Кіріспе

Канадалық сарбаз

Тэйн Венделл Макдауэлл, ВК, ДСО (16 қыркүйек 1890 – 28 наурыз 1960) – канадалық сарбаз. Макдауэлл Виктория кресімен марапатталған, бұл британдық және Достастық елдерінің қарулы күштеріне жаудың қарсы тұрғанда көрсетілген батылдығы үшін берілетін ең жоғары және ең беделді награда.

Шолу

Тэйн Венделл Макдауэлл 1890 жылдың 16 қыркүйегінде Квебек штатының Лашут қаласында дүниеге келген. Оның жас кезі Броквилл, Онтарио аймағында өтті, онда ол Броквилл колледжінде білім алып, 41-ші полк – Броквилл мылтықтары қатарына қосылды. Кейіннен ол Торонто университетіне түсті, онда төрт ай бойы Канадалық офицерлік дайындық корпусына, Канада Королевасының жеке мылтықтарының офицерлік кадеті ретінде қатысты. 1914 жылы бакалавр дәрежесін алғаннан кейін, ол әскерге шақырылып, 38-ші (Оттава) Канадалық жаяу әскер батальонына кірді (қазір Оттаваның Камерон таушылары (Эдинбург герцогының өз) атымен мәңгі есте сақталады). 1916 жылы Францияда қызмет еткен кезінде Сомма шайқасында "Еңбегі үшін орден"мен марапатталды, ал келесі жылы майор шеніне көтеріліп, 9 сәуірде Вими қырқасындағы батылдығы үшін Виктория кресімен марапатталды.

Викторияның айқасы

Вими қырқасындағы шайқаста Виктория кресімен марапатталған төрт сарбаздың бірі, шайқастан аман қалған екі сарбаздың бірі және соғыстан аман қалған жалғыз сарбаз (қалғандары Эллис Велвуд Сифтон, Уильям Джонстон Милн және Джон Джордж Паттисон болды), Макдауэлл 26 жаста болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Виктория кресімен марапатталғанда ол 38-ші (Оттава) батальонының капитаны болды. 1917 жылдың 9 сәуірінде Франциядағы Вими-Риджде капитан Макдауэлл екі жеделхабаршының (компаниялық санитарлар, Пвт. Джеймс Т. Кобус пен Артур Джеймс Хей, екеуі де өз үлесі үшін DCM орденімен марапатталды) көмегімен өз компаниясынан бұрын неміс позициясына жетті. Ол бір машина жарағы ұясын жойғаннан кейін, екіншісінен экипажды қууып шықты. Содан кейін Макдауэлл бір неміс сарбазының туннельге кіргенін байқады. Туннельдің ішінде Макдауэлл немістерді алдап, өзін әлдеқайда үлкен күштің бөлігі деп ойлатуға қол жеткізді, нәтижесінде екі неміс офицері мен 75 неміс сарбазы қолға түсті. Ол тұтқындарды 12 адамнан топтап, туннельден шығарып, Кобус пен Хейдің оларды канадалық шепке қайтаруына мүмкіндік берді. Бір неміс тұтқыны алданып қалғанын сезіп, мылтық алып, жеделхабаршылардың бірін атуға тырысты. Сәуірде неміс сарбазы оққа ұшты. Қолына жараланғанмен, Макдауэлл бес күн бойы ауыр артиллериялық оққа түсуіне қарамастан, алған позициясын ұстап тұрды, содан кейін батальонымен ауыстырылды. Вими қырқасындағы іс-қимылдарынан кейін ол майор шеніне көтерілді.

Кейінгі өмірі

Кейін ол Онтарионың Напани қаласынан Фронтенак полкінің подполковнигі шеніне ие болды. Соғыстан кейін полковник Макдауэлл бірнеше кен және химия компанияларында басшы қызметтер атқарды, ал 1923 жылдан 1928 жылға дейін Ұлттық қорғаныс министрінің жеке хатшысы болып жұмыс істеді. Ол подполковник шенімен зейнеткерлер тізіміне енгізілді. 1929 жылдың шілде айында Монреаль қаласында Нора Жан Ходжсонға үйленді. Олар бастапқыда Торонтода тұрды, бірақ 1931 жылы Монреальге көшіп келді. Оның екі ұлы болды: 2015 жылы қайтыс болған Таин В. және 2018 жылы қайтыс болған Ангус Дж. Оның әйелі (Нора Жан Макдауэлл) 1983 жылдың 1 қарашасында қайтыс болды. Оның үш немересі болды: А. Стюарт, Патрисия Е. және Кеннет Р.

Ол 1960 жылдың 28 наурызында Багам аралдарындағы Насауда қайтыс болды. Полковник Макдауэлл Оукленд зиратында (R. R.3, Броквилл, Онтарио, Канада, Англикандық бөлім 3, 112-жол) Ричардсон отбасының жер учаскесіне жерленген. Қабірі үстінде бассүйек тасы орнатылған.