynecology medical literature, a frequent definition of clitoromegaly is when there is a clitoral index (product of lengthwise and crosswise measurements) of greater than 35 mm2 (0.05 inches2), which is almost twice the size given above for an average sized clitoris.
Адам құқықтары
Клиторемегалияны толық немесе ішінара клиторидектомия арқылы ерте хирургиялық түзету даулы мәселе болып табылады, ал мұндай ем алған интерсекс адамдар физикалық сезімнің жоғалуы және дербестіктің жоғалуы туралы айтты. Соңғы жылдары адам құқықтары институтары мұндай ерекшеліктерді хирургиялық жолмен түзетуге сын айтты. 2013 жылы бір медициналық журналда дамып келе жатқан елдерден аты-жөні аталмаған төрт әйел спортшыға, олардың интерсекс екені анықталған жағдайда, тестостерон тестілеуден кейін жарысқа қатысуын жалғастыру үшін гонадектомия және ішінара клиторидектомия жасау талап етілгені жарияланды. 2016 жылдың сәуір айында БҰҰ-ның денсаулық сақтау жөніндегі арнайы хабаршысы Дайниус Пурас бұл емді "осы процедураларға қажеттілік тудыратын белгілер немесе денсаулық мәселелері болмаған жағдайда" әйелдердің генітальдық мүшелерін қырқудың бір түрі деп айыптады.
Early surgical reduction of clitoromegaly via full or partial clitoridectomy is controversial, and intersex people exposed to such treatment have spoken of their loss of physical sensation, and loss of autonomy. In recent years, human rights institutions have criticized early surgical management of such characteristics. In 2013, it was disclosed in a medical journal that four unnamed elite female athletes from developing countries were required to receive gonadectomies and partial clitoridectomies if they wanted to continue competing after testosterone testing revealed that they had an intersex condition. In April 2016, the United Nations Special Rapporteur on health, Dainius Pūras, condemned this treatment as a form of female genital mutilation "in the absence of symptoms or health issues warranting those procedures."