Кіріспе

Қытай Халық Республикасының Маршалы (1896–1969)

Хе Лонг (22 наурыз 1896 – 9 маусым 1969) – қытай коммунистік революционері және Қытай Халық Республикасының Маршалы. Ол Хунань провинциясындағы кедей шаруа отбасында дүниеге келген, отбасы оған формальды білім беру мүмкіндігіне ие болмады. Ол өзінің революциялық жолын туысының өлімінен кек алғаннан кейін бастады, заңнан тыс жағдайға қашып, өзінің төңірегіне шағын жеке армия жинады. Кейін оның күштері Гоминьданға қосылып, Солтүстік экспедициясына қатысты. Чжан Кайшы коммунистерді қатыгездікпен басуды бастағаннан кейін ол Гоминьданға қарсы бүлік көтерді, Нанчан көтерілісін жоспарлап, басқарды. Қашып құтылғаннан кейін Хунань (кейіннен Гуйчжоу) ауылдық аймағында кеңес ұйымдастырды, бірақ Чжанның қоршау науқандарының қысымына ұшыраған соң базаларын тастап кетуге мәжбүр болды. 1935 жылы Мао Цзэдун мен Чжу Дэ күштері мәжбүрленіп Ұзақ жорысқа шыққаннан бір жылдан астам уақыт өткен соң ол оған қосылды. Ол Чжан Гуотао басқаратын күштермен кездесті, бірақ Қызыл Армия стратегиясы бойынша Чжанмен келіспеді және өз күштерін Маоға қосылып, оны қолдауға бастады. Шэньсиде орналасқаннан және штаб-пәтер құрғаннан кейін Хе Солтүстік-Батыс Қытайдағы партизандық күштерді Қытай Азамат соғысында да, Екінші Қытай-Жапон соғысында да басқарды және коммунистік бақылау аймақтарын кеңейтуде сәттілікке жетті. 1945 жылдың соңына қарай оның әскері 170 мың сарбазды құрады, содан кейін оның әскері Пэн Дэхуайдың басқаруына берілді, ал Хе Пэннің оң қолға шебіне айналды. 1940 жылдардың соңында ол Оңтүстік-Батыс Қытайды басқаруға тағайындалды және 1950 жылдардың көп бөлігін Оңтүстік-Батыста азаматтық және әскери лауазымдарда аймақты басқарумен өткізді. 1949 жылы Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін ол бірқатар азаматтық және әскери қызметтер атқарды. 1955 жылы Қытай Коммунистік партиясының жеңісіне қосқан үлесі мойындалып, ол Он Маршалдың бірі болып тағайындалды және Қытайдың вице-премьері болып қызмет етті. Ол 1959 жылы Мао Цзэдунның Пэн Дэхуайды тазалау әрекеттерін қолдамады және Пэннің жағдайын жақсартуға тырысты. 1966 жылы Мәдени революция жарияланғаннан кейін ол ҚХА басшыларының алғашқыларының бірі болып тазаланды. 1969 жылы түрмедегілер берген глюкоза инъекциясы оның емделмеген диабетін уақытша асқындырып, қайтыс болды.

Ерте өмір

Хэ Лонг туджия этносының өкілі еді. Хунань провинциясының Санчжи қаласында туған ол және оның бауырлары, соның ішінде Хэ Ин, әкесі шағын Цин әскери шенеунігі болғанына қарамастан, кедей шаруа отбасында өсті. Оның әкесі Цинь династиясының басында құрылған құпия қоғамның мүшесі болған. Жастық шағында мал өріп жүрген ол формальды білім алмаған. 20 жасында ол жергілікті биліктегі салық жинаушыны, салық төлемегені үшін оның ағасын өлтіргені үшін өлтірді. Содан кейін ол қашып, заңнан тыс өмір сүрді, осылайша революциялық жолын тек екі асүй пышағымен бастағаны туралы аңыз пайда болды. 1923 жылы ол Ұлттық жиырмасыншы армияның қолбасшысы болып тағайындалды. 1925 жылы Гоминьдан әскерлерін даярлайтын мектеп ашты. Осы мектепте оқыған кезінде ол Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) мүшелері болған бірнеше студенттерімен жақын қарым-қатынас жасады. Ол Солтүстік жорық кезінде Чжан Факуидің басшылығында қызмет етті. Әскері жеңілгеннен кейін Гуандун провинциясының Луфенг қаласына қашып кетті. Біраз уақыт Гонконгта болды, бірақ кейіннен ҚКП оны Шанхайға, содан кейін Уханға жіберді. 1934 жылы Рен Биши басқа бір қоршау науқанында кеңесін тастауға мәжбүр болғаннан кейін, Гүйчжоу провинциясындағы өзінің аман қалған күштерімен Хэге қосылды. Рен мен Хэ күштерін біріктірді, Хэ әскери қолбасшы, ал Рен комиссар болды. 1935 жылдың қараша айында ол Ұзақ жорылға қатысты, бұл Цзю Дэ мен Мао Цзэдун басқарған күштер Цзянсидегі кеңесін эвакуациялауға мәжбүр болғаннан кейін бір жылдан астам уақыт өткен соң болды. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде коммунистік базалық аймақтарды кеңейтуде сәттілікке жетті. Хэнің сәттілігінің бір бөлігі Жапонияның Қытайдағы операцияларына байланысты туындаған әлеуметтік жағдайдың шатастығына байланысты болды. Ол жергілікті, тәуелсіз партизандық күштермен одақтасып, жапондықтарға қарсы күресіп, коммунистік операциялар аймақтарын кеңейте алды. Гоминьданмен және жапондықтармен күрескен тәжірибесі оны Маоның идеологиялық партизандық соғысқа берілген, конвенционалды тактика мен әскери ұйымды ескермейтін басымдығына күмәнде болуға итерді. 1945 жылдың қазан айында, жапондықтар капитуляциялағаннан кейін бір ай өткен соң, Хэ әскерлерінің басқаруы Пэн Дэхуайға берілді, ол "Солтүстік-Батыс майдан армиясы" ретінде жұмыс істеді. Ол Пэннің оң қол ассистенті болды, бірақ Қытай Азамат соғысының қалған бөлігін Яньань маңындағы ҚКП орталық штабында өткізді. Ол ҚКП элитасының ең көп саяхат жасаған мүшелерінің бірі болды және көптеген делегацияларды шетелге жетектеп, Азияның басқа елдерінің, Кеңес Одағының және Шығыс Германияның басшыларымен кездесті. Пэн 1965 жылы ішінара оңалтылды, бірақ 1966 жылғы Мәдени революцияның басында қайтадан қуғынға ұшырады. Цзян Цин 1966 жылдың желтоқсанында Хэні "оңшыл" және ҚКП ішіндегі фракцияшылдыққа қатысқан деп айыптады. Цзянның айыптауларынан кейін ол және оның жақтастары ҚКП-ға қарсы элементтер деп танылды және тез арада қуғынға ұшырады. Оның жазалаушылары оны "ең үлкен қарақшы" деп атады. Ол 1969 жылы үй қамауында болған кезде пайда болған қатты тамақтанудың салдарынан ауруханаға жатқызылды. Ауруханаға түскеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды, себебі глюкоза инъекциясы оның созылмалы диабетін уақытша күшейтті. Ол 1974 жылы Мао тарапынан ішінара оңалтылды, содан кейін 1970-жылдардың соңында Дэн Сяопин билікке келгеннен кейін толық оңалтылды. 1987 жылы Чанша қаласындағы стадионға оның есімі берілді.