Никсон доктринасы: АҚШ сыртқы саясатының қағидалары (1969)
Nixon Doctrine
Никсон доктринасы (1969): АҚШ-тың сыртқы саясаты, өзіне қатысты елдердің қауіпсіздігіне көмек, бірақ қорғау міндетін өздеріне жүктеу. Ядролық қолдау сақталады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1969 жылы АҚШ президенті Ричард Никсон қабылдаған сыртқы саясат
Foreign policy espoused by U. S. President Richard Nixon in 1969
Никсон доктринасы (кейде Гуам доктринасы деп те аталады) – 1969 жылдан 1974 жылға дейін АҚШ-тың 37-ші президенті Ричард Никсонның сыртқы саясат доктринасы. Ол 1969 жылғы 25 шілдеде Гуамда өткен баспасөз конференциясында Никсон тарапынан жарияланды және 1969 жылғы 3 қарашадағы Вьетнамдастыру жөніндегі сөйлесінде ресми түрде бекітілді. Грегг Бразинскидің "Оңтүстік Кореяда ұлт құру: корейлер, американдықтар және демократияның қалыптасуы" атты кітабының авторы атап көрсеткендей, Никсон «АҚШ одақтастары мен достарының қорғанысына және дамуына көмектеседі», бірақ «әлемдегі барлық еркін елдерді қорғауға кіріспейді» деген мәлімдеме жасады. Бұл доктринаға сәйкес, әрбір одақтас ел өз қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жауапты болды, бірақ АҚШ қажет болған жағдайда ядролық қорғаныс ретінде әрекет ететін болды. Доктрина американдық одақтастармен серіктестік арқылы бейбітшілікке қол жеткізуді мақсат етті.
The Nixon Doctrine (sometimes referred to as the Guam Doctrine) was the foreign policy doctrine of Richard Nixon, the 37th president of the United States from 1969 to 1974. It was put forth during a press conference in Guam on July 25, 1969, by Nixon, and later formalized in his speech on Vietnamization on November 3, 1969. According to Gregg Brazinsky, author of "Nation Building in South Korea: Koreans, Americans, and the Making of a Democracy", Nixon stated that "the United States would assist in the defense and developments of allies and friends" but would not "undertake all the defense of the free nations of the world." This doctrine meant that each ally nation was in charge of its own security in general, but the United States would act as a nuclear umbrella when requested. The Doctrine argued for the pursuit of peace through a partnership with American allies.
Өмірбаян
Президент Никсон 1969 жылғы қаңтарда тұңғыш рет қызметке кірген кезде АҚШ Вьетнамда шамамен төрт жылдан бері соғысып жатқан еді. Осы соғыста 30 мыңнан астам американдық және жүз мыңдаған вьетнамдық азамат қаза тапқан. 1969 жылға қарай, АҚШ халқының көп бөлігі Вьетнам соғысын аяқтауды қолдауға көшкен; мамыр айында Gallup жүргізген сауалнама көрсеткендей, халықтың 56 пайызы Вьетнамға әскер жіберудің қателік екенін айтқан. 50 жастан жоғарылардың 61 пайызы осы пікірді білдірсе, 21 мен 29 жас аралығындағылардың арасында бұл көрсеткіш 49 пайызды құрады, тіпті SEATO шартынан ресми түрде бас тарту қажет болған жағдайда да, бұл Оңтүстік Вьетнамның толыққанды коммунистік билікке көшуіне және АҚШ-тың бұрынғы кепілдіктерін күштен шығаруға әкелуі мүмкін еді. Никсон 1968 жылғы президенттік сайлау кампаниясында Вьетнамға қатысты "Ар-намыспен бейбітшілік" ұранымен шыққандықтан, Вьетнам соғысын аяқтау оның маңызды саяси мақсатына айналды.
At the time of President Nixon's first inauguration in January 1969, the US had been engaged in combat in Vietnam for almost four years. The war had so far killed over 30,000 Americans and several hundred thousand Vietnamese citizens. By 1969, US public opinion had moved decisively to favoring ending the Vietnam War; a Gallup poll in May showed 56% of the public believed sending troops to Vietnam was a mistake. Of those over 50 years old, 61% expressed that belief, compared to 49% of those between ages 21 and 29, even if tacit abandonment of the SEATO Treaty was ultimately required and caused a complete communist takeover of South Vietnam despite previous US guarantees. Because Nixon campaigned for "Peace with Honor" in relation to Vietnam during the 1968 presidential campaign, ending the Vietnam War became an important policy goal for him.
