Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Еңджей Гиертих (7 қаңтар 1903 – 9 қазан 1992) – поляк саясаткері, журналист және жазушы.
Polish politician, journalist, and writer (1903–1992)
Jędrzej Giertych (7 January 1903 – 9 October 1992) was a Polish right wing politician, journalist and writer.
Өмірбаян
Жендрей Гиртих 1903 жылғы 7 қаңтарда Сосновец қаласында инженер Франциск Гиртихтің (1868–1938) ұлы болып дүниеге келді. Оның жеті қызы мен екі ұлы болды: поляк саясаткері Мацей Гиртих және католик теологы және Ватикан шенеунігі Войцех Гиртих. Оның 29 немересінің арасында поляк саясаткері Роман Гиртих та бар. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол бір кезде Таллин қаласындағы неміс тілді лютеран мектебінде оқыды, ол кезде Эстония Ресей империясының құрамында болған. Оның әкесі кеме жасау зауыдының орынбасары болған. Кейіннен оның отбасы Петроградқа көшіп, Ресей революциясын бастан өткізіп, 1918 жылы Брест-Литовск шартынан кейін Польшаға оралды. 1920 жылы Варшава шайқасында жарақаттанғаннан кейін ол Испания азаматтық соғысы кезінде соғыс тілшісі болды, ол ұлтшылдарды, әсіресе карлисттерді қолдады. Оның есептері кейіннен «Hiszpania bohaterska» («Батырлық Испания») атты кітапта жарияланды. Саяси тұрғыдан негізінен соғыс аралық кезеңде белсенді болған Гиртих Роман Дмовскийдің одақтасы және Ұлттық демократияның оң қанатындағы саяси лагерінің, әсіресе Ұлттық партияның көрнекті өкілі болды. Ол партияның Орталық комитетінің мүшесі болды және Варшава қалалық кеңесіне сайланды. Гиртих еврейлерге қарсы бойкотты қолдады, 1935 жылы Одрживолдағы бойкоттың нәтижесінде барлық еврей базарлары жабылып, олардың орнына 200 поляк дүкені ашылғанын атап көрсетті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Польша Әскери-теңіз күштеріне шақырылды. Оның бөлімшесі Хел түбегі үшін болған шайқаста қоршауға алынды, бірақ ол 1939 жылғы 2 қазанда ғана капитуляциялады және немістерге тұтқынға түсті. Ол Колдицтегі Офлаг IVC тұтқын лагеріне қамауға алынған алғашқы поляк «қашқыны» болды. Колдицтен Польша контингентімен бірге Доссельдегі Офлаг VI B лагеріне ауыстырылған ол 1944 жылғы 27 қыркүйекте №139 эскадрильясының «Москито» ұшағымен Кассель қаласына бағытталған британ бомбасының қатесінен лагерьке түсіп, 90 поляк тұтқыны қаза тапқан кезде аман қалды. Оның әпкесі Армия Крайованың мүшесі болды және Варшава көтерілісі кезінде жарақат алды. Соғыстан кейін ол отбасымен бірге Англияға эмиграциялады. Польшада коммунистік билік кезінде Гиртих Лондонда мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді. Ол 1992 жылғы 9 қазанда Лондонда қайтыс болды.
Jędrzej Giertych was born in Sosnowiec on 7 January 1903, the son of Franciszek Giertych (1868–1938), an engineer. He had seven daughters and two sons: the Polish politician Maciej Giertych and the Catholic theologian and Vatican official Wojciech Giertych. Among his 29 grandchildren is the Polish politician Roman Giertych. During World War I he attended for a time a German language Lutheran school in Tallinn, Estonia, then part of the Russian Empire, where his father was deputy manager of a shipyard. His family later moved to Petrograd where they experienced the Russian Revolution, returning to Poland in 1918 after the treaty of Brest Litovsk. He was injured at the Battle of Warsaw in 1920 and then became war correspondent during the Spanish Civil War, supportive of the Nationalists, especially of the Carlists. His reports were later published in book form, Hiszpania bohaterska (Heroic Spain). Active politically mainly in the interwar period, Giertych was an ally of Roman Dmowski and a prominent activist of the National Democracy right wing political camp, mainly the National Party. He was a member of the Central Committee of the party and was elected to be a member of the Warsaw City Council. Giertych support anti Jewish boycotts, point out that the boycott in Odrzywol in 1935 led to the liquidation of all the Jewish market stalls and their replacement by 200 Polish stalls. During World War II he was mobilised into the Polish Navy. His unit was soon encircled in the course of the battle for the Hel Peninsula, but he surrendered only on 2 October 1939 and was captured by Germans. He was the first Polish 'incorrigible escaper' to be imprisoned in the Colditz POW camp Oflag IVC. Moved with the Colditz Polish contingent to Oflag VI B at Dossel, he was one of the survivors when on 27 September 1944 a British bomb carried by a Mosquito aircraft of No. 139 Squadron RAF, aimed at nearby Kassel, hit the camp in error and killed 90 Polish prisoners. His sister was a member of the Home Army and was wounded during the Warsaw Uprising. After the war he exiled himself to England, together with his family. During communist rule in Poland, Giertych lived in London, working as a school teacher. He died in London on 9 October 1992.