Теобальд Бём: неміс өнертапқышы, флейта жасаушы, музыкант (1794-1881). Флейта құрылымын жетілдірді, «Бём жүйесін» ойлап тапты. Обои, кларнетке де бейімделді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс өнертапқышы және музыканты (1794–1881)
German inventor and musician (1794–1881)
Теобальд Бём (немесе Боем) (9 сәуір 1794 – 25 қараша 1881) – неміс өнертапқышы және музыканты, қазіргі батыстық концерттік флейтаны және оның саусақтармен ойнау жүйесін (қазір «Бём жүйесі» деп аталады) едәуір жетілдірген. Ол Бавария сарайының музыканты, флейтада виртуоз орындаушы және белгілі композитор болған. Оның ойлап тапқан саусақтармен ойнау жүйесі гобой және кларнет сияқты басқа да аспаптарға бейімделген.
Theobald Böhm (or Boehm) (9 April 1794 – 25 November 1881) was a German inventor and musician, who greatly improved the modern Western concert flute and its fingering system (now known as the "Boehm system"). He was a Bavarian court musician, a virtuoso flautist and a renowned composer. The fingering system he devised has also been adapted to other instruments, such as the oboe and the clarinet.
Өмір жолы және шығармашылығы
Бавариядағы Мюнхенде алтын шебер Карл Фридрих Бём мен Анна Францисканың отбасында дүниеге келген, оның анасы – сарай киімшелерін жасаушының қызы, Анна Франциска Зұлцбахер. Бём әкесінің алтын шеберлігін үйренді. Өзі жасаған флейтасынан кейін, он жеті жасында оркестрде ойнай бастады, ал жиырма бір жасында Бавария корольдік оркестрінде бірінші флейташы болды. 1871 жылы Бём «Флейта және флейтада ойнау» («Die Flöte und das Flötenspiel») атты еңбегін жариялады, онда Бём жүйесіндегі флейтаның акустикалық, техникалық және көркемдік ерекшеліктері талданған. Бёмнің алтын шеберлігіндегі тәжірибесі флейтаны қайта жасауға мүмкіндік берді. Мысалы, «Флейта және флейтада ойнау» еңбегінде ол әрбір тесіктің дұрыс орналасуын анықтау үшін жылжымалы дыбыс тесіктері бар флейта жасағанын айтады – бұл металл өңдеудегі тамаша жетістік. Дәстүрлі флейталардың мөлшері шектеулі болды, себебі оны ойнаушы екі қолының арасындағы қашықтықта барлық дыбыс тесіктеріне жете алуы керек еді. Механикалық түрде жабылатын дыбыс тесіктерін қолдану арқылы Бём бұл шектеуді жойды және альт флейтасы сияқты үлкен, терең дыбысты флейталар жасауға қол жеткізді. Бём альт флейтасын өте жақсы көріп, бірде оны ойнап жатқанда біреу оны француз мүйізі деп қателескенін айтады.
Born in Munich in the Electorate of Bavaria in the family of goldsmith Carl Friedrich Böhm and Anna Franziska, née Sulzbacher, daughter of a court haberdasher. Boehm learned his father's trade of goldsmithing. After making his own flute, he quickly became proficient enough to play in an orchestra at the age of seventeen, and at twenty one he was first flautist in the Royal Bavarian Orchestra. In 1871 Boehm published Die Flöte und das Flötenspiel ("The Flute and Flute Playing"), a treatise on the acoustical, technical and artistic characteristics of the Boehm system flute. Boehm's experience as a goldsmith was a key factor in his ability to redesign the flute. For example, in The Flute and Flute Playing he recounts having made a flute with moveable tone holes, in order to determine the proper location of each hole for correct intonation—a remarkable piece of metal working. Traditional flutes were limited in size because the player had to be able to reach all the tone holes in the span of two hands. By substituting mechanically covered tone holes, Boehm eliminated this limitation, and was able to make larger, deeper flutes, such as the alto flute. Boehm was very fond of the alto flute, and recounts a time he was playing it when someone mistook it for a french horn.
Мұра
Оның жасаған кейбір флейталары әлі де таралған. Оның ойлап тапқан саусақтарды басқару жүйесі басқа да аспаптарда, мысалы, гобой мен кларнетте қолданылды. Ол қазіргі кларнеттің саусақ жүйесін ойлап тапқан Хьясинте Клозеге әсер етті. Клозе кларнет үшін жүйе ойлап тапты, ол бүгінде дүние жүзінде (Австрия, Германия және басқа елдерден басқа) стандарт болып саналады. Боем оған шабыт берді, сондықтан Клозе жаңа жүйені қазіргі батыс флейтасы сияқты Боем жүйесі деп атады. Боем жүйесіндегі кларнет пен флейта толыққандай бірдей емес. Егер кларнетті регистрлік пернесімен ойнасаңыз, саусақтар флейтаның төменгі және ортаңғы регистрдегідей болады. Боем жүйесі кларнеттері мен флейталардың саусақ жүйелерінің арасындағы басты айырмашылық – үрлеу және пернелер. Кларнеттің екінші регистрі ең төменгі регистрінен октавадан жоғары, ал флейтада – октава. B кларнеті – транспонирленетін аспап, сондықтан кларнеттегі C флейтадағы B нотасы ретінде дыбысталады.
Some of the flutes he made are still being played. The fingering system he devised has also been adapted to other instruments, such as the oboe and the clarinet. He inspired Hyacinthe Klosé, the inventor of the modern clarinet fingering system. Klosé invented a system for the clarinet that today is the standard nearly worldwide (except Austria, Germany and others). Boehm was his inspiration, and so Klosé named the new system the Boehm system just like the modern western flute. The Boehm system clarinet and flute are not exactly the same. If one plays the clarinet with the register key on, the fingerings are the same as the flute when the flute is in the lower and middle register. The main differences between the fingering systems of Boehm system clarinets and flutes are overblowing and key. The clarinet's second register is a twelfth above its lowest register, unlike the flute's which is an octave higher. The B clarinet is a transposing instrument, so a C on a clarinet is played as a B on the flute.
Таңдалған шығармалар
Полонез, ре мажор, Op. 16
Тирольдік әуенге арналған вариациялар, Op.20
Ф. Шуберттің әуеніне арналған фантазия, Op.21
Неміс әуеніне арналған вариациялар, Op.22
24 Каприздер-этудтар, Op.26
Альп есірткісі, Op.27–32
Флейта мен фортепианоға арналған андант, Op.33
24 Этуд, Op.37
Элегия, Op.47
Grand Polonaise in D Major, Op. 16
Variations sur un air tyrolien, Op.20
Fantasie sur un air de F. Schubert, Op.21
Variations sur un Air Allemand, Op.22
24 Caprices etudes, Op.26
Souvenir des Alpes, Opp.27–32
Andante for Flute and Piano, Op.33
24 Etudes, Op.37
Elégie, Op.47