Никсон доктринасы
АҚШ-тың Гуам аумағындағы халықаралық сапары барысында Никсон Доктринаны ресми түрде жариялады. Никсон АҚШ Азиядағы барлық шарттасқан міндеттемелерін орындайтынын мәлімдеді, бірақ "халықаралық қауіпсіздік мәселелеріне келетін болсақ, АҚШ осы мәселені Азия елдерінің өзі шешуін және жауапкершілікті өздері мойнына алуын ынталандырады және осыған құқылы". Кейіннен 1969 жылғы 3 қарашада Овалдық кеңселерден Вьетнам соғысы туралы ұлтқа жолдаған үндеуінде Никсон былай деді: Біріншіден, АҚШ өзінің барлық шарттасқан міндеттемелерін сақтайды. Екіншіден, егер ядролық держава бізбен одақтас елдің тәуелсіздігіне немесе біздің қауіпсіздігіміз үшін маңызды деп санайтын елдің өмір сүруіне қауіп төндірсе, біз қорғаныш ұсынамыз. Үшіншіден, басқа түрдегі агрессия жағдайларында біз шарттарымызға сәйкес, сұраныс болған жағдайда әскери және экономикалық көмек көрсетеміз. Бірақ тікелей қауіп төнген ел өз қорғанысы үшін қажетті әскерді ұйымдастырудың басты жауапкершілігін өз мойнына алуға тиіс.
During a stopover during an international tour on the US territory of Guam, Nixon formally announced the Doctrine. Nixon declared the United States would honor all of its treaty commitments in Asia, but "as far as the problems of international security are concerned the United States is going to encourage and has a right to expect that this problem will increasingly be handled by, and the responsibility for it taken by, the Asian nations themselves". Later, from the Oval Office in an address to the nation on the War in Vietnam on November 3, 1969, Nixon said:First, the United States will keep all of its treaty commitments. Second, we shall provide a shield if a nuclear power threatens the freedom of a nation allied with us or of a nation whose survival we consider vital to our security. Third, in cases involving other types of aggression, we shall furnish military and economic assistance when requested in accordance with our treaty commitments. But we shall look to the nation directly threatened to assume the primary responsibility of providing the manpower for its defense.
Ғылымның іс жүзіндегі қолданылуы
Доктрина Оңтүстік Вьетнам мен Вьетнам соғысына қатысты Вьетнамдықтандыру процесі арқылы бейнеленді. Ол сондай-ақ Азияның басқа да аймақтарында, оның ішінде Иран, Тайвань, Камбоджа және Оңтүстік Кореяда да қолданылды. Бұл доктрина Вьетнамға 500 000 американдық әскерін жіберу тәжірибесін ашық түрде қабылдамады, тіпті сол елге ешқандай шарттық міндеттемелер болмаса да. Басты, ұзақ мерзімді мақсаты – АҚШ пен КСРО және Қытай арасындағы шиеленісті азайту, осылайша детанция саясатын тиімді жүзеге асыру. Никсон доктринасы, Азия елдері өздерін қорғауға жауапты болуы керек деген үгілмен, ең алдымен Оңтүстік Вьетнамға бағытталған еді. Алайда, Иран шахы Мохаммад Реза Пахлави, Азия елдерінің өз қорғанысын өзі қамтамасыз етуі керек деген Никсон доктринасын пайдаланып, американдықтар оған шектеусіз қару-жарақ сатуы керек деп талап етті, бұл ұсынысты Никсон құлшыныспен қабылдады. 1970 және 1971 жылдары мұнай бағасының өсуі осы әскери кеңейтімді қаржыландыруға мүмкіндік берді. АҚШ-тан Иранға қару-жарақ жеткізілімдері 1970 жылы 103,6 миллион доллардан 1972 жылы 552,7 миллион долларға дейін өсті, ал Сауд Арабиясына – 1970 жылы 15,8 миллион доллардан 1972 жылы 312,4 миллион долларға дейін артты. АҚШ Персид шығанағындағы үш кемеден тұратын шағын теңіз күштерін сақтап қалды, олар Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Бахрейнде орналасқан, бірақ басқа ешқандай ресми қауіпсіздік міндеттемелерін қабылдамады. Американдық міндеттемелерді шектеудің бір себебі қаржылық алаңдаушылықтар еді. Вьетнам соғысы өте қымбатқа түсті. Оңтүстік Кореяда 1971 жылдың маусым айына дейін он жеті мың (20 000) әскер, сол жерде орналасқан алпыс бір мың (61 000) американдық әскерден шығарылды. Никсон доктринасын қолдану АҚШ-тың Персия шығанағындағы одақтастарына әскери көмек көрсетудің "есігін ашты". Бұл өз кезегінде Картер доктринасының және кейіннен АҚШ-тың тікелей әскери араласуының, Парсы шығанағы соғысы мен Ирак соғысына жол ашты.
