Кіріспе

Американдық заңгер және құқық ғалымы Харольд Хонгжу Кох (8 желтоқсан 1954 жылы туған) – американдық дипломат, заңгер, құқық ғалымы, саясаткер және жазушы. Ол Обама әкімшілігінде Мемлекеттік департаменттің заң кеңесшісі қызметін атқарды. Президент Барак Обама оны осы лауазымға 2009 жылдың 23 наурызында ұсынды және Сенат 2009 жылдың 25 маусымында бекітті. 2013 жылдың қаңтар айында ол Мемлекеттік департаменттен кетіп, Йель университетіне халықаралық құқық профессоры болып қайта оралды. 2007 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.

Жас шағы мен отбасы

Ко Массачусетс штатының Бостон қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Жапония үстемдігі кезінде өскен, кейін Солтүстік Кореяның құрамына кірген аймақта өскен. Ол өз отбасын былай деп сипаттады:

Олар жапон отаршылдығының кезінде өсті, корей тілінде сөйлеуге немесе тіпті корей есімдерін қолдануға тыйым салынған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ел екіге бөлінген кезде, анам мен оның отбасы Солтүстік Кореяда қалып қойды. Үмітсіздікке ұшыраған олар бірнеше күн бойы шекараға қарай жүріп, Сеулге жеткізілді. Бірақ тіпті сол жерде де олар диктатура астында өмір сүрді. 1960 жылдардың басында (Оңтүстік) Кореяда бір жылға жетпеген уақыт демократия болды. Әкем дипломатиялық қызметке қабылданды. Бірақ бір күні танктер келіп, төңкеріс жасап, үкімет құлатылды, соның салдарынан біз Америкада өстік. Төңкерістен кейін Кохтың әкесі, заңгер және дипломат Кванг Лим Кохқа АҚШ-та пана берілді. Ол отбасымен Нью-Хейвенге (Коннектикут штаты) көшіп, Йель университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. Гарольд алты жасында полиомиелитке шалдықты; ол «екі операциядан, аяқ тіреуіштерден және үздірілмейтін емдеуден» өтті, нәтижесінде әлі де ақсап жүреді. Кохтың алты бауыры бар. Говард Кох – Гарвард университетінің қоғамдық денсаулық сақтау профессоры және бұрынғы Массачусетс штатының қоғамдық денсаулық сақтау комиссары. Ол бұрын Обама әкімшілігінде денсаулық сақтау жөніндегі АҚШ-тың көмекші хатшысы болып қызмет еткен. Оның қарындасы Жан Ко Петерс де Йель заң мектебінде сабақ береді. Кохтың әйелі Мэри Кристи Фишер Коннектикут штатының ардагерлердің заңдық орталығында жұмыс істейтін адвокат; олардың екі баласы бар.

Білім

Ко 1971 жылы Нью-Хейвендегі Хопкинс мектебін бітірді; 1975 жылы Гарвард университетін summa cum laude және Phi Beta Kappa құрметімен, үкімет мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен бітірді, содан кейін Маршалл стипендиясы бойынша Оксфорд университетінде оқыды. 1980 жылы Гарвард заң мектебін cum laude құрметімен бітіріп, заң докторы дәрежесін алды.

Алғашқы мансабы және стипендиясы

Ко 1981 жылдың қазанынан 1982 жылдың қыркүйегіне дейін АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы Гарри Блэкмунның кеңсесінде стажер болып жұмыс істеді. 1982 және 1983 жылдары «Covington & Burling» фирмасында серіктес болып жұмыс істеді. 1983 жылдан 1985 жылға дейін Рейган әкімшілігі кезінде АҚШ Әділет министрлігінің Құқықтық кеңес кеңсесінде (OLC) заң кеңесшісі болып қызмет етті. 1992–93 жылдары Йель университетінің студенттері мен адам құқығы қорғаушыларынан құралған топты басқарып, Кубадағы Гуантанамо шығанағында ұсталған гаитилік босқындарды босату үшін АҚШ үкіметіне қарсы сот процесін жүргізді. Брандт Голдштейннің «Сотты шабуылдау» (Scribner 2005) кітабында баяндалғандай, Кох және талапкерлер «Haitian Centers Council v. Sale» ісінде жеңіске жетті, нәтижесінде 1993 жылдың көктемінде гаитиліктер босатылды. Сонымен қатар, Кох және оның студенттер тобы АҚШ Жоғарғы Сотында «Sale v. Haitian Centers Council» (1993) ісін қарады, бірақ сот 8:1 дауыспен оларға қарсы шешім шығарды. Кох бірнеше кітаптың авторы, оның ішінде: «Ұлттық қауіпсіздік конституциясы: Иран-Контрас ісінен кейін билікті бөлісу» (Yale University Press, 1990); «Трансұлттық құқықтық мәселелер» (Гарри Штайнер және Детлев Вагтспен бірлесіп, Foundation Press, 1994); «Делиберативті демократия және адам құқықтары» (Рональд С. Слайемен бірлесіп, Yale University Press, 1999); және «Америка Құрама Штаттарының соттарында трансұлттық сот ісі» (Foundation Press, 2008). Ол сонымен қатар 175-тен астам заң мақалалары мен редакциялық мақалалардың авторы. Ол адам құқықтары мен азаматтық құқықтарды белсенді түрде қорғайды, АҚШ апелляциялық соттарының алдында көптеген істер бойынша жазбаша дәлелдер келтірді және АҚШ Конгресінде оннан астам рет куәлік берді. Ол көптеген сыйлықтар, медальдар мен құрметті дипломдармен марапатталды. Басқа сарапшылар оның қызмет еткен кезеңінде Йель құқық мектебінің факультетіне консервативті көзқарасты ұстанатын белгілі тұлғалар тағайындалғанын айтты және Кохтың республикалық (Реган) және демократиялық (Клинтон) әкімшіліктерде қызмет еткенін атап өтті. Йель құқық мектебінің консервативті студенттерінің тобы Кохты қорғап, «Дин Кох консервативті студенттер мен студенттік ұйымдарды үнемі қолдап келеді» деді. Олар «Дин Кох – өзінің буынындағы ең дарынды заңгерлердің бірі, біз қосылуға асыққан мамандықтың құрметіне лайық және қабілетті мемлекеттік қызметкер» деген қорытындыға келді. Ол Обама әкімшілігінде жұмыс істеген кезде Кеңестен кетіп, Мемлекеттік департаменттегі қызметін аяқтағаннан кейін және Йельге оралғаннан кейін Кеңеске қайта сайланды. Қазіргі уақытта ол АҚШ сыртқы қатынастар құқығы бойынша төртінші қайта қарау комиссиясының кеңесшісі болып қызмет етеді және бұрын трансұлттық азаматтық процессуалдық қағидалар жобасы бойынша кеңесші болып жұмыс істеген.

