Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз ханзадасы; Карл X-тің тұңғыш ұлы (1775–1844)
French prince; eldest son of Charles X (1775–1844)
Францияның Людовик Антуан, Ангулем герцогы (6 тамыз 1775 – 3 маусым 1844) – Карл X-тің үлкен ұлы және 1824 жылдан 1830 жылға дейін Францияның соңғы дофині болды. «Гиннес рекордтар кітабы» оны ең аз уақыт таққа отырған монарх деп тіркеген, шілде революциясы кезінде 20 минуттан да аз билік еткендігі айтылады, бірақ бұл тарихи деректермен дәлелденбеген. Ол ешқашан елді билемеген, бірақ 1836 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Людовик XIX ретінде легитимист мұрагері болды. Ол туған кезде Францияның ұлы ретінде дүниеге келді және бастапқыда Луи Антуан д’Артуа деп аталды. Әкесі таққа отырғаннан кейін Франция дофині атанды, және ханзадаларға тән патшалық дәстүр бойынша тегі де Франция деп өзгертілді.
Louis Antoine of France, Duke of Angoulême (6 August 1775 – 3 June 1844) was the elder son of Charles X and the last Dauphin of France from 1824 to 1830. He is identified by the Guinness World Records as the shortest reigning monarch, reigning for less than 20 minutes during the July Revolution, but this is not backed up by historical evidence. He never reigned over the country, but after his father's death in 1836, he was the legitimist pretender as Louis XIX. He was a petit fils de France at birth, and was initially known as Louis Antoine d'Artois. After his father's accession to the throne, he became Dauphin de France, and his surname changed to de France, following the royal custom for princes with such rank.
Ерте өмір
Луи Антуан король Людовик XVI-ның кіші ағасы, Артуа графы Карл Филипптің үлкен ұлы ретінде Версальде дүниеге келді. Ол өзінің арғы атасы, король Людовик XV қайтыс болғаннан кейін бір жыл, ал арғы әжесі, қайырымды королева Мария Лечинская қайтыс болғаннан кейін жеті жыл өткен соң туды. Оның анасы – Савойялық Мария Тереза (Францияда Мария Тереза деп аталды), Сардинияның Виктор Амадей III және Испанияның Мария Антонияның қызы. 1780 жылдан 1789 жылға дейін Луи Антуан мен оның інісі, Берри герцогы Карл Фердинандты Версальден 5 шақырым қашықтықтағы Борегард сарайында олардың губернаторы, Серент маркизі Арман Луи оқытты. 1789 жылы Франция революциясы басталғанда, екі жас ханзада әкесінің ізімен Туринге, содан кейін Германияға, ал түпкілікті Англияға жер аударылды. 1792 жылы Луи Антуан өзінің туысы Конде ханзадасының эмигрант армиясына қосылды. 1795 жылдың маусым айында оның ағасы, Прованс графы, өзін король Людовик XVIII деп жариялады. Сол жылы 20 жасар Луи Антуан Вендеде сәтсіз корольшіл көтеріліске жетекшілік етті. 1797 жылдың басында ол ағасы мен ағайынына қосылып, Австрия армиясына қосылуды үміттене отырып, Германияның Брунсвик герцогтығына келді. Австрияның Франциямен жеңіліске ұшырауы оларды қашуға мәжбүр етті, және олар Ресей императоры Павел I-нің қорғауында Курляндияның Миттау қаласында паналады. Сонда, 1799 жылдың 10 маусымында Луи Антуан өзінің бірінші туысы, Франция королевасы Мария Терезаға, Луи XVI мен Мария Антуанеттаның үлкен баласы және Франция революциясынан аман қалған корольдік отбасының жалғыз мүшесіне үйленді. Ол 1795 жылы Темпл түрмесінен босатылғаннан бері Австрия сарайында өмір сүрді. Олардың балалары болмады.
