Кіріспе

Moin, moi немесе mojn – төменгі неміс, фриз, жоғарғы неміс (moin [moin] немесе Moin, [Moin]), даниялық (mojn) (mòjn) Шығыс Фризия, Солтүстік Германия, Шығыс және Солтүстік Нидерланды, Даниядағы Оңтүстік Ютланд және Польшаның солтүстік Кашубия аймақтарында қолданылатын сәлемдесу. Ол "сәлем" дегенді білдіреді, ал кейбір жерлерде "қош сау" мағынасын да береді.

Қолданылуы

Моин күнің кез келген уақытында қолданылады, тек таңертең ғана емес (төмендегі этимология бөлімін қараңыз). Моин моин деген қайталанған түрі жиі естіледі, бірақ кейбір авторлар жергілікті тұрғындар оны туристердің сөйлеу әдебі деп санайды деседі.

Этимология

Сөздердің ұқсастығына байланысты, moin сөзі (Guten) Morgen ("қалың қалыс") сөзінің әртүрлі аймақтық айтылуларынан шыққан деп ойлауға болады, олар rg әрпін өзгертуге, дауыстауға немесе жіберуге бейім. Дегенмен, бұл сөз голланд, фриз және төменгі неміс тілдеріндегі mo(o)i сөзінен де шыққан болуы мүмкін, ол "әдемі" немесе "жақсы" деген мағынаны білдіреді. Төмен саксон тіліндегі ұқсас формалар – mooien Dag, mooien Abend, mooien Mor(g)en. Мүмкін, этимологияда жиі болатындай, бір түбірі дұрыс (Морген немесе mooi) болса да, екінші сөзбен ауызша үйлесу арқасында тараған болуы мүмкін. Люксембург тіліндегі осы сөздің туысы – moien, ол "сәлем" немесе "қалың қалыс" (gudde Moien! – "қалың қалыс!") деген мағына береді. Қызығы, Люксембургпен шектес Германия аймағында moien емес, moin қолдану жиі кездеседі. Guten Morgen-нен айырмашылығы, moin күнің кез келген уақытында қолданылуы мүмкін. Бұл семантикалық тұрғыдан төменгі саксон (Plattdüütsch) тіліндегі Dagg сәлемімен тең және көптеген аймақтарда оны ығыстырды. Гессенде mojn сәлемдесу және қоштасу үшін қолданылады, ал mojn mojn тек қоштасу үшін қолданылады. Moin Moin деген екі сөзден тұратын форма, мысалы, 1864 жылға дейін Данияға қарасты Фленсбургте күні бойы сәлемдесу ретінде қолданылады.