Тағайындау және бекіту

2009 жылдың 23 наурызында Ақ үй Кохты Обама әкімшілігінің Мемлекеттік департаментінің заң кеңесшісі, Мемлекеттік хатшы Хиллари Клинтонның аға заң кеңесшісі лауазымына ұсынғанын жариялады. Оның кандидатурасы Сенатта және заңгер әріптестері арасында кең қолдау тапты. Алайда, кейбір консервативті сарапшылар оның халықаралық құқыққа қатысты көзқарастары мен американдық құқықтық талдау және заңтануда оны қолдануына сын танытты. Сонымен қатар, Тед Олсон, Кеннет Старр сияқты басқа консерваторлар мен Forbes журналы оны қолдады. Кох АҚШ-тағы сот шешімдерін қабылдау процесіне халықаралық құқық принциптерін және шетелдік сот шешімдерін пайдалануды қолдап жазған, ал ол "ұлтаралық юриспруденция" деп атаған нәрсені жақсы ұйымдастырылған халықаралық құқықтық жүйені сақтау үшін маңызды деп сипаттады. "Азаттық, теңдік және жеке өмірге қатысты құқықтар сияқты ұғымдар ғана американдық конституциялық идеялар емес, сонымен қатар, жаһандық адам құқықтары қозғалысының ажырамас бөлігі" деп мәлімдеп, Кох АҚШ Жоғарғы Соты мен американдық сот жүйесінің тарихында шетелдік соттардың шешімдерінің ықпалын көрсетті. Бұл тәсілді сынағандар шетелдік шешімдерді заңдық прецедент ретінде келтіру американдық егемендікке қауіп төндіреді және "манипуляцияға мүмкіндік береді" деп санайды. Басқа сарапшылар "заңдық аргументтерді нығайту үшін мұндай міндетті емес дереккөздерді пайдалану американдық сот процесінің маңызды және даусыз принципі болып табылады" деп атап өтті. 2009 жылдың 12 мамырында Сенаттың Сыртқы қатынастар комитеті Кохты қолдап 12-5 дауыспен шешім қабылдады. Оның кандидатурасы тоқтап тұрғаннан кейін, Сенаттағы көпшілік көшбасшысы Гарри Рид 2009 жылдың 22 маусымында кандидатураны бекіту үшін процедуралық дауыс беруді (cloture) қолданатынын мәлімдеді. 2009 жылдың 24 маусымында Сенат 65-31 дауыспен кандидатура бойынша пікірсайыстарды аяқтады, бұл келесі күні Сенаттың толық құрамымен дауыс беруге жол ашты. Келесі күні Кох Сенатта 62-35 дауыспен бекітілді. Үкіметте жұмыс істеген кезде Кох Йель заң мектебінен демалысқа шықты.

Отставка

2012 жылдың 7 желтоқсанында Wall Street Journal газеті Кохтың 2013 жылдың қаңтар айында Йель заң мектебіне заң профессоры болып оралуға және Мемлекеттік департаменттегі қызметін тастауға дайын екенін жазды.

Жарияланымдар

Трамп әкімшілігі және халықаралық құқық, Оксфорд университеті баспасы, 2018.

Лекциялар

БҰҰ Халықаралық құқық аудиовизуалды кітапханасының лекциялық сериясынан: Халықаралық құқықтан трансұлттық құқыққа.