The Doctrine was exemplified by the Vietnamization process regarding South Vietnam and the Vietnam War. It also played elsewhere in Asia including Iran, Taiwan, Cambodia, and South Korea. The doctrine was an explicit rejection of the practice that sent 500,000 American soldiers to Vietnam, even though there was no treaty obligation to that country. A major long term goal was to reduce the tension between the United States and the Soviet Union and mainland China, so as to better enable the policy of détente to work. The particular Asian nation the Nixon Doctrine was aimed at with its message that Asian nations should be responsible for defending themselves was South Vietnam, but Shah Mohammad Reza Pahlavi of Iran seized upon the Nixon Doctrine with its message that Asian nations should be responsible for their own defense to argue that the Americans should sell him arms without limitations, a suggestion that Nixon eagerly embraced. Oil price increases in 1970 and 1971 would allow funding both states with this military expansion. Total arms transfers from the United States to Iran increased from $103.6 million in 1970 to $552.7 million in 1972; those to Saudi Arabia increased from $15.8 million in 1970 to $312.4 million in 1972. The United States would maintain its small naval force of three ships in the Gulf, stationed since World War II in Bahrain, but would take on no other formal security commitments. One factor in reducing open ended American commitments was financial concern. Vietnam had proven very expensive. In South Korea, 20,000 of the 61,000 US troops stationed there were withdrawn by June 1971. The application of the Nixon Doctrine "opened the floodgates" of US military aid to allies in the Persian Gulf. That in turn helped set the stage for the Carter Doctrine and for the subsequent direct US military involvement of the Gulf War and the Iraq War.
Қазіргі қолданысы
Ғалым Уолтер Ладвиг 2012 жылы АҚШ Үнді мұхиты аймағына қатысты "жаңа Никсон доктринасын" қабылдауы керек екенін айтты, онда АҚШ өңірлік бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау жөніндегі негізгі жауапкершілікті өз мойнына алу үшін Үндістан, Индонезия, Австралия және Оңтүстік Африка сияқты маңызды жергілікті серіктестерді қолдайды. Ладвигтің пікірінше, түпнұсқа Никсон доктринасының басты кемшілігі – батысқа бейім автократтарға сүйенуі, олар тұрақты аймақтық қауіпсіздік құрылымы үшін сенімді негіз болмады. Ал оның "жаңа Никсон доктринасы" аймақта қауіпсіздікті қамтамасыз ете алатын, демократиялық және қаржылық мүмкіндігі бар Үнді мұхитының ірі елдерін дамытуға бағытталған. Австралия стратегиялық саясат институтының Эндрю Филипс бұл идеяны "АҚШ басшылығы мен жергілікті бастама арасындағы дұрыс тепе-теңдік" деп мойындаса да, бұл идея "аталған төрт суб-аймақтық маңызды мемлекеттердің қауіпсіздік мүдделерінің сәйкестігін шамадан тыс бағалайды" деп санайды.
Scholar Walter Ladwig argued in 2012 that the United States should adopt a "neo Nixon doctrine" towards the Indian Ocean region, in which the US would sponsor key local partners—India, Indonesia, Australia and South Africa—to assume the primary burden for upholding regional peace and security. A key shortcoming of the original Nixon Doctrine, Ladwig argues, was its reliance on pro Western autocrats who proved to be a poor foundation for an enduring regional security structure. In contrast, his "neo Nixon Doctrine" would focus on cultivating the major Indian Ocean nations that are democratic and financially capable of being net providers of security in the region. Although crediting this idea for the "reasonable balance it strikes between US leadership and local initiative", Andrew Philips of the Australian Strategic Policy Institute has suggested the idea overstates "the degree of convergent security interests between its four presumptive sub regional lynchpin states."