Louis Antoine was born at Versailles, as the eldest son of Charles Philippe, Count of Artois, the youngest brother of King Louis XVI. He was born one year after the death of his great grandfather, King Louis XV and 7 years after the death of his great grandmother, the charitable Queen Marie Leczinska. His mother was Princess Maria Theresa of Savoy (known as Marie Thérèse in France), daughter of Victor Amadeus III of Sardinia and Maria Antonia of Spain. From 1780 to 1789, Louis Antoine and his younger brother, Charles Ferdinand, Duke of Berry, were educated by their gouverneur Armand Louis, Marquis of Sérent in the château de Beauregard 5 km from Versailles. On the outbreak of the French Revolution in 1789, the two young princes followed their father into exile first to Turin, then Germany, and finally England. In 1792, Louis Antoine joined the émigré army of his cousin, the Prince of Condé. In June 1795, his uncle, the comte de Provence, proclaimed himself King Louis XVIII. Later that year, the 20 year old Louis Antoine led an unsuccessful royalist uprising in the Vendée. In early 1797, he joined his brother and uncle in the German Duchy of Brunswick, hoping to join the Austrian Army. The defeat of Austria by France obliged them to flee, and they took refuge in Mittau, Courland, under the protection of Tsar Paul I of Russia. There, on 10 June 1799, Louis Antoine married his first cousin, Marie Thérèse of France, the eldest child of Louis XVI and Marie Antoinette, and the only member of the immediate royal family to survive the French Revolution. Since her release from the Temple Prison in 1795, she had been living at the Austrian court. They had no children.
Әскери қызмет
1800 жылы сәуірде Луи Антуан Бавария армиясының атқыштар полкіне қолбасшылық етіп, французға қарсы Хогенлинден шайқасына қатысты және өзінің қабілетін көрсетті. 1801 жылдың басында патша Павел Наполеон Бонапартпен бейбіт келісім жасады, ал қуылған француз сарайы Пруссияның билігінде болған Варшаваға қашып кетті. Келесі он жыл бойы Луи Антуан өзінің інісі Людовик XVIII-ге серік болып, кеңес берді. Олар Александр I патша болғанда Ресейге қайтып келді, бірақ 1807 жылдың ортасында Наполеон мен Александр арасындағы шарт оларды Ұлыбританияға қашуға мәжбүр етті. Онда, Хартвелл үйінде король Луи өзінің сарайын қайта құрды, ал Луи Антуанға ай сайын 300 фунт стерлинг жәрдемтақы берілді. Екі рет (1807 және 1813 жылдары) ол Наполеонға қарсы күреске қосылу үшін Ресейге оралуға тырысты, бірақ патша рұқсат бермеді. Ол 1814 жылға дейін Ұлыбританияда қалды, содан кейін корольға адал болған Бордо қаласына аттанды. Оның 1814 жылғы 12 наурызда қалаға кіруі Бурбон әулетінің қайта орнатуының бастауы деп есептелді. Одан кейін Луи Антуан Веллингтон герцогымен бірге Наполеонды құлату үшін күресті.
In April 1800, Louis Antoine took command of a regiment of cavalry in the Bavarian army and took part in the battle of Hohenlinden against the French, showing some ability. In early 1801, Tsar Paul made peace with Napoleon Bonaparte, and the French court in exile fled to Warsaw, then controlled by Prussia. For the next ten years, Louis Antoine accompanied and advised his uncle, Louis XVIII. They returned to Russia when Alexander I became Tsar, but in mid 1807 the treaty between Napoleon and Alexander forced them to take refuge in Britain. There, at Hartwell House, King Louis reconstituted his court, and Louis Antoine was granted an allowance of £300 a month. Twice (in 1807 and 1813) he attempted to return to Russia to join the fight against Napoleon, but was refused by the Tsar. He remained in Britain until 1814 when he sailed to Bordeaux, which had declared for the King. His entry into the city on 12 March 1814 was regarded as the beginning of the Bourbon restoration. From there, Louis Antoine fought alongside the Duke of Wellington to bring about Napoleon's overthrow.
Ұлыбританияға ұшу және қайту
Луи Антуан, оңтүстік Рона өзені аңғарындағы роялистік әскердің басшысы ретінде, Наполеонның Парижге қайта оралуын тоқтата алмады және ол "Жүз күн" кезінде қайтадан Ұлыбританияға қашуға мәжбүр болды. Ол Ватерлоо шайқасында Наполеонның жеңіліске ұшырағаннан кейін Людовик XVIII-ге адал қызмет етті. 1823 жылы ол испан патшасының абсолютті билігін қайта орнату үшін Испанияға жіберілген француз армиясына қолбасшылық етті, бұл армия "Сент-Луистің жүз мың ұлы" деп аталды. Ол Трокадеро шайқасында жеңіске жетті, содан кейін Испания королі Фердинанд VII-нің консервативтік билігі нығайтылды. Осы жетістігі үшін оған Трокадеро князі атағы берілді. 1824 жылы Людовик XVIII қайтыс болғаннан кейін оның әкесі король Карл X болды, ал Людовик Антуан дофин, яғни тақтың мұрагері атанды. Ол 1825 жылғы мамыр айында Реймсте әкесінің тағына отыру рәсіміне қатысты.
Louis Antoine was, as chief of the royalist army in the southern Rhône River valley, unable to prevent the return of Napoleon to Paris, and he was again forced to flee to Britain during the "Hundred Days". He loyally served Louis XVIII after the final defeat of Napoleon at Waterloo. In 1823, he commanded a French army sent into Spain to restore the Spanish King's absolute powers, known as the Hundred Thousand Sons of Saint Louis. He was victorious in the Battle of Trocadero, after which the reactionary power of King Ferdinand VII of Spain was firmly restored. For this achievement, he was offered the title of Prince of Trocadero. Upon the Louis XVIII's death in 1824, his father became King Charles X and Louis Antoine became Dauphin, heir apparent to the throne. He attended his father's coronation in Reims in May 1825.
Шілде революциясы
1830 жылғы шілде революциясындағы наразылықтардың көпшілігі Карлдың тақтан бас тартуын талап етті. Ол 1830 жылғы 2 тамызда бас тарту туралы құжатқа мәжбүрлі түрде қол қойды. Таққа құқығынан басқан Луи Антуан әкесі қол қойғаннан кейін және өзі қол қойғанға дейін қысқа уақытқа "Луи XIX" патша атанды, бірақ бас тарту құжатында ол тек "Луи Антуан" деп көрсетілген. Құжат оның жүрегі жақын немересі, Бордо герцогы Генридің пайдасына қол қойылды. Ол соңғы рет жер аударылды, онда ол "Марн графы" деп белгілі болды. Бұл оқиға Карл X тұтқындалған Холируд сарайының жанында болды. 1832 жылы Австрия императоры Франциск I патшалық отбасына Прагадағы Прага сарайын ұсынды, сол себепті Луи Антуан мен Карл X сол жерге көшіп барды. Алайда, Франциск I 1835 жылы қайтыс болды, ал оның мұрагері Фердинанд I француз патшалық отбасына 1836 жылғы жазда өзінің тәж кию рәсімі үшін сарай қажет екенін мәлімдеді. Луи Антуан 1844 жылы 68 жасында Австрияның Гёрц қаласында қайтыс болды. Ол Словенияның Нова-Горица қаласындағы Костанжевица францискандық монастырының шіркеуіндегі әкесі Карл X-тің мазарында жерленді. Оның қайтысынан кейін, оның немересі Бордо герцогы Францияның Бурбон әулетінің басшысы атанды, ол Генрих V патшалық атын алды, бірақ жер аударылғанда Шамбор графы титулын пайдаланды.
In the July Revolution of 1830, masses of angry demonstrators demanded the abdication of Charles. He reluctantly signed the document of abdication on 2 August 1830. It is said that Louis Antoine, who relinquished his right to the throne, became king "Louis XIX" between his father's signature and his own, but in the abdication document he is only referred as "Louis Antoine". The document was signed in favour of his nephew Henri, duke of Bordeaux. For the final time he left for exile, where he was known as the "count of Marnes". near Holyrood Palace where Charles X was staying. Emperor Francis I of Austria offered the Prague Castle in Prague to the royal entourage in 1832, so Louis Antoine and Charles X moved there. Francis I, however, died in 1835, and his successor Ferdinand I told the French royal family that he needed the palace for his coronation in the summer of 1836. in Görz, Austria on 21 October 1836. Many legitimists did not recognize the abdications as valid, and recognized Charles X as king until his death in 1836, with Louis Antoine succeeding him as Louis XIX. Louis Antoine died in Görz in 1844, aged 68. He was buried in his father Charles X's crypt in the church of the Franciscan monastery of Kostanjevica in Nova Gorica, Slovenia. Upon his death, his nephew the Duke of Bordeaux became head of the Bourbon royal family of France under the regnal name Henry V, although he used the title of Count of Chambord in exile.
Көркем әдебиет пен кинода
Жаңа туған Ангулем герцогі «Мари-Антуанетта» фильміндегі қысқа ғана сахнада белгісіз бала актермен бейнеленген. Бұл сахнада қателік бар, себебі оның ата-анасы қате түрде XVIII Луи және Савойлық Мари Жозефина Луиза деп көрсетілген, олар ешқашан балалары болған емес.
The newborn Duke of Angoulême is portrayed by an uncredited child actor in a brief scene in the movie Marie Antoinette. This scene contains an error as it mistakenly names his parents as Louis XVIII and Marie Josephine Louise of Savoy, who never had children.